یک بحران تمامعیار غذایی در راه است
چالش گندم در پاکستان
پاکستان از تولیدکنندگان مطرح برنج و گندم در آسیا است؛ اما با مصرف بالای گندم توسط مردم طی سالهای اخیر بشدت با چالش مصرف گندم مواجه شده که هر سال بر شدت آن اضافه می شود. کمبود کود، احتکار، تورم، تغییرات اقلیمی و سوءمدیریت در حوزه کشاورزی از عمده عوامل بحران گندم پاکستان عنوان میشود.
کشور پاکستان با جمعیت ۲۲۰ میلیون نفری تا قبل از سال ۲۰۱۹ اقدام به صادرات گندم مازاد تولید خود میکرد اما این روند در سراشیبی تند کاهش قرار گرفت تا جایی که دولتمردان این کشور همسایه شرقی ایران برای تأمین مصرف داخلی گندم مجبور به واردات آن از بیرون شدند.
مهمترین محصول کشاورزی
گندم مهمترین محصول کشاورزی پاکستان است. این گیاه توسط ۸۰ درصد کشاورزان کشت میشود و در حدود ۲۲ میلیون هکتار کاشته میشود که تقریباً ۴۰ درصد از کل زمینهای زیرکشت پاکستان است. ایالت پنجاب با تخصیص ۱۶ میلیون هکتار (5.71 درصد) نقش عمدهای در تولید گندم دارد و پس از آن استانهای سند، خیبر پختونخوا و بلوچستان با روندهای تقریباً مشابه در تولید در رتبههای بعدی قرار دارند. گندم به عنوان غذای اصلی، ۷۲ درصد به سبد غذایی مردم پاکستان کمک میکند. افزایش قابل توجهی در تولید گندم در پاکستان طی چهار دهه گذشته مشاهده شده، یعنی از ۱۱ میلیون تن، در سال ۱۹۸۰ به ۲۵ میلیون تن در سال ۲۰۲۰، در حالی که در این مدت سطح زیر کشت گندم از 2.17 میلیون هکتار به 8.21 میلیون هکتار افزایش یافته است.
پاکستان تا سال ۲۰۱۹ در تولید گندم جایگاه هفتم در جهان را به خود اختصاص داده است. در عین حال این کشور سال ۲۰۲۱ ، ۸۰ درصد گندم وارداتی خود را از روسیه و اوکراین تأمین کرده بود. از آخرین برنامههای دولت پاکستان خرید ۳ میلیون تن گندم از روسیه با ۳۰ درصد زیرقیمت بود که این معامله با بحران سیاسی در پاکستان و فشار واشنگتن بر اسلامآباد مبنی بر کاهش روابط با مسکو تحت تأثیر قرار گرفت. پاکستان همچنین یکی از واردکنندگان گندم از اوکراین به حساب میآید که البته تداوم جنگ در اوکراین نگرانیهایی را در اسلامآباد در خصوص تبعات منفی آن بر آینده امنیت غذایی پاکستان به وجود آورده است. بر اساس این گزارش، کمبود گندم با نرخ دولتی و افزایش سرسامآور نرخ این محصول در بازارهای آزاد بار دیگر به یک بحران در پاکستان تبدیل شده و رسانهها نسبت به چالش مردم در ناپدید شدن آرد و متعاقب آن گرانی بیشتر غلات ابراز نگرانی میکنند. اواخر دیماه سال ۱۳۹۸ بحران کمیاب شدن گندم و شکر در کنار تورم و گرانی افسار گسیخته در پاکستان دامنگیر دولت وقت این کشور شد و همزمان اپوزیسیون عملکرد ضعیف دولت را دلیل اصلی این ماجرا دانست. احتکار بیسابقه گندم، آرد و شکر در سال گذشته و کمیاب شدن آن، نرخ این محصولات را در پاکستان طی یک سال و نیم گذشته برای چندین مرتبه افزایش داد.
