گزارشی از شعبه یک تامیناجتماعی شهرستان اراک:
آگاهی مراجعان گام اول در رضایتمندی
شهر اراک و استان مرکزی بیش از هر چیز با هویت صنعتی و تولیدی خود در کشور شناخته میشود. اراک به عنوان مرکز استان مرکزی، بسیاری از صنایع مهم و مادر کشور از جمله آلومینیومسازی، ماشین سازی، آذرآب، پتروشیمی و پالایشگاه اراک را گرد هم آورده و در کنار کارخانهها و کارگاههای بزرگ و کوچک دیگر، تعداد زیادی از بیمهشدگان سازمان تامیناجتماعی را در خود جای داده است. اما در این بین، میزان مراجعه به شعبه یک تامیناجتماعی شهر اراک برای رتق و فتق امور بیمهای، هم از طرف کارفرمایان و هم طرف بیمهشدگان این شهر، زبانزد خاص و عام است.
شعبه یک تامیناجتماعی اراک در کوی صنعتی اراک، یکی از پررفتوآمدترین و قدیمیترین شعب سازمان تامیناجتماعی در استان مرکزی است. ساختمانی که هنوز محل رفت و آمد بسیاری از مردم و بیمهشدگان در مرکز شهر اراک است. این شعبه حدود 80 نفر نیروی انسانی دارد که هر روز در حال خدمتدهی به مردم، بیمهشدگان و کارفرمایان اراک و استان مرکزی است. این شعبه حدود 15 هزار نفر بازنشسته و مستمریبگیر دارد و نیز حدود 60 هزار نفر، بیمهشده را تحت پوشش خود قرار داده است. بنابه گفته کارکنان شعبه بهطور متوسط روزانه 700 نفر به این شعبه رفتوآمد دارند و این شعبه یکی از پرکارترین شعب تامیناجتماعی استان و نسبت به شعبههای دیگر سازمان تامین اجتماعی در استان مرکزی بسیار شلوغتر است. دلیل آن هم این است که این شعبه بیشتر به مشاغل صنعتی اختصاص دارد.
تحریمها چه کرد؟
حمیدرضا نوربخش، رئیس شعبه یک تامیناجتماعی اراک با اشاره به اینکه تحریمهای ظالمانه در سالهای گذشته حتی روی عملکرد این شعبه نیز اثر گذاشته بود، میگوید: «تحریمها و تبعات آن، مشکلات زیادی برای این شعبه ایجاد کرد. برای مثال با بحران ایجاد شده در حوزه اقتصاد و شدت یافتن مشکلات صنایع، میزان بدهی کارگاههای صنعتی به سازمان تامیناجتماعی در دوره تحریمها افزایش یافت. همچنین به دلیل مشکلات نقدینگی کارفرمایان، میزان عدم وصول پرداختهای قانونی کارفرمایان نیز افزایش یافت».
رئیس این شعبه میافزاید: «مطالبات معوق این شعبه از کارفرمایان حدود 90 میلیارد تومان است. نکته جالب درباره این شعبه آن است که بیش از 70 درصد مطالبات معوق سازمان تامیناجتماعی در این شعبه، متعلق به 9 شرکت بزرگ است. »
کارمندان جوان
تعداد کارشناسان و کارمندان شعبه یک به لحاظ چارت سازمانی تا حدود 90 درصد کامل است. یکی از وجوه خاص این شعبه که در نگاه اول چشم هر مخاطبی را به خود مشغول میکند این است که بیشتر کارکنان و کارشناسان این شعبه، جوان و دارای تحصیلات عالیه هستند. این موضوع روی دقت و سرعت انجام کار مراجعهکنندگان اثر خوبی گذاشته است. یکی از مراجعهکنندگان که برای تجمیع سوابق خود به این شعبه آمده از روند انجام کار خود راضی است. آقای محمدی میگوید: «خوشبختانه اکثر کارکنان این شعبه جوان و پرانرژی هستند و کارها با سرعت خوبی انجام میشود.»
یکی دیگر از مراجعهکنندگان البته برداشت دیگری از جوانگرایی در شعبه دارد و میگوید: «جوان بودن کارکنان و تجربه اندک برخی از آنان، باعث شده که بعضا برخی تصمیمگیریها با مشکلاتی نیز مواجه شود.» آقای غلامی می افزاید: «نیروهای جوان، هم باید آموزش ببینند و هم کارهای روزانه انجام دهند.»
با این همه به نظر میرسد دانش تخصصی و جوانگرایی به رونق امور این شعبه کمک کرده است، چون سرعت یادگیری در فرایند کارهای اداری و نیز تسلط به موضوعات نرمافزاری، روند رو به رشدی در این شعبه داشته است. خانم جلالوندی، مسئول نامنویسی شعبه یک نیز درباره وضعیت امور جاری شعبه میگوید: «خوشبختانه ما در این شعبه مشکل خاصی نداریم. با اینکه تعداد اربابرجوع این شعبه بالاست، ولی هم اربابرجوع و هم کارمندان رضایت دارند. تنها مشکل فعلی این است که باید درخصوص الکترونیکی شدن خدمات بیمهای، آموزش بیشتری به مراجعان داده شود.»
