ژست محیطزیستی در انگلیس با کیسههای پلاستیکی
پای 10 پوند ماليات در ميان است!
استفاده نکردن مردم انگلیس از کیسههای پلاستیکی هنگام خرید؛ نه به دلیل حمایت از محیط زیست بلکه با اهدافی همچون صرفهجویی در هزینهها و فرار از قانون انجام میشود؛ قانونی که بر مبنای آن همه خردهفروشان در این کشور ملزم به پرداخت ۱۰ پوند به ازای استفاده از هر کیسه است. شاید در نگاه اول اینگونه به نظر رسد که مردم کشورهای توسعهیافته به دلیل توسعه فرهنگی و اهمیت محیط زیست، از برخی گزینهها همچون استفاده از کیسههای پلاستیکی هنگام خرید خودداری میکنند، اما با نگاهی عمیق و ریشهیابی این مسأله، مشخص میشود که منافع شخصی در این امر تعیینکننده بوده تا محیط زیست.
افشای راز 10 پوندی
روزنامه گاردین در گزارشی با عنوان «یک مطالعه نشان میدهد دلیل استفاده نکردن از کیسه پلاستیکی توسط مردم انگلیس هنگام خرید، صرفهجویی در هزینههاست؛ نه حفاظت از زمین» نوشت: «مطالعهای که توسط «مرکز عالی تجزیه و تحلیل دانشکده بازرگانی دانشگاه ناتینگهام» بر روی بیش از ۱۰ هزار مصرفکننده انجام شد، نشان داد دلیل عدم استفاده از کیسههای پلاستیکی خریداران در انگلیس صرفهجویی در هزینههاست و ربطی به حفاظت از کره زمین ندارد. این مطالعه از بیش از یک میلیون تراکنش کارت مشتریان فروشگاه برای بررسی عوامل روانشناختی و جمعیتشناختی خرید کیسه یکبار مصرف استفاده کرد. طبق این تحقیقات، محققان دریافتند این کیسهها بیشتر توسط افراد جوان و اغلب مردان خریداری میشود که چندان به فکر صرفهجویی نیستند و نگرانیهای زیستمحیطی نیز بر تصمیم آنها برای خرید یا عدم خرید کیسه پلاستیکی تأثیر نمیگذارد. همه خردهفروشان در انگلیس از نظر قانونی ملزم به پرداخت ۱۰ پوند برای هر کیسه هستند.» «جیمز گولدینگ» یکی از پژوهشگران این مطالعه و معاون مرکز عالی تجزیه و تحلیل دانشکده بازرگانی دانشگاه ناتینگهام با تأکید بر اینکه تا پیش از این مطالعه اطلاعات زیادی در مورد افرادی که هنوز به طور مرتب از کیسههای پلاستیکی استفاده میکنند و همچنین خریدارانی که از این کیسهها استفاده نمیکنند، وجود نداشت، افزود: «تحقیقات پیشین به طور مشخص فقط بر شخصیت یا انگیزههای مصرفکنندگان تمرکز داشت و به این موضوع توجه نداشت که افراد تا چه حد به باورهای خود در دنیای واقعی عمل میکنند». با وجود اینکه بسیاری از افراد بر این باورند کیسههای پلاستیکی به محیط زیست آسیب وارد میکند؛ اما چه تعداد از این افراد در عمل از خرید این کیسهها اجتناب میکنند؟
گولدینگ تصریح کرد، مردم امروزه مقدار قابلتوجهی از دادهها و اطلاعات را از خود به جا میگذارند که بررسی آنها میتواند به انجام کارهای اجتماعی کمک و روشن کند که جامعه واقعاً در عمل چگونه رفتار میکند. از مجموعه دادههای اصلی که شامل یک میلیون و ۲۸۴ هزار و ۸۲۵ تراکنش در یک هزار و ۲۲۲ فروشگاه بود، بیش از ۱۰ هزار مصرفکننده در این مطالعه شرکت و پرسشنامهای را پر کردند که شرایط، ویژگیها و نظرات زیستمحیطی آنها را بررسی میکرد. این پرسشنامه شامل سؤالاتی در مورد دیدگاههای مربوط به ملاحظات زیستمحیطی و به طور کلی و تغییرات آب و هوایی آنان بود؛ اما مشخص شد که اینها تأثیر کمی بر تصمیمگیریهای خریداران دارند. «گاوین