نان در روغن خودروهاست
تعمیر خودرو مهارتی فنی محسوب میشود. مهارتهایی که باید فرد بهدست بیاورد شامل چند مرحله و چندین بخش است. برای آموزش چنین مهارتهایی میتوان از دورههای آموزشی استفاده کرد که معمولا در کلاسهای آزاد و سازمان فنی و حرفهای ارائه میشوند. حتی کتابها و سیدیهای آموزشی در این زمینه وجود دارد که به صورت مکتوب و همراه با تصاویر، روند تعمیرات انواع خودرو را به علاقهمندان میآموزد. اما از آنجایی که تعمیرات خودرو کاری عملی است و فرایندی عملیاتی دارد، شاید ارجاع خوانندگان به کتابهای آموزشی غیرمنطقی به نظر برسد. به همین دلیل برای بررسی کم و کیف روند آموزش تعمیرات خودرو، هزینههای آموزش و فرایند آموزش، سرمایه اولیه برای راهاندازی یک تعمیرگاه، درآمدهای احتمالی و... به سراغ یکی از خاکخوردههای این بازار رفتهایم تا از سیر تا پیاز این شغل بگوید.
رضا جمیلی، تعمیرکاری حرفهای است که چند سالی میشود بار سفر را از شهرستان محل زندگیاش به سمت تهران بسته و با راهاندازی تعمیرگاه خودرو کسبوکاری مبتنی بر مهارت راهاندازی کرده و آنطور که میگوید، درآمدش هم خوب است و چرخ زندگیاش به خوبی میچرخد.
جمیلی مهمترین آموزههایش را حاصل آموزش از راه استاد-شاگردی میداند: «کار عملی و حضور در تعمیرگاهها بهترین روش برای یادگیری این مهارت است.» این تعمیرکار کلاسهای فنی و حرفهای را دارای آموزشهای بسیار ابتدایی میداند و میگوید: «آموزشهای این سازمان کمتر براساس آموزشهای روز دنیاست و دانشجویان در این دورهها تنها با اصول ابتدایی و جزئی تعمیرات آشنا میشوند. در حالی که مهارت تعمیرکاری باید همپای تولید خودرو در جهان پیش برود و با آموزشهای ابتدایی تنها میتوان خودروهای دهه 70 تا 80 را تعمیر کرد و سرویسدهی به مدلهای جدید و اتومبیلهای مدرنی که وارد کشور میشوند، با این سطح از آموزشها غیرممکن است.»
طلا غلامی
دورههای آموزشی و هزینهها
در حال حاضر حضور در تعمیرگاه و نزد اساتید بزرگ و شرکت در کلاسهای آموزشی مهمترین روشهای یادگیری مهارت تعمیر خودرو است. این کلاسها بسته به اینکه چه مهارتی برای چه بخشی از خودرو آموخته میشود، هزینههای متفاوت دارد. هرچند جمیلی کماکان حضور در تعمیرگاهها و شاگردی کردن را بهترین راه آموزش میداند و میگوید: «با شاگردی کردن نهتنها هزینهای برای کلاسهای آموزشی نمیپردازید بلکه دستمزدی هم بهعنوان شاگرد دریافت میکنید و مراحل آموزش را عملی میبینید.» وی البته اشارهای هم دارد به هزینهها و دورهها و میگوید: «دورههای آزاد از شش ماه تا یک سال متفاوت است و هزینهها از یک میلیون تا 5 میلیون تومان متغیر است. کارآموز بعضی از مهارتها را که تئوری آموزش میبیند باید در خلال کار و به صورت عملی تمرین کند تا آن مهارت به فنی برای او تبدیل شود. استعداد افراد هم بسیار مهم است. افرادی هستند که طی یک سال مهارتهای لازم را کسب میکنند و بعضی از افراد طی 4 سال مهارتهای خود را کامل میکنند.»
