گشتی در سومین نمایشگاه بینالمللی دارو و صنایع وابسته (ایران فارما)
صنعت دارو؛ بستری مطمئن برای سرمایههای شستا
جواد حیدریان
ایران به اتکای دانشمندان حوزه پزشکی و داروسازی از دیرباز تا امروز در زمره کشورهای دارای توان استراتژیک در بحث دارو، درمان و نظام سلامت بوده است. البته اوضاع همیشه هم آنطور که فکر میکنیم، نیست. تحمیل تحریمها در دوره دولتهای نهم و دهم اوضاع کشور را به چنان وضعی انداخت که مردم تصمیم گرفتند با انتخاب دولتی اهل گفتوگو زمینه رفع تحریمها را فراهم آوردند. یکی از علل تعیینکننده در شرایط سخت پیشین بحث تحریم ناجوانمردانه دارو بود. تحریمی که تعدادی از بیماران را به کام مرگ برد. به نظر میرسد سرمایهگذاری در حوزه تولید و توزیع دارو به دلایل کاملا امنیتی و استراتژیک در وهله اول و همینطور از منظر ارزشهای اقتصادی در مرحله دوم برای دولتهای ایران حائز اهمیت است.
سومین دوره نمایشگاه بینالمللی دارو و صنایع وابسته (ایران فارما) که 21 تا 23 شهریور در مصلی تهران برگزار شد، نمونه بارز اهمیت چنین توجهی در ابعاد جهانی به مسئله داروست. نمایشگاههی که بنا به ماهیت آن، میتواند محملی برای عرضه توانمندیها و همینطور جلب توجه شرکتهای خارجی در بهبود روابط دارویی با ایران باشد. از سوی دیگر شرکتهای دارویی براساس اعلام شرکتها و کارشناسان بازار سرمایه، در بازار بورس وضعیت باثباتی را تجربه میکنند. نوسان وارده بر بازار سرمایه بهدلیل ماهیت شرکتهای دارویی و استراتژیک بودن آنها و پشتیبانی دولتی، اثری فوری بر ارزش سرمایهگذاری این شرکتها ندارد و لذا شرکتهایی دارویی از ثبات و اهمیت بالاتری در بازار سرمایه برخوردار هستند. شرکتهای زیرمجموعه شستا و همینطور هلدینگ تیپیکو چنین وضعیتی را تجربه میکنند. حضور فعال شرکتهای زیرمجموعه تیپیکو در سومین نمایشگاه بینالمللی دارو و صنایع وابسته، خود نشاندهنده وضعیت حاضر است.
رازک؛ راز 54 ساله داروی ایرانی
متصدی غرفه شرکت رازک در نمایشگاه ایرانفارما به خبرنگار آتیهنو میگوید: «شرکت رازک 54 سال است که در ایران فعالیت میکند.» او اضافه میکند: «البته این شرکت پیشتر با نام «فایزر» که برندی آمریکایی بوده، در ایران شناخته میشد و از آن زمان مشغول به فعالیت دارویی بوده است.»
وی تاکید کرد که بعد از انقلاب شرکت فایزر آمریکایی به شرکت رازک تغییر نام میدهد و اکنون در حوزه تولید داروهایی گیاهی و شیمیایی هم در بخش انسانی و هم دامی فعالیت میکند. این شرکت ویالهای تزریقی، پودرها و مکملهای دارویی در حوزه دامی را نیز تامین میکند. مهمترین فعالیت رازک در زمینه تامین داروهایی است که ورود آنها به کشور مشکل یا پرهزینه است.
اظهارات متصدی رازک با مراجعه به پرتال این شرکت بیشتر قابلدرک است؛ چراکه خط تولید 14محصول این شرکت، در فروردینماه سال 96 توسط شخص رئیسجمهور افتتاح شده که بیشتر آنها پیش از این با هزینه بالایی وارد کشور میشده است.
