در هفته ملی سرطان درباره نیازهای عاطفی افراد مبتلا بیشتر بدانیم
دستانت را به من بده آرام میگذريم...
این جمله را شنیده، دیده و خواندهایم که: «سرطان غیر از درد، هزینه دارد». باید این جمله را اینطور تکمیل کرد که: «سرطان به غیر از درد و هزینه، نیازمند مراقبت و همراهی جسمی و روانی دائمی از بیمار است». در واقع پس از شروع دوره درمان، بیمار نیازمند حمایت عاطفی- روانی است و این نیاز، از مهمترین نیازهای بیماران مبتلا است. هشتم تا پانزدهم بهمنماه، هفته ملی سرطان و پانزدهم بهمنماه، روز جهانی مبارزه و اطلاعرسانی درباره سرطان است؛ به همین دلیل به بررسی نیازهای حمایتی- عاطفی- روانی افراد مبتلا پرداختهایم تا بیماران و نزدیکان آنها را همراهی کنیم.
مهتاب خسروشاهی روزنامهنگار
اسم سرطان برای همه افراد - بیمار و نزدیکان او - تداعیکننده تغییرات ظاهری، درد، کاهش وزن، بیحالی و همه عوارض مرتبط به این بیماری است؛ شاید به این دلیل که درباره این بیماری بیش از بیماری دیگری اطلاعات داریم. هنرمندان در سراسر جهان، به شکلهای مختلف به این بیماری پرداختهاند و در نتیجه تصویر و تصور ما از روند پیشرفت این بیماری، آشناتر از هر عارضه دیگری است. بنابراین از همان روزهای نخست تشخیص بیماری و پیش از شروع تغییرات ظاهری - به دلیل شروع پرتودرمانی - استرس و اضطراب، افسردگی و قطع امید از ادامه زندگی در بیمار و اطرافیان آن دیده میشود که البته طبیعی است.
بر اساس آمار، میزان درگیری با مشکلات روانی بهویژه افسردگی و اضطراب در افراد مبتلا به سرطان بیش از هر بیماری دیگری است. از سوی دیگر استرس و اضطراب و سبک زندگی ناسالم، خطر ابتلا به انواع سرطانها را افزایش میدهد.
بدانید تا درست رفتار کنید
برای آنکه بتوانید با فرد مبتلا به سرطان همراهی درستی از نظر روانی داشته و به او کمک کنید، ابتدا باید با آسیبهای روانی و واکنشهای آنها آشنا شوید. استرس، اضطراب و افسردگی (از خفیف تا شدید)، فوبیا، شروع حمله عصبی پنیک، بروز مشکلات بینفردی که حتی ممکن است به مشکلات بین بیمار و درمانگر نیز بینجامد از جمله نخستین و مهمترین واکنشهای افرد مبتلاست. از دیگر نشانههای آسیبهای روانی میتوان به مشکلات جنسی و تنفر و احساس ناخوشایند نسبت به بدن خود، آسیب عمدی به خود، غم، اختلال شناختی، ناتوانی در انجام کارهای روزانه، فاصلهگیری از جمع، هراس از مرگ، فکر کردن وسواسی به مرگ، اختلال استرس پس از سانحه و ابتلا به بیماریهای روانی مختلف اشاره کرد.
این حالات طبیعی نیست و هست
وقتی از مسألهای غمگین و ناراحت هستید، حالت عادی ندارید. این حالت طبیعی است؛ به این دلیل که روان شما آزرده است و آزردگی روان، باعث رفتارهای غیرعادی میشود. بنابراین این نکتهها را به خاطر بسپارید:
1- نوسان: نوسان خلقی افراد مبتلا به سرطان را نادیده نگیرید. این افراد به دلیل شرایط خاصی که دارند ممکن است لحظاتی را خوشحال و لحظاتی را کاملاً سرگردان و غمگین باشند. از هرگونه تحکم، عصبانیت، برخورد نامناسب، تذکرهای نابجا و... خودداری کنید. به همراهی، به آنها کمک کنید.
2- گریه: شرایط خاص آنها، بهویژه در دوره دریافت درمان دارویی، با گریه و بیقراری همراه است. این نکته را بدانید و از تذکر دادن خودداری کنید.