راهکار دولت جدید
با روی کار آمدن دولت فعلی پاکستان به نخستوزیری «محمد شهباشریف» بحران گندم و شکر همچنان در این کشور بیداد میکند؛ تا جایی نخستوزیر جدید طی دستوری برای مقابله با احتکار و تأمین نیاز داخلی، صادرات شکر از پاکستان را تا اطلاع ثانوی ممنوع کرد. پاکستان جز کشورهای بزرگ تولیدات کشاورزی محسوب میشود و تا دهههای قبل برنج، پنبه، گندم و محصولات تولیدی از نیشکر را به کشورهای مختلف صادر میکرد، اما به عقیده کارشناسان این کشور، طی چند سال اخیر به دلیل سوءمدیریت و سیاستگذاری غیرمؤثر، پاکستان با بحران بیسابقه گندم مواجه شد.
روزنامه اردو زبان «جنگ» چاپ شهر راولپندی در این خصوص نوشت: «در سال جاری نیز عدم دستیابی آسان به کود مورد نیاز باعث شده تا تولید داخلی گندم به آن میزانی که هدفگذاری شده بود، نرسد.» در عین حال دولت فعلی پاکستان امیدوار است میزان گندم تولیدی در سال جاری 173.26 میلیون تن برسد؛ هرچند مسائلی همچون کمبود کود، آب و کاهش در کشت گندم نیز میتواند سطح تولید آن را تحت تأثیر قرار دهد. روزنامه جنگ پاکستان نوشت: «کارشناسان داخلی اقدام فوری دولت برای تجدیدنظر در سیاست مرتبط با حوزه کشاورزی را مطالبه کرده و هشدار دادهاند که در صورت پیروی از سیاست جامع و گامهای اضطراری، بحران گندم برای سالهای آینده در کنار چالش کم آبی میتواند زندگی مردم را بشدت تحت تأثیر قرار دهد.» دولت پاکستان در حال اجرای برنامهای جدید برای حمایت از تولیدکنندگان گندم با برخورد قاطعانه با محتکران، گرانفروشان در شهرهای مختلف، اعمال نرخهای تعاونی برای خریداران و اطمینان از خرید به موقع گندم از سوی عرضهکنندگان حکومتی است. این در حالی است که منابع دولتی در پاکستان اعلام کردند «غلبه بر بحران گندم به زودی امکانپذیر نیست و کشور باید خود را برای واردات بیش از ۴ میلیون تن گندم از خارج آماده کند. میزان مصرف ناخالص گندم در پاکستان 70.30 میلیون تن پیشبینی شده است.» طی ماههای اخیر بحران گندم و افزایش بیسابقه قیمت آرد باعث تشدید مشکلات عدیده برای مردم پاکستان شده و به گفته آنان همزمان با تورم و تداوم گرانی کالاهای اساسی در کشور، گرانی قیمت آرد نیز به نگرانیهای مردم اضافه شده است.
مهمترین محصول کشاورزی
گندم مهمترین محصول کشاورزی پاکستان است. این گیاه توسط ۸۰ درصد کشاورزان کشت میشود و در حدود ۲۲ میلیون هکتار کاشته میشود که تقریباً ۴۰ درصد از کل زمینهای زیرکشت پاکستان است. ایالت پنجاب با تخصیص ۱۶ میلیون هکتار (5.71 درصد) نقش عمدهای در تولید گندم دارد و پس از آن استانهای سند، خیبر پختونخوا و بلوچستان با روندهای تقریباً مشابه در تولید در رتبههای بعدی قرار دارند. گندم به عنوان غذای اصلی، ۷۲ درصد به سبد غذایی مردم پاکستان کمک میکند. افزایش قابل توجهی در تولید گندم در پاکستان طی چهار دهه گذشته مشاهده شده، یعنی از ۱۱ میلیون تن، در سال ۱۹۸۰ به ۲۵ میلیون تن در سال ۲۰۲۰، در حالی که در این مدت سطح زیر کشت گندم از 2.17 میلیون هکتار به 8.21 میلیون هکتار افزایش یافته است.
