لزوم محدوديت حضور کودکان در فضای مجازی
رئیس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور معتقد است، فضای مجازی به خصوص پس از همهگیری کرونا به مکانی برای آموزش، تعلیم و تربیت، سرگرمی، بازی و به نوعی حضور و زندگی کودکان بدل شد و این موضوع بر اخلاق، خلقوخو و روحیات آنان اثر گذاشت. محمد حاتمی در توضیح اثرات فضای مجازی بر کودکان و نوجوانان گفت: «در دو سالی که شرایطی ویژه بر کشور حاکم و جامعه تحت فشار کرونا بود، قرنطینه و تعطیلی مدارس بیش از همه روی تربیت و رفتار کودکان و نوجوانان اثر گذاشت.»
وی تصریح کرد: «تفاوت بچهها با بزرگسالان در اینجا برجسته بود؛ زیرا آنان خواهان شادی و نشاط و فعالیت و ارتباط با دیگران هستند، اما شاید فضای قرنطینه و در انزوا بودن، نیازی بود که بزرگسالان به دلیل مشغلههای زندگی به آن نیاز داشتند.»
وی ادامه داد: «بر این اساس در دو سالی که گذشت، بچهها در تنها مکانی که مجاز و مجبور به حضور بودند، فضای مجازی بود؛ فضایی که به دلیل درس خواندن و انتقال مدرسه به آن پس از درس هم استمرار مییافت و به نوعی عادت برای کودکان بدل شد و این فضا برای همه کودکان و نوجوانان ایرانی و برای خانوادهها با شدت و ضعف متفاوت در جریان بود.»
حاتمی تأکید کرد: «این شرایط خاص علت اصلی عادت بچهها به فضای مجازی بود که مکانی برای آموزش، تعلیم و تربیت، سرگرمی، بازی و به نوعی حضور و زندگی آنان در دو سال گذشته شد و این موضوع بر اخلاق، خلقوخو و روحیات آنان اثر گذاشت.»
وی با تأکید بر لزوم چارهاندیشی در باب اثرات فضای مجازی بیان کرد: «حضور مستمر در فضای مجازی نوعی گسست بین خانواده و کودکان و نوجوانان ایجاد کرده و باید در صدد رفع و این مهم باشیم.»
این روانشناس افزود: «این گسست را باید به وسیله آموزش، برنامهها و مهارتهایی که در خانه و خانواده و مدرسه به والدین و معلمان یاد میدهیم، پرکنیم. باید بتوانیم فعالیتهای جاذبی را برای کودکان و نوجوانان تعریف کنیم تا آنان را به سمت فاصله گرفتن از فضای مجازی ترغیب کنیم.»
وی ادامه داد: «فعالیتهای بدنی و حرکتی، بخشی است که در این دوره مغفول مانده، حرکاتی است که نسل ما داشت چنانچه بخش زیادی از زندگی و فراغت ما با بازی و تحرک همراه با دوستان و همسالانمان میگذشت و در نسل جدید و بخصوص در این دو سال، این تحرکات بدنی حذف شده است.»
حاتمی در ادامه با اشاره به فعالیتهایی که میتواند اثرات منفی فضای مجازی را کاهش دهد، اظهار داشت: «نقاشی کشیدن، نقش بازی کردن، داستان نوشتن و داستان خواندن، میتواند اثر فضای مجازی را کاهش دهد. البته فضای مجازی واقعیتی انکارناپذیر است که باید بپذیریم که در زندگی همه وجود دارد و راه فراری برای آن نیست. باید با آن کنار آمد و راههای مقابله با پیامدهای منفی آن را آموخت.»
وی تصریح کرد: «تفاوت بچهها با بزرگسالان در اینجا برجسته بود؛ زیرا آنان خواهان شادی و نشاط و فعالیت و ارتباط با دیگران هستند، اما شاید فضای قرنطینه و در انزوا بودن، نیازی بود که بزرگسالان به دلیل مشغلههای زندگی به آن نیاز داشتند.»
وی ادامه داد: «بر این اساس در دو سالی که گذشت، بچهها در تنها مکانی که مجاز و مجبور به حضور بودند، فضای مجازی بود؛ فضایی که به دلیل درس خواندن و انتقال مدرسه به آن پس از درس هم استمرار مییافت و به نوعی عادت برای کودکان بدل شد و این فضا برای همه کودکان و نوجوانان ایرانی و برای خانوادهها با شدت و ضعف متفاوت در جریان بود.»
حاتمی تأکید کرد: «این شرایط خاص علت اصلی عادت بچهها به فضای مجازی بود که مکانی برای آموزش، تعلیم و تربیت، سرگرمی، بازی و به نوعی حضور و زندگی آنان در دو سال گذشته شد و این موضوع بر اخلاق، خلقوخو و روحیات آنان اثر گذاشت.»
وی با تأکید بر لزوم چارهاندیشی در باب اثرات فضای مجازی بیان کرد: «حضور مستمر در فضای مجازی نوعی گسست بین خانواده و کودکان و نوجوانان ایجاد کرده و باید در صدد رفع و این مهم باشیم.»
این روانشناس افزود: «این گسست را باید به وسیله آموزش، برنامهها و مهارتهایی که در خانه و خانواده و مدرسه به والدین و معلمان یاد میدهیم، پرکنیم. باید بتوانیم فعالیتهای جاذبی را برای کودکان و نوجوانان تعریف کنیم تا آنان را به سمت فاصله گرفتن از فضای مجازی ترغیب کنیم.»
وی ادامه داد: «فعالیتهای بدنی و حرکتی، بخشی است که در این دوره مغفول مانده، حرکاتی است که نسل ما داشت چنانچه بخش زیادی از زندگی و فراغت ما با بازی و تحرک همراه با دوستان و همسالانمان میگذشت و در نسل جدید و بخصوص در این دو سال، این تحرکات بدنی حذف شده است.»
حاتمی در ادامه با اشاره به فعالیتهایی که میتواند اثرات منفی فضای مجازی را کاهش دهد، اظهار داشت: «نقاشی کشیدن، نقش بازی کردن، داستان نوشتن و داستان خواندن، میتواند اثر فضای مجازی را کاهش دهد. البته فضای مجازی واقعیتی انکارناپذیر است که باید بپذیریم که در زندگی همه وجود دارد و راه فراری برای آن نیست. باید با آن کنار آمد و راههای مقابله با پیامدهای منفی آن را آموخت.»