دکتر ابوالفضل آفریده، از عملکرد و برنامههای پیشروی مدیریت درمان تامیناجتماعی البرز میگوید
سازمان تامیناجتماعی بزرگترین خریدار و دومین تولیدکننده خدمات درمانی در کشور شناخته میشود. خدماتی که مهمترین تعهد کوتاهمدت این سازمان است و به دو شیوه مستقیم و غیرمستقیم به بیش از 41 میلیون بیمهشده و مستمریبگیر عرضه میشود. در بخش درمان مستقیم، ارائه خدمات درمانی به ذینفعان در مراکز ملکی این سازمان کاملا رایگان است و در بخش درمان غیرمستقیم، سازمان تامیناجتماعی برای پاسخ به نیازهای درمانی افراد تحت پوشش خود با بیمارستانها و مراکز درمانی دولتی و خصوصی و همینطور داروخانهها، آزمایشگاهها و ... قرارداد منعقد میکند. با مدیر درمان تامیناجتماعی استان البرز در رابطه با عملکرد این مدیریت به گفتوگو نشستیم. دکتر ابوالفضل آفریده در این گپوگفت، ضمن تشریح زوایای مختلف خدمات درمانی در این استان، کنکاشی هم در نتایج و برخی شیوههای اجرایی طرح تحول نظام سلامت میکند؛ طرحی که به عقیده او، هزینههای پیدا و پنهان زیادی برای سازمان تامیناجتماعی دربر داشته است.
برای شروع گفتوگو، آمار و ارقامی از تعداد مراکز درمانی ملکی سازمان در استان البرز ارائه دهید.
سازمان تامیناجتماعی در استان البرز، در بخش درمان غیرمستقیم با 10 بیمارستان دانشگاهی، 4 بیمارستان خصوصی، چندین دیکلینیک و درمانگاه، و نیز تعداد کثیری از پزشکان، داروخانهها، آزمایشگاهها و مراکز تصویربرداری استان طرف قرارداد است که مجموع آنها به بیش از هزار و پانصد مرکز درمانی میرسد. در بخش درمان مستقیم هم، دو بیمارستان ملکی داریم. بیمارستان البرز که به صورت هیاتمدیرهای اداره میشود و دیگری هم بیمارستان 32 تختخوابی هشتگرد که در صدد ارتقای ظرفیت آن به 60 تختخواب هستیم. دیکلینیک شهید حاجیزاده نیز در فاز 4 مهرشهر واقع شده است. سه پلیکلینیک هم داریم که دو تا از آنها (پلیکلینیک شهید بهشتی و حصارک) به ترتیب در سال 94 براساس آمارها، رتبه 1 و 2 کشوری از نظر تعداد مراجعان را داشتهاند. کلینیک شهید فهمیده هم سومین مرکز درمانی است که پاییز سال گذشته در سفر ریاست محترم جمهور و هیات دولت به استان البرز افتتاح شد. مرکز دندانپزشکی گوهردشت نیز به صورت صبح و عصر فعالیت میکند. دو درمانگاه سطح 1 و 2 در شهرستانهای نظرآباد و شهرستان اشتهارد نیز داریم که به بیمهشدگان ارائه خدمت میکنند.
بر اساس آخرین آمارها، تعداد مراجعات به این مراکز چقدر بوده است؟
آمارها در بخشهای درمان مستقیم و غیرمستقیم متفاوت است. در درمان مستقیم در 9 ماهه اول سال 95 حدود دو میلیون و 57 هزار مراجعه داشتهایم که نسبت به آمار دو میلیون و 13 هزار مراجعه در سال 94، رشد قابل قبولی را نشان میدهد. در بخش بستری نیز ضریب اشغال تخت 86 درصد بوده که از میانگین کشوری بالاتر است. در 9 ماهه اول سال 95 تعداد بستریشدگان در بیمارستان البرز، بیمارستان هشتگرد و پلیکلینیک شهید حاجیزاده جمعا 33 هزار و 489 نفر بوده است.
