خلبانی شغلی رؤیایی که از عوارض جسمی و روانی به دور نیست
به سلامت پرواز کنيد...
خلبانی، یکی از شغلهای رؤیایی است که از کودکی آرزوی بسیاری از بچهها بوده است. دلایل زیادی هم برای این میل وجود دارد که شاید شاخصترین آنها میل به پرواز در همه انسانها است. اما دلایل دیگری هم برای این کشش وجود دارد؛ مانند لباس خاص، ویژگیهای ظاهری خلبانان و مهمانداران و رازآلود بودن این حرفه. اما این شغل خاص، مانند بسیاری از مشاغل، آسیبهای جسمی و روانی خود را به همراه دارد. آنچه در اینجا به آن میپردازیم، آسیبهای شغلی خلبانان خطوط هواپیمایی مسافربری است و به شاخههای دیگر این رشته مانند خلبانان نظامی، هلیکوپتر و... در فرصتی دیگر خواهیم پرداخت.
پژمان سلطانی روزنامهنگار
کمتر پیش میآید خلبانی دچار یکنواختی و کسالت شده و از شغل خود دلزده شود. دلیل آن هم هیجان زیاد و تنوع این شغل است. تصور کنید در طول هفته، از آسمان چند کشور عبور کرده و در بعضی از فرودگاهها یا شهرهای جهان نیز توقف داشته باشید. اما به همان نسبت که این شغل هیجان و تنوع بالایی دارد، به همان نسبت هم استرس شغلی آن بسیار زیاد است. همانقدر که از سفرهای مختلف هیجان دارید، به همان نسبت هم ممکن است هر پرواز، آخرین پرواز و آخرین روز زندگی خلبان باشد. بنابراین استرس و اضطراب یکی از اصلیترین آسیبهای روانی و جسمی شغل خلبانی است؛ هرچند ممکن است با این شرایط به ظاهر هماهنگ شده باشند.
عوارضی که آزار میدهد
خلبانان به ظاهر با این استرس و اضطراب سازگار میشوند. اما در حقیقت این حس، همیشه همراه آنهاست. استرس و اضطراب دائمی عوارض جسمیای مانند مشکلات گوارشی، مشکلات قلبی- عروقی و کاهش آستانه تحمل را به همراه دارد. اگرچه خلبانان باید از سلامت کافی برخوردار بوده و سلامت جسمی آنها مورد بررسی قرار میگیرد؛ اما باید به تغییرات جسمی خود توجه کنند. آسیبهای روانی نیز میتوانند به شکل دلشوره پنهان و دائمی، هراس، خواب آشفته و عوارضی از این دست همراه باشد.
چه باید کرد؟
خلبانی با استرس و اضطراب آمیخته است. بنابراین نمیتوان اضطراب را متوف کرد اما فراگیری راهکارهای مدیریت استرس و اضطراب، ورزش و کمک گرفتن از روانشناس یا روانپزشک در صورت هجوم اضطراب میتواند به کنترل شرایط شما کمک کند.
ساعت به وقت بیوقتی
اگرچه زمان هر پرواز و مأموریت مشخص است، اما طبق برنامهریزی مشخص نیز ساعتها پرواز خاص بوده و گاهی مدتهای بیخوابی را به همراه دارد. با اینکه در پروازها بهویژه در آنهایی که باید مسافت طولانی طی شود، کمکخلبان (یک خلبان و دو کمکخلبان در یک پرواز طولانی) حتماً همراه خلبان است؛ اما مسئولیت اصلی پرواز با خلبان است.
اختلال و استرس
تغییر ساعت خواب و بیداری، بهویژه بیداریهای طولانیمدت در طول شب و تحمل استرس پرواز میتواند ساعت بیولوژیک بدن را دچار اختلال کند. اختلال در ساعت بیولوژیک میتواند عوارض مختلف مانند اختلال در عملکرد اندامها و دستگاههای مختلف بدن، اختلال در ترشح هورمونها، اختلال خواب و بیداری و افزایش خطر ابتلا به بسیاری از بیماریهای جسمی و روانی را به دنبال داشته باشد. اختلال در ساعت بیولوژیک و به هم خوردن ساعت خواب و بیداری که معمولاً با استرس و اضطراب بالا همراه است، بدن را مستعد ابتلا به دیابت نوع دوم، بعضی از انواع سرطانها، بیماریهای قلبی- عروقی، فشار خون بالا و نوسان در فشار خون و کاهش باروری میکند.
