printlogo


گزارش آتیه‌نو از وضعیت ارائه خدمات درمانی سازمان تامین‌اجتماعی طی چهارسال گذشته
سلامت کارگران در اولویت برنامه های درمانی
سمیرا عظیمی‌نژاد

دسترسی کارگران به خدمات درمانی ارزان و باکیفیت یکی از مهم‌ترین اهدافی است که همواره معاونت درمان سازمان تامین‌اجتماعی آن را دنبال می‌کند. ارائه خدمات درمانی مناسب به کارگران به‌عنوان شریک استراتژیک تامین‌اجتماعی، موجب می‌شود نیروی انسانی فعال در بازار کار، دغدغه دسترسی به خدمات درمانی را نداشته باشد و با فراغ بال بیشتری در حوزه افزایش تولید و بهره‌وری گام بردارد.
طی چند سال اخیر، بر اساس آمارهای رسمی، بخش درمان تامین‌اجتماعی با رشد کمی و کیفی قابل‌توجهی همراه بوده است که بی‌گمان این ارتقای سطح ارائه خدمات درمانی، به طور مستقیم به نفع کارگرانی تمام خواهد شد که تحت پوشش سازمان تامین‌اجتماعی قرار دارند.در روز جهانی کارگر، نگاهی اجمالی به وضعیت ارائه خدمات درمانی تامین‌اجتماعی به کارگران انداخته‌ایم و ضمن گفتگو با کارشناسان، تحولات درمانی چند سال اخیر در حوزه درمان کارگران را رصد کرده‌ایم.
افزایش سطح دسترسی کارگران به خدمات درمانی
افزایش سطح ارائه خدمات درمانی به کارگران تحت پوشش سازمان تامین‌اجتماعی را از دو منظر کمی و کیفی می‌توان تحلیل کرد.
دکتر علی‌رضا احمدزاده، مشاور معاونت درمان سازمان تامین‌اجتماعی، در گفتگو با آتیه‌نو به همین مسئله اشاره می‌کند و می‌گوید: «در چهار سال اخیر، هم از منظر افزایش دسترسی کارگران به خدمات درمانی و هم از منظر ارتقای کیفیت خدمات ارائه‌شده، رشد قابل‌توجهی را شاهد بوده‌ایم.»
احمدزاده توضیح می‌دهد: «در دوره جدید مدیریت تامین‌اجتماعی، برنامه‌های توسعه متنوعی به‌خصوص در بخش درمان مستقیم تامین‌اجتماعی شروع شد. به طور مثال، در این مدت با افزایش ظرفیت تخت‌های بیمارستانی در مراکز ملکی تامین‌اجتماعی و افزایش آمار تخت‌های مراقبت‌های ویژه روبه‌رو بودیم. افزایش تخت‌های بیمارستانی در حوزه درمان مستقیم تامین‌اجتماعی تاثیر مستقیمی بر افزایش دسترسی کارگران به خدمات بهداشتی و درمانی برجای گذاشته است.» همچنین به گفته احمدزاده، در این مدت نیز شاهد افزایش تعداد بیمارستان‌های ملکی و مراکز سرپایی بودیم که افزایش این مراکز هم موجب شد سطح دسترسی کارگران به خدمات بهداشتی و درمانی ارتقا پیدا کند.
علاوه بر افزایش مراکز ارائه خدمات درمانی به کارگران، سطح ارائه خدمات در مراکز درمانی فعلی هم ارتقا پیدا کرده است. احمدزاده توضیح می‌دهد: «در دوره مدیریت جدید تامین‌اجتماعی، سطح ارائه خدمات حدود 40 مرکز درمانی تامین‌اجتماعی ارتقا پیدا کرده است. یعنی اگر درمانگاه عمومی بوده، به درمانگاه تخصصی ارتقا یافته و یا اگر مثلا درمانگاه تخصصی بوده به پلی‌کلینیک تخصصی تبدیل شده است.»به گفته احمدزاده، در این مدت حدود 20 مرکز درمانی نیز شیفت کاری‌شان بیشتر شده است تا سطح دسترسی کارگران و بیمه‌شده‌ها به خدمات درمانی افزایش یابد. این افزایش دسترسی به خدمات درمانی در حالی اتفاق افتاده که به گفته این کارشناس نظام سلامت، افزایش مراکز ملکی و گسترش سطح دسترسی کارگران به خدمات درمانی و بهداشتی، هیچ سابقه مشابهی در دوره‌های گذشته ندارد، زیرا در دوران دولت قبل، توسعه قابل‌لمسی در معاونت درمان مستقیم تامین‌اجتماعی و افزایش سطح دسترسی کارگران به خدمات درمانی نداشتیم.جدای از آنکه به روایت آمارهای رسمی، سطح دسترسی کارگران به خدمات درمانی افزایش پیدا کرده، کیفیت ارائه خدمات هم تغییر محسوسی داشته است. احمدزاده توضیح می‌دهد: «در چند سال اخیر، بالغ بر 200 دستگاه آمبولانس به مراکز ملکی تامین‌اجتماعی اضافه شده است.»
درمان رایگان در 2 میلیون متر مربع فضای درمانی
در همه استان‌های کشور، ردپایی از حضور بخش درمان تامین‌اجتماعی دیده می‌شود. همین فرصت باعث شده کارگران بتوانند در مراکز ملکی تامین‌اجتماعی از درمان رایگان این سازمان بهره ببرند.