توزیع آسان دارو
«شرکت سرمایهگذاری دارویی تامین، شرکتی در حوزه توزیع دارو است.» این جمله را دکتر ستایش صادقی، مسئول فنی و مدیر تضمین کیفیت شرکت پخش داروی اکسیر میگوید. او تاکید میکند که شرکت اکسیر، یکی از سه شرکت برتر زیرمجموعه شرکت تیپیکو و شستا است.
او اضافه میکند که 18مرکز در سراسر کشور دارند که سبب شده گستره توزیع دارویی اکسیر، 100درصد کشور را شامل شود. این شرکت حدود دو هزار قلم دارو را تامین و 70 تامینکننده دارو با آن کار میکنند. این داروها شامل اقلام وارداتی، توزیعی و همینطور داروهای تولیدی است.
دکتر صادقی میگوید: «ازنظر بخشهای کیفی در سال گذشته، شرکت اکسیر رتبه برتر در مجموعه شستا را کسب کرده و گواهیهای ایزو و انواع استانداردها و گواهیهای بینالمللی را، داراست.» به گفته وی هیچکدام از شرکتهای توزیعی دارو در ایران، اجازه توزیع دارو در خارج از ایران را ندارند از اینرو تمامی فعالیت آنها در حیطه توزیع دارو، در کشور خلاصه میشود.
وی در مورد توزیع داروهای دیگر شرکتهای داروسازی به غیر از شرکتهای مرتبط با تیپیکو میگوید: «حدود
70 درصد ظرفیت توزیع داروی اکسیر در اختیار شرکتهای مرتبط با تیپیکو و شستا است و نزدیک به 30درصد داروهای توزیعی این شرکت در اختیار دیگر شرکتهاست. ایده اولیه و شعار ما حمایت از تولید داخلی است. برخی از اقلام بنابه ضرورتهایی در دستور کار توزیع ما قرار میگیرد.» او اضافه میکند ازجمله داروهایی که خارج از نرم تولید داخلی برای توزیع آنها اقدام میشود، داروهای فوریتی است که نیاز آنها ضرورت دارد.
450 نفر پرسنل در شرکت توزیع داروی اکسیر در سراسر کشور فعالند که شامل مراکز توزیع، فروشنده دارو، نیروهای لجستیک و دیگر پرسنل هستند. اکسیر حلقه واسط بین تامینکننده و مصرفکننده است. به گفته صادقی 12هزار داروخانه در سراسر کشور توسط شرکت توزیعی پوشش داده میشود.
وی در مورد رقبای شرکت توزیعی اکسیر نیز اضافه میکند: «رقبا براساس سهم بازار و سبدی که هر شرکت پخش در بازار دارد، تعیین میشوند، ولی پخش اکسیر رشد خیلی خوبی طی سالهای گذشته داشته است. در سال گذشته اکسیر هشت پله در آمارنامه دارویی کشور صعود داشته و ما در رتبه 11 کشور هستیم و دو شرکت دیگر در مجموعه تیپیکو رتبههای یک و دو را دارند.»
صادقی اضافه میکند که سهم بازار آنها حدود دو درصد افزایش یافته و اگر این روند ادامه داشته باشد تا سال 1400 پیشبینی میکنند تا رتبه 5 بازار داروی کشور بالا بیایند. «بیشتر رقابت برای ما با شرکتهای پخشی است که سبد مشابه ما دارند و سبدشان اقلام مصرفی ساده و تولید داخل است.» وی در مورد آمار فروش این شرکت میگوید: «در سال 95 شرکت ما حدود 500میلیارد تومان فروش داشته است.»
تولیدکننده و صادرکننده ترکیبات دارو
عباس عطایی، مدیر بازرگانی و صادرات شرکت شیمیدارویی داروپخش است که نزدیک به 15سال سابقه فعالیت بازاریابی و صادرات بینالملل دارد. او شرکت شیمیدارویی داروپخش را از مجموعه شرکتهای زیرمجموعه تیپیکو معرفی میکند.