چه باید کرد؟
سعی کنید تا حد ممکن زمان پرواز و استراحت را در یک بازه زمانی مشخص برای مدتی ثابت نگه دارید تا ساعت بیولوژیک بدن شما با این شرایط هماهنگ شود. با بروز هر نوع اختلال جسمی یا روانی، حتماً از پزشک یا روانپزشک کمک بگیرید.
ننشینید تا سلامت بمانید
ساختار بدنی خلبانان از وضعیت خاصی برخوردار بوده و کمتر خلبانی را با اضافه وزن یا ساختار نامناسب بدنی میبینیم، اما رسیدن به این شرایط و حفظ آن، دشوار است. نشستن به مدت طولانی در طول پرواز، از عوارض مهم آسیب به سلامت جسم است.
آسیب به مهره ها
نشستن طولانی و معمولاً در یک وضعیت مشخص، به سلامت استخوانهای ناحیه لگن، ستون فقرات و پاها آسیب وارد میکند.
چه باید کرد؟
1- بلند شوید: در طول پرواز، در شرایطی که امکان آن فراهم است، از پشت صندلی پرواز بلند شده و راه بروید.
2- حرکت کنید: با چند حرکت ساده، جریان خون در ناحیه لگن و ستون فقرات را فعال کنید. چند حرکت خم و راست شدن ساده برای این منظور مناسب است.
3- ورزش کنید: در فرصتی که برنامه پرواز ندارید و شیفت استراحت است، حتماً ورزش کنید. این ورزش بهتر است روی نواحیای که تحت تأثیر نشستن طولانی مدت قرار دارند - مانند لگن، پاها و ستون فقرات- متمرکز شود.
4- استراحت کنید: وقتی به منزل بازگشته یا به مقصد میرسید، سعی کنید بیشتر در حال دراز کشیده باشید تا عضلههای تحت تأثیر و تنش نشستن، در وضعیت استراحت قرار گیرند.
هاضمهای با سوء عملکرد
خلبانان معمولاً از نظر ساختار بدنی، اضافه وزن ندارند. تناسب اندام یکی از ویژگیهای خلبانان است. اما نوع غذای مصرفی خلبانان، خاص اما تکراری است. دور بودن از نور آفتاب و کم بودن تحرک بدنی از دیگر آسیبهاست. اگر به این موارد، استرس و اضطراب را نیز اضافه کنید، خواهید دید که دستگاه گوارش در معرض آسیب جدی قرار دارد.
عوارض گوارشی
خطر سوءهاضمه، کمبود ویتامینها، مواد معدنی و املاح از عوارضی است که در کمین سلامت خلبانان است. کمبود نور آفتاب و نشستن به مدت طولانی و کاهش تحرک بدنی زمینهساز کمبود ویتامین (D) و افزایش خطر آسیب به استخوانها و سلامت پوست و موهاست. از سوی دیگر، عدم مصرف لبنیات به مقدار کافی و مصرف نوشیدنیهای مختلف در طول پرواز میتواند سلامت دندانها را به خطر اندازد. ابتلا به زخم معده، سندرم روده تحریکپذیر، آسیب به روده بزرگ، یبوست و... از عوارض گوارشی خلبانان است.
چه باید کرد؟
1- مکمل: بهتر است از مکمل حاوی ویتامین (D) استفاده کنید. مصرف مکملهای ویتامینی و املاح از دیگر نیازهای بدنی خلبانان است.
2- تازه مصرف کنید: در مبدأ و مقصد، سعی کنید از میوه و سبزی تازه استفاده کنید. به این ترتیب تا حدی کمبود املاح، ویتامینها و مواد معدنی کاهش مییابد.
3- آب: به جای آبمیوه یا نوشابههایی که در طول پرواز همراه غذا به شما ارائه میشود، آب بنوشید. در مبدأ یا مبدأ میتوانید از آبمیوه تازه استفاده کنید.