دستمزدها
اما فردی دارای مهارت تعمیر خودرو چه دستمزدهایی دریافت میکند؛ جمیلی میگوید: هزینههای دریافتی برای ماشینهای داخلی با توجه به تبصرههای اتحادیه مشخص میشود. اما برای خودروهای وارداتی بر اساس مهارت افراد دستمزد پرداخت میشود. دستمزد در این مورد براساس کار افراد است و خود افراد نرخ را مشخص میکنند و البته وجدان کاری هم مهم است. درواقع نرخ تعمیر ماشینهای خارجی بر اساس توافق بین مشتری و تعمیرکار است و اتحادیههای مربوطه در این میان نقشی ندارند. البته دارندگان ماشینهای خارجی توجه زیادی هم به دستمزدی که تعمیرکار طلب میکند، ندارند و تنها تعمیر اساسی اتومبیل خود را میخواهند. جمیلی در ادامه اضافه میکند: «نرخ تعمیر هر ماشینی به کارهایی که بر روی آن انجام میشود بستگی دارد؛ مثلا برای تعمیر سیستم بیامدبلیو یا کلاسهای مختلف بنز، اجرتی بین 300 هزار تا 3 میلیون تومان دریافت میشود. اما تعمیر بخشهای مختلف ماشینهای ژاپنی اجرت کمتری دارد چون مثلا توربو ندارند یا تعمیرات بسیار حرفهای رویشان انجام نمیشود و همین مسائل نرخ دستمزدها را متغیر میکند.»
متراژ مغازهای که درآمدزایی دارد
اگر بخواهید تعمیرگاهی داشته باشید که بهراحتی در آن کار و فعالیت کنید باید مغازهای با متراژ بالای 50 متر داشته باشید. جمیلی میگوید: «البته تعمیرگاههای 20 متری هم وجود دارد و درآمدزایی هم دارند اما با ریاضتکشی همراهاند. این مغازهها بخشی از تعمیرات خود را در خیابان انجام میدهند که در این صورت همواره با جریمههای شهرداری روبهرو میشوند و آلودگی صوتی حاصل از آن را همسایهها و همکاران همجوار تحمل نمیکنند، بنابراین باید مغازهای 50 متری و حتی بزرگتر در اختیار داشته باشید تا بتوانید بهراحتی کار کنید چون بهطور کلی کار در چنین مغازههایی سختیهای فراوانی دارد.»
تعمیرگاههایی مجاز برای درآمدزایی
تنوع خدمات به انواع اتومبیلهای موجود در بازار از پراید گرفته تا بنز و... موجب شده در سطح شهر با انواع تعمیرگاهها مواجه باشیم. تعمیرگاههایی که با عناوینی چون تعمیرگاه مجاز انواع خودرو در سطح شهر خودنمایی میکنند که این مسئله از تخصصی بودن تعمیرات انواع خودرو و حتی انواع قطعات خبر میدهد. چنین مسئلهای درنهایت به ایجاد مشاغل مختلف در این صنف منجر میشود و افراد میتوانند با کسب مهارتهای تعمیر انواع خودرو و قطعات به درآمدزایی بپردازند. یکی از نکات دیگری که برای فعالان این صنف یا علاقهمندان به مهارت تعمیر خودرو میتواند نشانهای مثبت از آینده کسبوکارشان باشد، تولید مدلهای جدید خودرو در ایران است که کمابیش پیشرفتهایی در قطعات یا سایر بخشهایشان دارند و همین امر موجب میشود بازار به مهارتهای جدیدی نیاز داشته باشد. بنابراین افراد میتوانند با پیشبینی بازار به کسب چنین مهارتهایی بپردازند. نکته دیگر مربوط به واردات انواع خودرو از کشورهای مختلف به ایران است که در چند سال اخیر شاهد روند افزایشی این مسئله نیز بودهایم. از آنجا که کاملا مشخص است که واردات از چه کشورهایی و چه مدلهایی از اتومبیل صورت میگیرد، بهراحتی میتوان به دنبال کسب اطلاعات این خودروها بود تا در صورت ورود به بازار ایران بتوان از خدمات تعمیراتشان درآمد کسب کرد.
وسایل و ابزار تعمیرگاه
برای راهاندازی یک تعمیرگاه علاوه بر مهارتهایی که خود فرد باید داشته باشد و مغازهای که خریداری یا رهن و اجاره میکند، به ابزارآلات و ماشینآلاتی نیز نیاز است. از وسایل ابتدایی مانند انواع آچارها و موتورگاز گرفته تا انواع ابزارهای مدرن و امروزی. اما تهیه و خریداری این ابزارها چه هزینه اولیهای نیاز دارد؟ جمیلی در این باره میگوید: «خرید ابزار برای یک تعمیرگاه بین 7 تا 20 میلیون تومان هزینه دارد.» این فعال بازار ادامه میدهد: «هزینه 7 میلیون تومانی تنها برای خریداری ابزارهای ابتدایی و بهاصطلاح دمدستی صرف میشود که فقط میتوان کارهای اولیه را با آنها انجام داد، اما برای تعمیرات حرفهای و کسب درآمدهای بیشتر باید 20 میلیون تومان برای خرید ابزارآلات هزینه کنید.