او میگوید: «ما تولیدکننده مواد موثره دارو هستیم. طبعا شرکتهای داروسازی، شرکتهای مورد مراوده ما هستند و ما ماده موثره دارو که قسمت اصلی دارو است را به کارخانههای داروسازی کشور میدهیم.» به گفته عطایی؛ بین 45 تا50درصد بازار دارویی کشور، زیر پوشش شرکت شیمیدارویی داروپخش قرار میگیرد که از مجموعه شرکتهای زیرمجموعه هلدینگ تیپیکو است.
او میگوید: «ما اکثر شرکتهای زیرمجموعه شستا بهاضافه شرکتهای دیگر خارج از مجموعه را پوشش میدهیم و مواد موثره آنها را تولید میکنیم. علاوه بر این، به بسیاری از کشورهای دنیا صادرات داریم. ما توانستهایم برای محصول آنتیبیوتیک و مواد اولیه آموکسیکلاب، مواد اولیه تامین و بازار بسیار خوبی در کشور هند ایجاد کنیم و این محصول را به کشوری که خود صادرکننده مواد اولیه و دارو به بسیاری از کشورهای دنیا است، صادر کنیم.» عطایی معتقد است: «علاوه بر هند، همچنین دیگر کشورهای بازار هدف ما، کشورهای همسایه و کشورهای خاورمیانه و عضو سیآیاس هستند و در چشمانداز آتی، کشورهای آفریقایی نیز در دستور کار صادرات مواد اولیه ما خواهند بود.»
به گفته مدیر بازرگانی و صادرات شرکت داروپخش، صادرات این شرکت در سال گذشته حدود 200درصد رشد داشته و پیشبینی میشود، در سال جاری هم همین رشد را تجربه کند و با این رشد خوب شرکت شیمیدارویی داروپخش جزو صادرکنندههای نمونه در حوزه مواد دارویی در کشور باشد.
تامین سرمایه امین و حفظ ارزش سرمایههای بیمهشدگان
تامین سرمایه امین، نهادی مالی، تحت نظارت سازمان بورس است. اگرچه قاسم آلودری، کارشناس ارشد تامین مالی معتقد است: «محل فعالیت این شرکت در حوزه بازار سرمایه است؛ اما این نهاد بیشتر نهاد واسطهای بوده و وظیفهاش تامین مالی شرکتها است.»
این کارشناس تامین مالی به آتیهنو میگوید: «ارتباط نهاد تامین سرمایه امین با شرکتهای دارویی تامیناجتماعی، بیشتر به مسئله تامین سرمایه برمیگردد. شرکتها میتوانند در بورس و فرابورس حضور داشته باشند و حتی میتوانند خارج از این شرایط باشند و این شرکت با انتشار اوراق سرمایه، میتواند سرمایه شرکتها را تامین کند.»
آلودری میافزاید: «تامین سرمایه امین با راهاندازی یک مرکز تخصصی تامین سرمایه در حوزه سلامت، توانسته با جلب نظر شرکتهای دارویی ازجمله شرکتهای زیرمجموعه تیپیکو به فعالیت خود ادامه دهد.» به گفته کارشناس این نهاد سرمایهای، این شرکت فعالیتهای مختلف مالی در حوزه سلامت انجام میدهد. از تهیه یک گزارش توجیهی ساده تا مطالعات امکانسنجی، مطالعات بازار، معرفی سرمایهگذار، تامین منابع داخلی و خارجی و ... «حتی اگر شما بهعنوان یک سرمایهگذار قصد سرمایهگذاری داشته باشید، این نهاد سرمایهای میتواند مشاوره لازم برای آغاز کار به شما را ارائه دهد.» وی اضافه میکند که ارتباط شرکت تامین سرمایه امین با تامیناجتماعی و شرکتهای زیرمجموعه تیپیکو به سهم دو واحدی تامیناجتماعی از سهام این نهاد مالی مربوط میشود. شرکت تامین سرمایه امین نهادی واسطه است که به گفته مدیران ارشد شستا برای حفظ ارزش سرمایه بیمهشدگان تشکیل شده و حال با تامین سرمایه شرکتها در بازار سرمایه، به این شرکتها برای بهبود کیفیت و ارزش ذخایر مالی بیمهشدگان کمک میکند.