خطر بیماریهای غیرواگیر برای جامعه
دکتر محمدجعفر فرهوش - عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
این روزها شاهد هستیم که انواع بیماریهای غیرواگیر به مهمترین دلیل مرگومیر ایرانیان تبدیل شدهاند، به طوری که بر اساس آمارهای رسمی، حدود 80 درصد مرگومیرها در ایران به دلیل بیماریهای غیرواگیر است. شیوع بیماریهای غیرواگیر در جامعه یکشبه اتفاق نیفتاده، بلکه محصول چندین دهه کمتوجهی به بحث بهداشت و تغییر سبک زندگی مردم است. حالا در مرحلهای قرار گرفتهایم که بسیاری از نیروهای فعال در جامعه قربانی بیماریهای غیرواگیری میشوند که قابلپیشگیری هستند. درست است که نهادهای حاکمیتی باید در چند دهه اخیر با آموزش و فرهنگسازی در مسیری حرکت میکردند که دانش و سواد مردم در حوزه سلامت افزایش پیدا میکرد، اما نباید مهار بیماریهای غیرواگیر در جامعه را هم صرفا یک وظیفه حاکمیتی بدانیم. مهار این بیماریها به همت جمعی، عزم ملی و جدی گرفتن برنامههای خودمراقبتی نیاز دارد، تا یاد بگیریم بدون هیچ برنامه دولتی، خودمان به این سطح از آگاهی برسیم و تسلیم بیماریهای غیرواگیر نشویم. در اولویت قرار گرفتن خودمراقبتی بسیار مهمتر از برنامههای حاکمیتی برای مهار بیماریهای غیرواگیر است. مثلا همین که سبک تغذیه خود را تغییر دهیم، تحرک بیشتری داشته باشیم و سلامت جسم و روانمان را به اولویت دسته چندم زندگی تبدیل نکنیم، مهمترین راهکارهایی هستند که میتوانند موج افزایش بیماریهای غیرواگیر در جامعه را کاهش دهند. در این مسیر، دولت و سایر نهادهای حاکمیتی هم وظایف جدی دارند. اگر واقعا میخواهیم بار بیماریهای غیرواگیر در جامعه کاهش پیدا کند، نباید کالاهای آسیبرسان به سلامت در صداوسیما و سایر رسانهها تبلیغ شوند. همچنین در این راه نیاز است مدل شهرسازی ما هم تغییر پیدا کند. نباید شهرکسازیها بهگونهای باشد که هیچ امکانی برای تحرک و ورزش در اختیار ساکنان قرار داده نشود، اما متاسفانه هماکنون در بسیاری از کلانشهرهای ما، فضای چندانی برای تحرک و ورزش شهرنشینان وجود ندارد و با همین شیوه نیز روزبهروز شهرکهای جدیدی ساخته میشود.