رشد جمعیت 3.04 درصدی البرز، تفاوت فاحشی با رشد 1.2 درصدی در کشور دارد و بیانگر آن است که این استان جزو استانهای مهاجرپذیر کشور است و طبیعتا موارد مراجعه به بخشهای درمانی تامیناجتماعی استان هم زیاد است. این موضوع در روند خدمترسانی درمانی به بیمهشدگان خللی وارد نکرده است؟
این موضوع یکی از چالشهای بزرگ درمان البرز است. عملکرد ما تاکنون رضایتبخش بوده اما این هم یک اصل پذیرفته شده است که اگر بهداشت و درمان دچار اختلال شود، دیگر ارکان جامعه هم به چالش کشیده میشوند. این یک هشدار جدی است و اگر نتوانیم برنامهریزی منسجمی در این رابطه داشته باشیم، شاید در آینده برای پاسخگویی تعداد بالای مراجعان دچار مشکل شویم. ما معتقدیم استان البرز باید مرکزی باشد که بخش قابل توجهی از نیازهای بیماران مناطق مختلف کشور را که به مراکز و ظرفیتهای درمانی تهران مراجعه میکنند، پاسخگو باشد و برای تحقق این هدف، باید امکانات و ظرفیتهای درمانی این استان، متناسب با نیاز بیمهشدگان و سایر بیماران توسعه یابد.
آمارهای مراجعهکنندگان به تفکیک نوع مراجعه و درصد بیمهشدگان و غیربیمهشدگان چگونه بوده است؟
در 9 ماه اول سال 95، بیش از 5 میلیون و 918 هزار بیمهشده برای بیماریهای سرپایی به مراکز طرف قرارداد تامیناجتماعی استان مراجعه کردهاند و حدود 1160میلیارد ریال نیز برای درمان این افراد هزینه کردهایم. در بخش بستری، 61 هزار و 495 بیمهشده در مراکز درمانی طرف قرارداد بستری شدهاند که حدود 1789میلیارد ریال برای سازمان هزینه داشته که خوشبختانه بخش اعظم آن را به مراکز پرداخت کردهایم.
اجرا شدن طرح تحول نظام سلامت در استان چه دستاوردهایی داشته و چه هزینههای احتمالی برای سازمان تامیناجتماعی ایجاد کرده است؟
به هر حال طرح تحول نظام سلامت به رغم فوایدی که برای گروهی از مردم کشور داشت، هزینههای پیدا و پنهان زیادی نیز برای سازمانهای بیمهگر داشته است. یکی از این موارد، بحث عملکرد پزشکان و پیراپزشکان بود که افزایشی 2.5 تا 3 برابری در هزینهها ایجاد کرد. بحث دوم که چندان نمودی در جامعه نداشت اما هزینههای هنگفتی برای سازمان تامیناجتماعی ایجاد کرد، هتلینگ بیمارستانی بود. بهطور مثال در طول اجرای این طرح، هزینه هتلینگ یک تخت معمولی بیمارستانی با حدود سه برابر افزایش از 45 هزار تومان به بیش از 125 هزار تومان افزایش پیدا کرد. هزینه تختهای ویژه نیز بیش از اینهاست. قیمت دارو نیز در این سه سال افزایشی جهشی داشته و مهمتر از همه، افزایش قیمت تجهیزات مصرفی، هزینههای گزافی برای سازمان تامیناجتماعی ایجاد کرد و این نهاد بیمهای را در مدیریت منابع محدود خود با چالش روبرو ساخت. در هر حال ما مجبوریم نظام ارجاع و پزشک خانواده را اجرا کنیم. ما نیاز داشتیم بیمارستانهای دانشگاهی و امکاناتمان را بیشتر کنیم و سطح خدمات را بالا ببریم. اگر میخواهیم شاخصهای بهداشت و درمان در کشور به سطح رضایتبخشی برسد، باید برنامه و منابع مشخص داشته باشیم. طرح تحول سلامت قدری در این مسیر پیش رفت، اما اشکال در عدم تامین درست منابع مالی، طرح را با مشکل روبرو کرد و سازمان تامیناجتماعی در این حوزه مظلوم واقع شد. در 3 سال گذشته که طرح تحول سلامت اجرایی شده، سازمان تامیناجتماعی همکاری کاملی در اجرای آن داشته و هزینههایش 300 تا 400 درصد افزایش پیدا کرده است. این در حالی است که درآمدهای سازمان کمتر از 40 درصد رشد داشته است. چنین شکافی برای یک سازمان بیمهگر با 43 میلیون ذینفع تحت پوشش قابلتحمل نیست. این مصداق همان ضربالمثلی است که میگوید اول باید چاله را کند. هزینههای طرح تحول سلامت نباید به طور کامل از منابع سازمانهای بیمهگر تامین شود. یک طرح ملی، باید بودجه ملی داشته باشد. 43 میلیون بیمهشده جزیی از جمعیت این کشور هستند و باید از سرانه درمان منتفع شوند. تمام هزینههای درمان این جمعیت بزرگ بر عهده سازمانی است که باید استقلال اداری و اقتصادی داشته باشد.