4- مضرها را حذف کنید: از مصرف نان سفید، دسرها و... ارائه شده در طول پرواز خودداری کنید. این خوراکیها سلامت معده و دستگاه گوارش شما را به شدت به خطر میاندازند.
5- دندانها: بعد از صرف هر وعده غذایی، دهان را شستوشو دهید. اگر امکان مسواک زدن فراهم است، حتماً مسواک بزنید. با کاهش یا قطع مصرف نوشیدنیهای شیرین - عموما صنعتی- خطر پوسیدگی دندان را کاهش دهید.
6- مراجعه کنید: با مشاهده هر نوع تغییر ناگهانی در وضعیت گوارشی خود مانند اسهال یا یبوست طولانی مدت، خونریزی با رنگ روشن یا تیره، درد در دستگاه گوارش و... به پزشک مراجعه کنید.
عوارضی که آزار میدهد
خلبانان به ظاهر با این استرس و اضطراب سازگار میشوند. اما در حقیقت این حس، همیشه همراه آنهاست. استرس و اضطراب دائمی عوارض جسمیای مانند مشکلات گوارشی، مشکلات قلبی- عروقی و کاهش آستانه تحمل را به همراه دارد. اگرچه خلبانان باید از سلامت کافی برخوردار بوده و سلامت جسمی آنها مورد بررسی قرار میگیرد؛ اما باید به تغییرات جسمی خود توجه کنند. آسیبهای روانی نیز میتوانند به شکل دلشوره پنهان و دائمی، هراس، خواب آشفته و عوارضی از این دست همراه باشد.
چه باید کرد؟
خلبانی با استرس و اضطراب آمیخته است. بنابراین نمیتوان اضطراب را متوف کرد اما فراگیری راهکارهای مدیریت استرس و اضطراب، ورزش و کمک گرفتن از روانشناس یا روانپزشک در صورت هجوم اضطراب میتواند به کنترل شرایط شما کمک کند.
ساعت به وقت بیوقتی
اگرچه زمان هر پرواز و مأموریت مشخص است، اما طبق برنامهریزی مشخص نیز ساعتها پرواز خاص بوده و گاهی مدتهای بیخوابی را به همراه دارد. با اینکه در پروازها بهویژه در آنهایی که باید مسافت طولانی طی شود، کمکخلبان (یک خلبان و دو کمکخلبان در یک پرواز طولانی) حتماً همراه خلبان است؛ اما مسئولیت اصلی پرواز با خلبان است.
اختلال و استرس
تغییر ساعت خواب و بیداری، بهویژه بیداریهای طولانیمدت در طول شب و تحمل استرس پرواز میتواند ساعت بیولوژیک بدن را دچار اختلال کند. اختلال در ساعت بیولوژیک میتواند عوارض مختلف مانند اختلال در عملکرد اندامها و دستگاههای مختلف بدن، اختلال در ترشح هورمونها، اختلال خواب و بیداری و افزایش خطر ابتلا به بسیاری از بیماریهای جسمی و روانی را به دنبال داشته باشد. اختلال در ساعت بیولوژیک و به هم خوردن ساعت خواب و بیداری که معمولاً با استرس و اضطراب بالا همراه است، بدن را مستعد ابتلا به دیابت نوع دوم، بعضی از انواع سرطانها، بیماریهای قلبی- عروقی، فشار خون بالا و نوسان در فشار خون و کاهش باروری میکند.
چه باید کرد؟
سعی کنید تا حد ممکن زمان پرواز و استراحت را در یک بازه زمانی مشخص برای مدتی ثابت نگه دارید تا ساعت بیولوژیک بدن شما با این شرایط هماهنگ شود. با بروز هر نوع اختلال جسمی یا روانی، حتماً از پزشک یا روانپزشک کمک بگیرید.
ننشینید تا سلامت بمانید
ساختار بدنی خلبانان از وضعیت خاصی برخوردار بوده و کمتر خلبانی را با اضافه وزن یا ساختار نامناسب بدنی میبینیم، اما رسیدن به این شرایط و حفظ آن، دشوار است. نشستن به مدت طولانی در طول پرواز، از عوارض مهم آسیب به سلامت جسم است.