چون با در اختیار داشتن این ابزار تخصصی دامنه کار یک تعمیرگاه گسترش مییابد و موجب میشود سرویسدهی به اتومبیلهای بیشتری برای تعمیرکاران فراهم شود که مهمترین نتیجهاش کسب درآمد بیشتر و برگشت سریعتر سرمایهای است که برای خرید ابزارها هزینه شده است.» رضا جمیلی بر استفاده از دانش روز در تعمیر انواع خودرو تاکید زیادی دارد: «همراهی با علم روز در کار تعمیر اتومبیل بسیار مهم است. چون ابزارها، اتومبیلها و کلاسهای مختلف انواع خودرو پیوسته در حال تغییر است. بنابراین آگاهی از دانش روز در این حوزه جزو ملزومات کار یک تعمیرکار و تعمیرگاه حرفهای است تا بتواند به نیازهایی که براساس روز ایجاد میشوند، پاسخ دهد.»
چه ماشینی تعمیر کنید؟
بسته به علاقهمندی شخص تعمیرکار به ، تعمیر نوع خاصی از خودرو و قطعه، افراد میتوانند تعمیرگاههای مختلفی دایر کنند یا در تعمیرگاه روی قطعه خاصی کار کنند. مثلا بعضی از قطعات و تعمیر آنها در انواع اتومبیلها یکسان است. جمیلی گیربکس اتوماتیک را مثال میزند و میگوید: «این قطعه در اتومبیلهای مختلف تقریبا یکسان است و اگر کسی همه جوانب تعمیر این قطعه را یاد بگیرد، میتواند انواع خودروها را تعمیر کند. یا مثلا تعمیر سمند تخصصی است و کارهای پیچیدهای دارد که باید تعمیرکارهای ماهری به تعمیرش دست بزنند و کار هرکسی نیست. چون تعمیر موتور سمند ملی از تعمیر ماشینهای مدرن وارداتی مانند جنسیس چیزی کم ندارد و اجرت تعمیرش روی 100 هزار تومان است.» جمیلی تاکید زیادی بر وجدان کاری و درنتیجه جذب مشتری دارد: «اگر کسی براساس وجدان کار کند، همیشه مشتری دارد. چون مشتری بار دوم به تعمیرگاهی مراجعه میکند که تجربه مثبتی از آن داشته است.» این تعمیرکار که خود از شهرستان به تهران آمده و تعمیرگاه راهاندازی کرده، در مورد تفاوت کار و اجرتها در شهرستانها نسبت به تهران میگوید: «کار تعمیرگاهی به نوعی است که اجرتها در شهرهای مختلف تفاوتی با هم ندارد و به این صورت نیست که کسی فکر کند مثلا در تهران به واسطه پایتخت بودنش میتوان درآمد بالاتری به دست آورد.»
وی در ادامه به درآمد تعمیرگاهها هم اشاره میکند و میگوید: «بعد از کسر انواع هزینهها چون دستمزد شاگرد، هزینههای خرید وسایل و هزینههای رهن و اجاره مغازه، چیزی بین 5 تا 6 میلیون تومان سود ماهانه نصیب صاحب تعمیرگاه میشود که درآمد خوبی محسوب میشود.» این تعمیرکار البته اشاره میکند که این درآمد ماهانه مختص تعمیرگاههای کوچک است و تعمیرگاههای بزرگ درآمدهای چندین برابری دارند. چون تعداد مراجعهکنندگان بیشتری دارند و تعمیرات بیشتری انجام میدهند. از طرفی تعمیرگاههای بزرگ به دلیل درآمد بالاتری که به دست میآورند، میتوانند وسایل پیشرفتهتری هم برای تعمیر اتومبیلها در اختیار داشته باشند و از افراد زبدهتری برای تعمیر استفاده کنند.