یادداشت
ترس از خصوصیسازی
جعفر سبحانی - معاون سازمان خصوصیسازی
ترس از خصوصیسازی
بزرگترین هلدینگ اقتصادی کشور با ٢٠٠ زیرمجموعه بزرگ اقتصادی و دارایی ٣۵٠هزار میلیاردریالی نیازمند اصلاحاتی است که اگر در مسیر درست انجام شود میتواند این مجموعه را به یکی از بازوهای قدرتمند اقتصاد کشور تبدیل کند. البته ضرورت چنین اصلاحاتی تنها محدود به شستا نمیشود و نمونههایی از این دست شرکتهای دولتی یا عمومی در اقتصاد ایران بسیارند. بارزترین نمونه این ادعا شرکت ایرانخودرو است. فارغ از اینکه در حالحاضر مدیریت اقتصاد دولتی با چالشهای مختلفی مواجه است، تجربه نشان داده دولتها بنگاهداران خوبی نیستند و نمیتوانند به خوبی از عهده مدیریت بنگاهی برآیند شاید عنوان شود که بخش خصوصی واقعی رغبت چندان برای ورود به مدیریت بنگاههایی همچون شستا را نداشته باشد. در حالت کلی این ادعا کاملا درست است. اما اگر قصد داریم که اقتصاد ایران در مسیر درست خود حرکت کند باید شرایط حضور بیشتر بخش خصوصی و کاهش تصدیگری دولت را فراهم ساخت. این اتفاق تاحدوی در دولت یازدهم رخ داد به گونهای که سهم بخش خصوصی واقعی از واگذاریها از 18 درصد در سال پایانی دولت دهم به 62 درصد در دولت یازدهم رسید یا سهم واگذاری به بخش خصولتی از 40 درصد به 18 درصد کاهش یافت. این تغییرات نشان میدهد که ریلگذاری خصوصیسازی در سالهای گذشته در مسیر توسعه بوده است. سازمان در تمام سالهای گذشته سعی میکرد که شرایط را برای ورود بخش خصوصی واقعی و نه خصولتی فراهم کند.
در دولتهای قبل گاهی در واگذاریها، قیمتی تعیین میشد که سبب میشد هیچکس برای خرید اقدام نکند. گویا برخی فراموش کردند قیمتی که برای فروش گذاشته میشود باید برای خریدار توجیه اقتصادی داشته باشد و معامله برد-برد باشد. گاهی قیمتگذاریها و نحوه فروش به گونهای بود که سرمایهگذار به هیچ وجه نمیتواند معادل سود آن پول را در بخشهای دیگر اقتصاد دریافت کند. بسیاری از شرکتها وجــود دارند که در اوج سودآوری خــود بحث فروش آنها مطرح شده؛ اما گفته شده که چرا باید شرکتی که سودآور است واگذار شود. اکنون این شرکتها زیانده شدهاند و هیچکس تمایلی به خرید آنها ندارد. اگر قرار است از تصدیگری کاسته شود باید در اوج سودآوری شرکتها آنها را به فروش برسانیم. حالا باید مراقب باشیم چنین اتفاقی برای شستا که شرایط بسیار خاصی را سپری میکند، تکرار نشود. از اینرو باید تلاش شود با تصمیم درست درخصوص اصلاح مدیریت شرکتهای زیرمجموعه شستا و حداکثری کردن کارآمدی این شرکتها، سودآوری آنها را به نقطه مطلوب رساند.