به گفته احمدزاده، مشاور معاونت درمان سازمان تامین‌اجتماعی، بخش درمان این سازمان با زیربنایی بیش از 2 میلیون مترمربع در خدمت کارگران است و این گروه از شرکای تامین‌اجتماعی می‌توانند بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای از خدمات تشخیصی و درمانی در مراکز ملکی بهره‌مند شوند. در این مراکز ملکی نیز حدود 46 هزار نیروی انسانی شامل 7 هزار و 400 پزشک و 38 هزار نیروی غیرپزشک کار می‌کنند و در خدمت بیمه‌شده‌ها و کارگران هستند.کیفیت ارائه خدمات درمانی به کارگران نیز به قول این کارشناس نظام سلامت، تغییر محسوسی داشته است، به طوری که به گفته احمدزاده، بر اساس ارزیابی‌های کیفی، حدود 93 درصد بیمارستان‌های ملکی تامین‌اجتماعی دارای درجه‌یک یا درجه‌یک عالی هستند و هرساله هم در ارزیابی کیفی بیمارستان‌ها جایگاه شاخصی دارند.اینکه کارگران بیمه‌شده در بیمارستان‌های باکیفیت خدمات درمانی دریافت کنند، اتفاقی است که به اعتقاد این مقام مسئول، در دوره فعلی مدیریت تامین‌اجتماعی تا حد زیادی محقق شده است. تهیه تصاویر پزشکی دیجیتال و جهش به سمت رادیولوژی دیجیتال هم برنامه اجراشده دیگری برای ارتقای کیفیت خدمات درمانی ارائه‌شده به کارگران است.تدوین راهنمای بالینی برای ارتقای کیفیت خدمات تشخیصی و درمانی ارائه‌شده به بیمه‌شده‌ها و جلوگیری از تحمیل هزینه‌های غیرضروری به منابع درمانی تامین‌اجتماعی، دستاورد مهم دیگری است که مشاور معاونت درمان تامین‌اجتماعی، آن را جهشی مهم در کیفیت خدمات درمانی ارائه‌شده به کارگران می‌داند، به طوری که مثلا با تدوین راهنمای بالینی برای تجویز هورمون رشد، بخشی از منابع درمانی تامین‌اجتماعی، که درحقیقت همان سرمایه بیمه‌شده‌هاست، صرفه‌جویی و ذخیره شد.
کارگران از حال‌وروزشان می‌گویند
اگر پای صحبت کارگران بنشینید، بسیاری از آنها از خدمات درمان تامین‌اجتماعی بهره‌مند شده‌اند و توانسته‌اند بر بیماری‌شان غلبه کرده‌اند. محمود حاج‌حسینی یکی از همین کارگران است که حالا دوران بازنشستگی‌اش را می‌گذراند. او در گفتگو با آتیه‌نو از وضع ارائه خدمات درمانی در مراکز ملکی تامین‌اجتماعی راضی است و می‌گوید: «چند وقت قبل، در بیمارستان تامین‌اجتماعی عمل قلب باز کردم و هیچ مبلغی بابت بستری و عمل جراحی نپرداختم. اگر می‌خواستم همین عمل جراحی را در بخش خصوصی انجام دهم، باید حداقل 30 میلیون تومان هزینه می‌کردم.» کوروش سوری یکی دیگر از کارگران تامین‌اجتماعی است که پس از ابتلا به «ام‌اس» پیش‌رونده، مجبور می‌شود کارش را کنار بگذارد. کوروش به اوضاع درمان بیماران خاص که تحت پوشش تامین‌اجتماعی هستند اشاره می‌کند و به آتیه‌نو می‌گوید: «خوشبختانه طی سه سال اخیر، بیشتر داروهای بیماران خاص به شکل رایگان در اختیار آنها قرار گرفت و حالا پوشش صد درصدی بیمه تامین‌اجتماعی برای بسیاری از این داروها وجود دارد، اما در سال‌های 90 و 91، کمبود و گرانی دارو باعث شده بود که بیماران خاص نتوانند به تجهیزات درمانی و دارویی کافی دسترسی داشته باشند.»
نظام درمان تامین‌اجتماعی بازسازی شده است
پزشکان تامین‌اجتماعی نیز طی چهار سال اخیر، شاهد تحولات متعددی در حوزه درمان این سازمان بودند که شیوه فعالیت آنها را هم تحت تاثیر قرار داد.دکتر رضا پورمازار، رئیس شورای رابطان متخصص حوزه ستادی در معاونت درمان تامین‌اجتماعی، تحولات اخیر در نظام درمان تامین‌اجتماعی را نوعی نوسازی و بازسازی می‌داند و به آتیه‌نو می‌گوید: «طی چهار سال اخیر، اغلب دستگاه‌های تشخیصی در مراکز ملکی تامین‌اجتماعی نوسازی شده‌اند و تعداد این دستگاه‌ها نیز چندین برابر شده است.»
به گفته این مقام مسئول، ظرفیت تصویربرداری مراکز درمانی تامین‌اجتماعی طی چهار سال اخیر به دو برابر دوران گذشته افزایش یافته است که همین موضوع در افزایش دسترسی کارگران به خدمات تشخیصی نقش مهمی دارد. همچنین تجهیزات اتاق عمل هم به گفته این متخصص دچار تحول جدی شده است.پورمازار عقیده دارد: «با اقدامات انجام‌شده برای افزایش دسترسی کارگران به خدمات تشخیصی و درمانی، عقب‌ماندگی‌های گذشته هم تا حد زیادی جبران شده، به طوری که حالا سطح کیفی خدمات ارائه‌شده در بسیاری از مراکز ملکی از سطح خدمات بسیاری از مراکز دولتی هم بالاتر است.» افزایش پوشش بیمه‌ای داروهای شیمی‌درمانی و عمل‌های جراحی هم اتفاق دیگری است که به قول این مقام مسئول می‌تواند نویدبخش روزهای بهتری برای ارتقای سطح خدمات درمانی ارائه‌شده به کارگران تامین‌اجتماعی باشد.