پاکستان تا سال ۲۰۱۹ در تولید گندم جایگاه هفتم در جهان را به خود اختصاص داده است. در عین حال این کشور سال ۲۰۲۱ ، ۸۰ درصد گندم وارداتی خود را از روسیه و اوکراین تأمین کرده بود. از آخرین برنامههای دولت پاکستان خرید ۳ میلیون تن گندم از روسیه با ۳۰ درصد زیرقیمت بود که این معامله با بحران سیاسی در پاکستان و فشار واشنگتن بر اسلامآباد مبنی بر کاهش روابط با مسکو تحت تأثیر قرار گرفت. پاکستان همچنین یکی از واردکنندگان گندم از اوکراین به حساب میآید که البته تداوم جنگ در اوکراین نگرانیهایی را در اسلامآباد در خصوص تبعات منفی آن بر آینده امنیت غذایی پاکستان به وجود آورده است. بر اساس این گزارش، کمبود گندم با نرخ دولتی و افزایش سرسامآور نرخ این محصول در بازارهای آزاد بار دیگر به یک بحران در پاکستان تبدیل شده و رسانهها نسبت به چالش مردم در ناپدید شدن آرد و متعاقب آن گرانی بیشتر غلات ابراز نگرانی میکنند. اواخر دیماه سال ۱۳۹۸ بحران کمیاب شدن گندم و شکر در کنار تورم و گرانی افسار گسیخته در پاکستان دامنگیر دولت وقت این کشور شد و همزمان اپوزیسیون عملکرد ضعیف دولت را دلیل اصلی این ماجرا دانست. احتکار بیسابقه گندم، آرد و شکر در سال گذشته و کمیاب شدن آن، نرخ این محصولات را در پاکستان طی یک سال و نیم گذشته برای چندین مرتبه افزایش داد.
راهکار دولت جدید
با روی کار آمدن دولت فعلی پاکستان به نخستوزیری «محمد شهباشریف» بحران گندم و شکر همچنان در این کشور بیداد میکند؛ تا جایی نخستوزیر جدید طی دستوری برای مقابله با احتکار و تأمین نیاز داخلی، صادرات شکر از پاکستان را تا اطلاع ثانوی ممنوع کرد. پاکستان جز کشورهای بزرگ تولیدات کشاورزی محسوب میشود و تا دهههای قبل برنج، پنبه، گندم و محصولات تولیدی از نیشکر را به کشورهای مختلف صادر میکرد، اما به عقیده کارشناسان این کشور، طی چند سال اخیر به دلیل سوءمدیریت و سیاستگذاری غیرمؤثر، پاکستان با بحران بیسابقه گندم مواجه شد.
روزنامه اردو زبان «جنگ» چاپ شهر راولپندی در این خصوص نوشت: «در سال جاری نیز عدم دستیابی آسان به کود مورد نیاز باعث شده تا تولید داخلی گندم به آن میزانی که هدفگذاری شده بود، نرسد.» در عین حال دولت فعلی پاکستان امیدوار است میزان گندم تولیدی در سال جاری 173.26 میلیون تن برسد؛ هرچند مسائلی همچون کمبود کود، آب و کاهش در کشت گندم نیز میتواند سطح تولید آن را تحت تأثیر قرار دهد. روزنامه جنگ پاکستان نوشت: «کارشناسان داخلی اقدام فوری دولت برای تجدیدنظر در سیاست مرتبط با حوزه کشاورزی را مطالبه کرده و هشدار دادهاند که در صورت پیروی از سیاست جامع و گامهای اضطراری، بحران گندم برای سالهای آینده در کنار چالش کم آبی میتواند زندگی مردم را بشدت تحت تأثیر قرار دهد.» دولت پاکستان در حال اجرای برنامهای جدید برای حمایت از تولیدکنندگان گندم با برخورد قاطعانه با محتکران، گرانفروشان در شهرهای مختلف، اعمال نرخهای تعاونی برای خریداران و اطمینان از خرید به موقع گندم از سوی عرضهکنندگان حکومتی است. این در حالی است که منابع دولتی در پاکستان اعلام کردند «غلبه بر بحران گندم به زودی امکانپذیر نیست و کشور باید خود را برای واردات بیش از ۴ میلیون تن گندم از خارج آماده کند. میزان مصرف ناخالص گندم در پاکستان 70.30 میلیون تن پیشبینی شده است.» طی ماههای اخیر بحران گندم و افزایش بیسابقه قیمت آرد باعث تشدید مشکلات عدیده برای مردم پاکستان شده و به گفته آنان همزمان با تورم و تداوم گرانی کالاهای اساسی در کشور، گرانی قیمت آرد نیز به نگرانیهای مردم اضافه شده است.