از وضعیت اتوماسیون داخلی سازمان نیز از کارکنان شعبه پرسیدم که بیشتر کارمندان، این سیستم را بیش از 90 درصد کارا میدانستند اما اعتقاد داشتند این سیستم برای شروع باید به صورت منطقهای و گام به گام جلو میرفت تا مشکلات احتمالی آن شناسایی و قبل از اجرای سراسری برطرف شود.
بیشترین موضوع مراجعه
حین یک گپ و گفت مختصر با مسئولان این شعبه به راحتی میتوان فهمید که بیشتر افراد مراجعه کننده به شعبه، به دنبال استفاده از تسهیلات بازنشستگی در مشاغل سخت و زیانآور هستند. بهطور متوسط در هر ماه بیشترین شکایتها در شعبه یک نیز مربوط به این موضوع است. همچنین موضوع دیگری که بنابه اظهارات کارمندان در این شعبه وجود دارد، مشکلات مربوط به رسیدگی به عناوین شغلی در لیستهای حق بیمه است. یکی از کارمندان شعبه میگوید: «50 درصد این مشکلات مربوط به قوانین است و 50 درصد آن به آموزش و آگاهی مردم بر میگردد.» حسینی می افزاید: «برای مثال کارگرانی که در مشاغل سخت و زیانآور بازنشسته میشوند، دوباره به دلیل برخی خلاءهای قانونی در همان مشاغل به کار مشغول شده که این موضوع مشکلاتی را به وجود میآورند.» با وجود اینکه این مشکلات وجود دارد اما چیزی که به وضوح میتوان آن را با چشم دید این است که تیم کارشناسی این شعبه تمامی تلاش خود را جهت ارائه خدمات بیمهای به بیمهشدگان انجام میدهند.
خدمات الکترونیک
طبق اظهارات مردم و کارمندان شعبه یک، الکترونیکی شدن سیستم سوابق و نیز دسترسی به پروندهها یک اقدام بسیار مثبت بوده است. در این مورد نوربخش رئیس شعبه یک میگوید: «اینترنتی شدن خدمات، حجم مراجعهکننده را واقعا کاهش داده اما هنوز پوشش اینترنتی در همه نقاط وجود ندارد و این پوشش باید توسعه داده شود. همچنین باید به کارگران، آموزش استفاده از اینترنت داده شود و همینطور درباره ارسال اینترنتی لیستها باید به کارفرمایان آموزش بیشتری داده شود». همچنین در بحث استعلام سوابق نیز به نظر میرسد هنوز برخی ناهماهنگیها وجود دارد که بنا به گفته مردم و کارکنان باید به آن رسیدگی شود و نهاد یا سامانهای برای رسیدگی به مشکلات به وجود آید. همچنین با توجه به اینکه متوسط نامههای وارده و صادره به این شعبه بیش از 600 مورد در روز است، باید سیستم اتوماسیون داخلی سازمان بهبود کیفیت یابد تا روند کارهای روزانه متوقف نشود. با این همه، هم مردم و هم کارمندان از موضوع الکترونیکی شدن سیستمهای اداری تامیناجتماعی استقبال میکنند و خواسته بیشتر آنها، بهبود و رفع نقایص سیستم موجود است.
در طبقات مختلف شعبه یک تامیناحتماعی اراک که چرخی میزنیم و پای صحبت مردم مینشینیم، اکثر آنها از کارمندان این شعبه و نحوه رسیدگی به درخواستهایشان رضایت نسبی دارند. حسن، کارگر یکی از صنایع اراک که برای تمدید دفترچهاش به شعبه یک آمده است، میگوید: «برخورد کارمندان شعبه یک خوب و صمیمانه است. اما من فکر میکنم اگر تعداد افراد بیشتری در اینجا مشغول به کار مردم شوند، حجم کار بیوقفه آنها کاهش خواهد یافت». اما به محض این اظهار نظر، پیرمردی نزدیک میشود و میگوید: «من سالها است به این شعبه مراجعه میکنم. تا به حال جز برخورد خوب چیزی ندیدم. فقط بعضی وقتها میگویند سیستم قطع است و این باعث میشود ما زمانی را در انتظار بمانیم».
در طبقه همکف این شعبه، بخشی برای مشاوره مردم وجود دارد که افراد اگر مشکل یا سوالی داشته باشند، میتوانند از مشاور مربوطه بپرسند. به هر حال این مشاوره نیز توانسته به تسهیل خدماترسانی شعبه یک به مردم کمک شایانی کند و از اتلاف وقت جلوگیری کند.
یک عمر کار و خاطره
هنگامی که از پلههای خروجی ساختمان شعبه یک خارج میشوم، چند تن از کارمندان بازنشسته و قدیمی این شعبه را میبینم که در مقابل محوطه جلوی آن، به گپ و گفت مشغولند. از آنها میپرسم برای چه به این شعبه آمدهاند؟ یکی از آنها میگوید: «با اینکه بازنشسته شدهایم، هنوز هم برای دیدار و گفتوگو با هم به اینجا سر میزنیم و قرارهایمان را مقابل این شعبه میگذاریم. ساختمان شعبه یک برای ما یادآور یک عمر کار و خاطره از جوانی تا امروز است.»