آسیب به مهره ها
نشستن طولانی و معمولاً در یک وضعیت مشخص، به سلامت استخوانهای ناحیه لگن، ستون فقرات و پاها آسیب وارد میکند.
چه باید کرد؟
1- بلند شوید: در طول پرواز، در شرایطی که امکان آن فراهم است، از پشت صندلی پرواز بلند شده و راه بروید.
2- حرکت کنید: با چند حرکت ساده، جریان خون در ناحیه لگن و ستون فقرات را فعال کنید. چند حرکت خم و راست شدن ساده برای این منظور مناسب است.
3- ورزش کنید: در فرصتی که برنامه پرواز ندارید و شیفت استراحت است، حتماً ورزش کنید. این ورزش بهتر است روی نواحیای که تحت تأثیر نشستن طولانی مدت قرار دارند - مانند لگن، پاها و ستون فقرات- متمرکز شود.
4- استراحت کنید: وقتی به منزل بازگشته یا به مقصد میرسید، سعی کنید بیشتر در حال دراز کشیده باشید تا عضلههای تحت تأثیر و تنش نشستن، در وضعیت استراحت قرار گیرند.
هاضمهای با سوء عملکرد
خلبانان معمولاً از نظر ساختار بدنی، اضافه وزن ندارند. تناسب اندام یکی از ویژگیهای خلبانان است. اما نوع غذای مصرفی خلبانان، خاص اما تکراری است. دور بودن از نور آفتاب و کم بودن تحرک بدنی از دیگر آسیبهاست. اگر به این موارد، استرس و اضطراب را نیز اضافه کنید، خواهید دید که دستگاه گوارش در معرض آسیب جدی قرار دارد.
عوارض گوارشی
خطر سوءهاضمه، کمبود ویتامینها، مواد معدنی و املاح از عوارضی است که در کمین سلامت خلبانان است. کمبود نور آفتاب و نشستن به مدت طولانی و کاهش تحرک بدنی زمینهساز کمبود ویتامین (D) و افزایش خطر آسیب به استخوانها و سلامت پوست و موهاست. از سوی دیگر، عدم مصرف لبنیات به مقدار کافی و مصرف نوشیدنیهای مختلف در طول پرواز میتواند سلامت دندانها را به خطر اندازد. ابتلا به زخم معده، سندرم روده تحریکپذیر، آسیب به روده بزرگ، یبوست و... از عوارض گوارشی خلبانان است.
چه باید کرد؟
1- مکمل: بهتر است از مکمل حاوی ویتامین (D) استفاده کنید. مصرف مکملهای ویتامینی و املاح از دیگر نیازهای بدنی خلبانان است.
2- تازه مصرف کنید: در مبدأ و مقصد، سعی کنید از میوه و سبزی تازه استفاده کنید. به این ترتیب تا حدی کمبود املاح، ویتامینها و مواد معدنی کاهش مییابد.
3- آب: به جای آبمیوه یا نوشابههایی که در طول پرواز همراه غذا به شما ارائه میشود، آب بنوشید. در مبدأ یا مبدأ میتوانید از آبمیوه تازه استفاده کنید.
4- مضرها را حذف کنید: از مصرف نان سفید، دسرها و... ارائه شده در طول پرواز خودداری کنید. این خوراکیها سلامت معده و دستگاه گوارش شما را به شدت به خطر میاندازند.
5- دندانها: بعد از صرف هر وعده غذایی، دهان را شستوشو دهید. اگر امکان مسواک زدن فراهم است، حتماً مسواک بزنید. با کاهش یا قطع مصرف نوشیدنیهای شیرین - عموما صنعتی- خطر پوسیدگی دندان را کاهش دهید.
6- مراجعه کنید: با مشاهده هر نوع تغییر ناگهانی در وضعیت گوارشی خود مانند اسهال یا یبوست طولانی مدت، خونریزی با رنگ روشن یا تیره، درد در دستگاه گوارش و... به پزشک مراجعه کنید.