وضعیت پرداخت مطالبات بیمارستانها و داروخانههای طرف قرارداد چگونه است؟
در حال حاضر با قدری تاخیر، مطالبات را پرداخت میکنیم. البته ناگفته نماند مطالبات ما هم با تاخیر دریافت میشود. مثلاً تاخیر در پرداخت مطالبات هزار و 700 میلیارد تومانی شرکتهای داروسازی سازمان از بیمارستانهای دانشگاهی، هماینک به بیش از یک سال رسیده است. از طرفی هم مطالبات اصلی سازمان به عنوان بزرگترین طلبکار نهاد دولت در 15 سال اخیر به بیش از 120 هزار میلیارد تومان رسیده است. دلیل سوم نیز تاخیر در پرداخت حقبیمههای نیروهای کار به دلیل مشکلات رکودی و تحریمهاست. اینها از عمدهترین دلایل تاخیر پرداختیهای سازمان تامیناجتماعی است. با این وجود برای سال 94 هیچگونه بدهکاری به طرفهای قرارداد نداریم. مطالبات داروخانهها تا مردادماه و مطالبات پزشکان نیز تا خرداد سال 95 پرداخت شده است. مطالبات داروخانهها تا آبان ماه 95 و مطالبات پزشکان نیز تا مهرماه 95 پرداخت شده است.
به ارتقای هتلینگ بیمارستانها اشاره کردید. در این حوزه چه اقدامات شاخصی انجام دادهاید و چقدر هزینه دربر داشته است؟
ما در بیمارستان البرز که بزرگترین بیمارستان استان است، برای حفظ و ارتقای کیفیت خدمات هتلینگ قدمهای زیادی برداشتهایم. باتوجه به اینکه این بیمارستان به صورت هیاتمدیرهای اداره میشود، بودجه خاصی برای آن در نظر نگرفتهایم و برای ارتقای کامل این مرکز، سقف هزینهای را هم برداشتهایم. برنامههای زیادی در بحث هتلینگ و استفاده از تکنولوژیهای با دانش فنی پیچیده انجام دادهایم. خرید ام.آر.آی جدید بیمارستان البرز به مرحله قرارداد رسیده و سیتیاسکن پیشرفته هم خریداری شده است. بخش پزشکی هستهای این بیمارستان هم کلید خورده است. تعداد اتاقهای عمل بیمارستان را از 6 اتاق به 10 اتاق افزایش دادهایم. در آینده نزدیک هم بخش پیوند کلیه این بیمارستان به بهرهبرداری میرسد. سرجمع همه اینها، حدود 18 میلیارد تومان هزینه در بر دارد. علاوه بر بیمارستان البرز، موفق شدهایم بیمارستان هشتگرد را هم در قالب تعمیرات اساسی، هتلینگ و اعتباربخشی کاملا بازسازی کنیم. تاکنون در این بیمارستان بیش از یک میلیارد تومان هزینه شده و 5/4 میلیارد تومان دیگر هم برای امورات جاری برآورد هزینه شده است. در کلینیک شهید بهشتی نیز واحد قلب با کلیه تجهیزات راهاندازی شده است. استانداردسازی و ارتقای هتلینگ دیکلینیک شهید حاجیزاده را نیز در برنامه داریم. برای درمانگاه نظرآباد و درمانگاه اشتهارد نیز برنامههای ارتقا داریم.
در زمینه توسعه خدمات الکترونیک در بخش درمان چه اقداماتی انجام دادهاید؟
همانطور که میدانید، این تکلیف دولت است که همگام با دولت الکترونیک، کارت سلامت را برای آحاد ملت صادر کند، اما هنوز بستر اجراییسازی کامل این کارتها در کشور آماده نشده است. در سازمان تامیناجتماعی حذف دفترچه در 19 استان کشور کلید خورده است. در استان البرز نیز تمام 8 مرکز درمانی استان بهعلاوه بیمارستان البرز، به شبکه حذف دفترچه پیوستهاند و حذف دفترچه درمانی در کل مراکز درمانی تامیناجتماعی استان انجام شده و بیش از 98 درصد نسخ به صورت الکترونیک اجرا میشود.