3- منع: ناتوانی، ضعف عمومی، خستگی و... از نشانههای این بیماری است. اما آنها دوست دارند کارهایی را انجام دهند که تا احساس ناتوانی نکنند. بنابراین آنها را از کاری منع نکرده و همراهیشان کنید. منع کردن و تذکر دادن مکرر، احساس ناتوانی آنها را تشدید میکند.
با این راهکارها، راه را هموار کنید
1- گروه درمانی: ممکن است شخص مبتلا از جمع فاصله بگیرد. نخستین دلیل آن نیز تغییرات ظاهری است. در صورتی که امکان حضور در جمع افرادی که شرایط مشابه دارند، وجود داشته باشد؛ این کار میتواند به بهبود شرایط روانی آنها کمک کند. درباره گروهدرمانی بیشتر بدانیم:
حمایتهای روانی با کمک درمانگران شامل روانپزشک، روانشناس و مددکاران اجتماعی
حمایتهای پزشکی؛ شامل ارایه توصیههای بهداشتی- پزشکی
حمایتهای تغذیهای؛ با ارائه برنامه و راهکارهای تغذیه مناسب
تفریحها: برنامههای تفریحی گروهی میتواند به سلامت روان بیماران کمک کند.
2- خانوادهدرمانی: حضور در جمع خانواده، بهویژه آنهایی که شخص با آنها احساس راحتی بیشتری دارد، بسیار عالی است. احساس «حمایت» ناشی از حضور در جمع، تاثیر بسزایی در کمک به حفظ سلامت روان فرد دارد.
3- تغذیه: بدن افراد مبتلا به سرطان، نیازمند رسیدگی و توجه جدی است؛ به این دلیل که سیستم ایمنی بدن آنها باید توانایی مقابله با شرایط را داشته باشد. بنابراین نیازمند رعایت برنامه غذایی مناسب و مصرف مکملها به تجویز پزشک هستند.
4- هوای تازه: توانایی بدنی افراد در طول درمان کاهش مییابد. اما ماندن در منزل، باعث آسیب روانی خواهد شد. بنابراین سعی کنید افراد را بیرون از منزل برده و در شرایط مناسب، در هوای تازه کمی قدم بزنند. پیادهروی در هوای تازه، قرار گرفتن در معرض نور آفتاب و دریافت ویتامین (D) و اکسیژن کافی به حفظ سلامت جسم و روان کمک میکند.
5- تفریح: حتماً تفریحهای مناسب را انجام دهید. این تفریحها بهتر است در فضای باز، به دور از سرما یا آلودگی هوا، جمعیت (به دلیل افزایش خطر ابتلا به بیماری به دلیل حساسیت سیستم ایمنی بدن) یا هر خطر و آلودگی دیگری باشد. اما تفریحهای ساده و سالم را فراموش نکنید. برای مثال میتوان به پیادهروی، قدم زدن در مکانهایی مانند کتابفروشی و... اشاره کرد.
بر اساس آمار، میزان درگیری با مشکلات روانی بهویژه افسردگی و اضطراب در افراد مبتلا به سرطان بیش از هر بیماری دیگری است. از سوی دیگر استرس و اضطراب و سبک زندگی ناسالم، خطر ابتلا به انواع سرطانها را افزایش میدهد.
بدانید تا درست رفتار کنید
برای آنکه بتوانید با فرد مبتلا به سرطان همراهی درستی از نظر روانی داشته و به او کمک کنید، ابتدا باید با آسیبهای روانی و واکنشهای آنها آشنا شوید. استرس، اضطراب و افسردگی (از خفیف تا شدید)، فوبیا، شروع حمله عصبی پنیک، بروز مشکلات بینفردی که حتی ممکن است به مشکلات بین بیمار و درمانگر نیز بینجامد از جمله نخستین و مهمترین واکنشهای افرد مبتلاست. از دیگر نشانههای آسیبهای روانی میتوان به مشکلات جنسی و تنفر و احساس ناخوشایند نسبت به بدن خود، آسیب عمدی به خود، غم، اختلال شناختی، ناتوانی در انجام کارهای روزانه، فاصلهگیری از جمع، هراس از مرگ، فکر کردن وسواسی به مرگ، اختلال استرس پس از سانحه و ابتلا به بیماریهای روانی مختلف اشاره کرد.