اسمیت» دانشیار در علم تجزیه و تحلیل درباره اطلاعات به دست آمده بیان داشت: «ما انتظار داشتیم یافتههای ما نشان دهد خریداران اندک کیسههای پلاستیکی، حداقل تا حدی تمایل برای پسانداز پول داشته باشند، اما دستکم با توجه به نقشی که محیطزیست در ایجاد مالیات بر کیسههای پلاستیکی داشت؛ چیزی که انتظار نداشتیم با آن مواجه شویم این بود که نگرانیهای زیستمحیطی اصلاً تأثیری بر نوع مصرف نداشته باشد.» اسمیت اضافه کرد: «این تحقیق پیشنهاد میدهد که پویشهای آتی برای کاهش هرچه بیشتر مصرف کیسههای پلاستیکی میتوانند از پیامهای گوناگونی استفادهکنند. موضوع این است که بدانیم چه کسی را چگونه و در چه زمانی هدف قرار دهیم.» به دلیل افزایش نگرانیها در زمینه سهم کیسههای پلاستیکی در آلودگی محیط زیست و انباشت زباله، ولز نخستین کشوری بود که مالیات انگلیس را در سال ۲۰۱۱ به کار گرفت. ایرلند شمالی در سال ۲۰۱۳ و اسکاتلند در سال ۲۰۱۴ نیز پس از ولز به این تصمیم پیوستند. در سال ۲۰۱۵ و یک سال پس از اینکه هفت سوپرمارکت بزرگ در این کشور بیش از 7.6 میلیارد کیسه یکبار مصرف را به دولت بازگرداندند، انگلیس مالیات پنج پوندی خود را بر این کیسههای پلاستیکی تعیین کرد که در ماه می(اردیبهشت- خرداد) امسال به حداقل ۱۰ پوند افزایش و به همه خردهفروشان تعمیم یافت.
مالیات چقدر نتیجهبخش بوده است؟
تارنمای «دفرامدیا» در گزارشی با عنوان «جنگ با آلودگی توسط پلاستیکها با افزایش هزینه مالیات کیسههای پلاستیکی تشدید شد» به تصمیم جدید دولت برای افزایش بار مالیاتی استفاده از این کیسهها اشاره کرد و نوشت: «با افزایش اقدامات دولت برای مبارزه با آلودگیهای زیست محیطی توسط پلاستیکها، مالیات کیسههای حمل یکبار مصرف که تدبیری بسیار موفق بود، دوباره تمدید شد. حداقل هزینه پرداختی برای استفاده از این کیسهها دوبرابر شده و به ۱۰ پوند افزایش یافتهاست. این هزینه که پیشتر فقط برای سوپرمارکها و خردهفروشان بزرگ اعمال میشد، اینک به همه خردهفروشان تعمیم داده شده است.»
در این گزارش آمده است: «پیش از تعیین مالیات پنج پوندی، یک خانوار به طور متوسط از حدود ۱۴۰ کیسه پلاستیکی یکبار مصرف در سال استفاده میکرد که به لطف این مالیات و در نتیجه کاهش ۹۵ درصدی فروش کیسههای یکبار مصرف در سوپرمارکتهای بزرگ از سال ۲۰۱۵، مصرف متوسط خانوار به چهار کیسه در سال کاهش یافته است.» با تعمیم این مالیات به همه خردهفروشان، پیشبینی میشود استفاده از کیسههای یکبار مصرف در مشاغل کوچک و متوسط حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد کاهش یابد. همچنین انتظار میرود این اقدام در ۱۰ سال آینده بیش از ۲۹۷ میلیون پوند برای اقتصاد انگلیس سود داشته باشد. «ربکا پاو» وزیر محیط زیست، این اقدام را برای حفاظت از محیط زیست بسیار کارا و مؤثر میداند و درباره جزئیات این تصمیم میگوید: «از زمان تعیین این هزینه، تقریباً ۱۸۰ میلیون پوند از خردهفروشان جمعآوری که این مبلغ در اهداف مفیدی به کار گرفته شد. سال ۲۰۲۰، از 9.2 میلیون پوندی که گزارش شده بود، حدود ۳۰ درصد به بخشهای خیریه، محیط زیست و سلامت و بهداشت، ۴۹ درصد به اهداف انتخاب شده توسط مشتریان یا کارکنان و ۲۱ درصد به ترکیبی از اهداف خیر اختصاص یافت.