خنده بر هر درد بیدرمان دواست
«نهنگ عنبر 2» پیش از آنکه نوبت اکران پیدا کند، حاشیههای فراوانی را پشت سر گذاشت. حاشیههایی که حتی تا یک روز پیش از اکران آن ادامه داشت و کپی فیلم به جشن افتتاحیه آن نرسید تا این فیلم در پردیس تماشا نمایش داده نشود و برنامه به روزی دیگر منتقل شود. همین حاشیه بود که حتی نمایش فیلم در روز نخست اکران را در هالهای از ابهام فرو برد و مخاطبانی که از روزهای گذشته بلیت این فیلم را پیشخرید کرده بودند، نمیدانستند بلیتهایشان اعتبار دارد یا خیر! اما حاشیهها زود فروکش کرد و از روز چهارشنبه، این فیلم کمدی نمایش خود را در سینماها آغاز کرد؛ در روزهایی که سینما و فیلمهایش در حاشیه انتخابات قرار گرفته بودند و کمتر کسی تاب میآورد تا بدون اطلاع از خبرهای سیاسی، نزدیک به دو ساعت در سینما بنشیند و داستان روزهای دهه شصت و عشقهای آن روز و روزگار را ببیند. با این حال عجیب بود وقتی رقم فروش فیلم در سه روز ابتدایی اکران به بیرون درز پیدا کرد و مشخص شد تازهترین فیلم سینمایی سامان مقدم، رکورد فروش روزهای افتتاحیه را شکسته و با 800 میلیون تومان خود را بهسرعت به جمع مدعیان پرفروشترین فیلم سینمای ایران رسانده است.
آیدا آزاد
داستان «نهنگ عنبر» را به خاطر دارید؟ فیلمی کمدی با بازی رضا عطاران، مهناز افشار، ویشکا آسایش و... که امروزشان را میدیدیم و خاطراتشان از دهه 60 را برایمان تصویر میکردند؟ ارژنگ با بازی عطاران از دهه شصت عاشق بود و در عشق ناکام. او سعی میکرد به هر ضربوزوری است نظر یار را جلب کند و در روزهای ممنوعیت ویدئو و محدودیت موسیقی و تیپهای عجیبوغریب جوانها، خودش را به آبوآتش میزد تا برای چند دقیقه هم که شده جلب توجه کند. در آن فیلم بود که ما با شخصیتها آشنا شدیم و موقعیتهایشان را دیدیم و مناسبتهایشان را متوجه شدیم. هرچند «نهنگ عنبر» آنقدر داستان پیچیدهای نداشت و بیشتر روی جزئیاتی خاطرهانگیز سوار شده بود اما باز هم به موفقیت در گیشه رسید و با فروش 7 میلیارد تومانیاش تبدیل به دومین فیلم پرفروش سال 94 شد. «نهنگ عنبر» البته حاشیههایی بیشتر از بخش دوم را پشت سر گذاشت. نزدیک به یک سال در کمد خاک خورد و درنهایت نیز پس از حذف چند سکانس فرصت نمایش پیدا کرد. آنقدر هم درباره حذف صحنهها خبررسانی شده بود که بعضی از مخاطبانش تمام نارساییهای فیلم را به همین ماجرا مربوط کردند و از کنار اشتباهات آن بهسرعت گذشتند. چهبسا به همین خاطر بود که وقتی به سامان مقدم گفتند: «فیلمت خیلی پرحاشیه شده!» در گفتگویی توضیح داد که «نهنگ عنبر» یکی از کمحاشیهترین فیلمهای اوست. حقیقتی که میتوان با یادآوری روزهای «پارتی» و «سیاوش» آن را به خاطر آورد. فیلمهایی که تم اجتماعیشان پررنگتر بود و سعی میکردند به صورت مستقیم بر مسائل مربوط به جوانان در دهه هفتاد و هشتاد دست بگذارند. مجموعه «نهنگ عنبر» که احتمال میرود تبدیل به سهگانه سامان مقدم از دهه شصت شود، مربوط به زندگی جوانهایی است که در دهه شصت روزهای امیدواریشان را میگذراندند. در دهه شصت مشغول کار و زندگی بودند و محدودیتهای فراوانی را به چشم دیدند. هر دو فیلم بیشتر از آنکه بر حال و هوای دهه 90 تکیه داشته باشند، جزئیات دهه 60 را روایت میکنند و از این منظر نخستین فیلم بیشتر مورد توجه قرار گرفت و «نهنگ عنبر 2» بر همان جزئیات جولان داده است. در نخستین فیلم، ما در حال تماشای عاشقی ارژنگ بودیم و در دومین فیلم، داستان تلاشهای او را میبینیم، آن هم زمانی که میدانیم آنها در حال رسیدن به یکدیگر هستند و قرار است با یکدیگر ازدواج کنند. تمام این جزئیات را که کنار هم بگذاریم، میرسیم به چرایی فروش فیلم. آیا باید دنبال دلایلی پررنگ و بزرگ برای این فروش بگردیم؟ یا صرفا بگوییم که مردم از دیدن فیلمهای نوستالژیک خوششان میآید؟ اگر در دنیای مجازی کمی بیشتر نگاه کنیم، هر اتفاق نوستالژیکی با هیاهو و هیجان همراه است. حتی عکس یک پاککن هم میتواند مخاطب را سر ذوق بیاورد و با او همذاتپنداری کند. چه برسد به فیلمی که جزئیات دهه 60 را کنار هم قرار داده است. از سوی دیگر، «نهنگ عنبر» بازیگران نامآشنایی دارد. رضا عطاران یکتنه میتواند فروش یک فیلم را تضمین کند، چه برسد به حضور همزمانش در کنار مهناز افشار و ویشکا آسایش. در نظر داشته باشید که آدمها پیش از آنکه به سینما بروند، به پوسترها و سردر سینماها نگاه میکنند. وقتی هم که اسم حذف و حاشیه به نام یک فیلم اضافه میشود، دیگر نورعلی نور است. آدمها تصمیم میگیرند فیلم را ببینند تا بفهمند قرار است چه چیزی را نبینند. شاید هم بهتر باشد تمام این دلایل را به کناری بگذاریم و یادمان بیاید که در حال و هوای انتخابات، تنها فیلم کمدی در حال اکران «نهنگ عنبر 2» بود و برای کسانی که میخواستند فرصتی برای کم کردن استرسهای انتخاباتی داشته باشند، هیچ گزینهای بهتر از سفر به گذشته، مخصوصا سفری با حال و هوای طنز وجود نداشت.