این حالات طبیعی نیست و هست
وقتی از مسألهای غمگین و ناراحت هستید، حالت عادی ندارید. این حالت طبیعی است؛ به این دلیل که روان شما آزرده است و آزردگی روان، باعث رفتارهای غیرعادی میشود. بنابراین این نکتهها را به خاطر بسپارید:
1- نوسان: نوسان خلقی افراد مبتلا به سرطان را نادیده نگیرید. این افراد به دلیل شرایط خاصی که دارند ممکن است لحظاتی را خوشحال و لحظاتی را کاملاً سرگردان و غمگین باشند. از هرگونه تحکم، عصبانیت، برخورد نامناسب، تذکرهای نابجا و... خودداری کنید. به همراهی، به آنها کمک کنید.
2- گریه: شرایط خاص آنها، بهویژه در دوره دریافت درمان دارویی، با گریه و بیقراری همراه است. این نکته را بدانید و از تذکر دادن خودداری کنید.
3- منع: ناتوانی، ضعف عمومی، خستگی و... از نشانههای این بیماری است. اما آنها دوست دارند کارهایی را انجام دهند که تا احساس ناتوانی نکنند. بنابراین آنها را از کاری منع نکرده و همراهیشان کنید. منع کردن و تذکر دادن مکرر، احساس ناتوانی آنها را تشدید میکند.
با این راهکارها، راه را هموار کنید
1- گروه درمانی: ممکن است شخص مبتلا از جمع فاصله بگیرد. نخستین دلیل آن نیز تغییرات ظاهری است. در صورتی که امکان حضور در جمع افرادی که شرایط مشابه دارند، وجود داشته باشد؛ این کار میتواند به بهبود شرایط روانی آنها کمک کند. درباره گروهدرمانی بیشتر بدانیم:
حمایتهای روانی با کمک درمانگران شامل روانپزشک، روانشناس و مددکاران اجتماعی
حمایتهای پزشکی؛ شامل ارایه توصیههای بهداشتی- پزشکی
حمایتهای تغذیهای؛ با ارائه برنامه و راهکارهای تغذیه مناسب
تفریحها: برنامههای تفریحی گروهی میتواند به سلامت روان بیماران کمک کند.
2- خانوادهدرمانی: حضور در جمع خانواده، بهویژه آنهایی که شخص با آنها احساس راحتی بیشتری دارد، بسیار عالی است. احساس «حمایت» ناشی از حضور در جمع، تاثیر بسزایی در کمک به حفظ سلامت روان فرد دارد.
3- تغذیه: بدن افراد مبتلا به سرطان، نیازمند رسیدگی و توجه جدی است؛ به این دلیل که سیستم ایمنی بدن آنها باید توانایی مقابله با شرایط را داشته باشد. بنابراین نیازمند رعایت برنامه غذایی مناسب و مصرف مکملها به تجویز پزشک هستند.
4- هوای تازه: توانایی بدنی افراد در طول درمان کاهش مییابد. اما ماندن در منزل، باعث آسیب روانی خواهد شد. بنابراین سعی کنید افراد را بیرون از منزل برده و در شرایط مناسب، در هوای تازه کمی قدم بزنند. پیادهروی در هوای تازه، قرار گرفتن در معرض نور آفتاب و دریافت ویتامین (D) و اکسیژن کافی به حفظ سلامت جسم و روان کمک میکند.
5- تفریح: حتماً تفریحهای مناسب را انجام دهید. این تفریحها بهتر است در فضای باز، به دور از سرما یا آلودگی هوا، جمعیت (به دلیل افزایش خطر ابتلا به بیماری به دلیل حساسیت سیستم ایمنی بدن) یا هر خطر و آلودگی دیگری باشد. اما تفریحهای ساده و سالم را فراموش نکنید. برای مثال میتوان به پیادهروی، قدم زدن در مکانهایی مانند کتابفروشی و... اشاره کرد.