در این بحث لازم است شش مسئله را مطرح ‌کنم. نکته اول اینکه شاید به‌تنهایی و در قیاس با خود، گشایش بزرگی در حوزه جذب سرمایه خارجی ایجاد نشده باشد که در ادامه به ابعاد آن اشاره می‌کنم، اما نسبت به کشورهای دیگر موفق‌تر بوده‌ایم. در منطقه خاورمیانه به خاطر مشکلات امنیتی ناشی از فعالیت‌های داعش، وضعیت امنیتی کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و کشورهای همسایه با خطرات بیشتری روبه‌رو بوده است. اما ایران دارای شرایط باثبات و امن‌تری است. لذا جذب سرمایه خارجی توسط کشوری مانند ما قطعا راحت‌تر انجام گرفته است. نکته دوم اینکه در دو سال گذشته، با کاهش قیمت نفت مشکلات مربوط به ثابت نگه داشتن درآمد ملی گریبان کشورهای تولیدکننده نفت در منطقه را گرفته است. لذا کشورهای حوزه خلیج‌فارس با مشکل کاهش درآمد ملی روبه‌رو بوده‌اند که مشکل تازه‌ای برای آنان محسوب می‌شود. اما ایران سال‌هاست گرفتار تحریم‌های ظالمانه سیاسی، اقتصادی و نظامی کشورهای غربی است و کاهش درآمد نفتی در یک یا دو سال، امر غریبی برای ما نبوده است. لذا توانستیم با تکیه بر همین تجربه، خزانه کشور را مدیریت کنیم و ضربه کمتری از ناحیه کاهش درآمدهای نفتی بخوریم. نکته سوم این است که ما یک عقب‌ماندگی تاریخی در حوزه سرمایه‌گذاری خارجی داریم. سال‌هاست کشور ما نتوانسته پذیرای خوب سرمایه‌های خارجی باشد. ما نتوانسته‌ایم زمینه سرمایه‌گذاری خارجی را برای سرمایه‌داران بین‌المللی فراهم کنیم. اشتباهات دولت قبل هم مزید بر علت شد تا عقب‌ماندگی ما عمیق‌تر شود. لذا حرکت‌های مثبت دولت فعلی ظهور و بروز بیشتری می‌یابد. درواقع به خاطر اینکه در سال‌های قبل از دولت جناب آقای روحانی کار بزرگی انجام نشده، اقدامات ریزودرشت دولت یازدهم بیشتر به چشم می‌آید. نکته چهارم اینکه بخش عمده این جذب سرمایه در بخش نفتی است. این هم برمی‌گردد به مشکلات بزرگ این صنعت. 15-20 سال بود که در حوزه نفت سرمایه‌گذاری بزرگی انجام نشده بود. اگر گفته می‌شود اکثر سرمایه‌گذاری‌های خارجی انجام‌شده توسط کشورهای دیگر، نفتی بوده باید سوال کنیم که اگر سرمایه‌گذاری خارجی به کشور ما بیاید و حاضر به سرمایه‌گذاری در پروژه‌های کوچک نباشد و علاقه‌مند به حوزه نفت باشد، باید به او بگوییم برو! بگوییم چون در صنایع پایین‌دستی ما مشارکت نمی‌کنی، سرمایه‌ات را نمی‌خواهیم؟ قاعدتا این پاسخ‌ها منطقی نیست. نکته پنجم این است که در سال‌های اخیر، وضعیت اقتصادی کشورهای اروپایی نیز دست‌کمی از ما ندارد. آنجا هم رکود عمیق است و سرمایه‌گذاران چندان راغب به سرمایه‌گذاری‌های جدید نیستند. همین مسئله باعث می‌شود آنها به ایران به چشم یک فرصت نگاه کنند. نکته ششم این است که ما در بخش گردشگری هم عقب‌ماندگی شدیدی داشتیم. افزایش ساخت‌وساز هتل‌های پنج‌ستاره با فضای برجام فراهم شده است. ایران دارای بیشترین جاذبه‌های گردشگری است و کشورهای سرمایه‌فرست به دنبال جذابیت‌های ایران هستند.