دکتر حمید درفشی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان البرز از دستاوردها و مشکلات طرح تحول نظام سلامت میگوید:
همکاری فعالان بخش سلامت استان برای اجرای یک طرح ملی
با آغاز اجرای طرح تحول نظام سلامت در اردیبهشت 93، استادیار دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران نیز به سرپرستی دانشگاه علوم پزشکی البرز انتخاب شد. شاید به خاطر همین همزمانی است که وقتی با حمید درفشی که این روزها سرپرستیاش به ریاست تبدیلشده به گفتوگو مینشینیم، شناخت نسبتا کامل او از طرح تحول نظام سلامت را سریع درک میکنیم؛ طرحی که او از آن با تعبیر «تجلی عدالت درمانی در مناطق محروم» یاد میکند. در نگاه این فوقتخصص قرنیه، استان البرز تا پیش از سال 93 یکی محرومترین استانهای کشور در حوزه بهداشت و درمان بود، اما حالا با اقداماتی که انجام شده، بخش درمان این استان به جایگاه اصلی برگشته است. درفشی با اینکه دستاوردهای این طرح در البرز را چشمگیر میداند اما لیست بلندبالایی هم از موانع برمیشمارد و معتقد است پیشرفت دقیق طرح تحول سلامت نیاز به همدلی و همراهی همه اجزای نظام سلامت دارد. زمانی که از او راجع به تامیناجتماعی میپرسم، پاسخی در خور توجه میدهد: «ارزش همکاری و همدلی سازمان تامیناجتماعی با وزارت بهداشت برای تامین هزینههای طرح، کمتر از خود طرح نیست.»
آقای دکتر، ارزیابی شما از وضعیت کلان درمان استان البرز و شاخصهایی مانند برخورداری از امکانات و تجهیزات، نیروی انسانی کارآمد و کفایت خدمات چیست؟
با اجرای طرح تحول سلامت، دولت تدبیر و امید از اردیبهشتماه 93 تاکنون، زیرساختهای درمانی دولتی و امکانات و تجهیزات پزشکی ناکافی که تنها پاسخگوی شمار محدودی از جمعیت استان بود در مسیر استانداردهای درمانی قرار گرفت. در ابتدای این طرح، تعداد تختهای بیمارستانی دولتی در استان البرز 913 تخت بود در حالیکه بعد از اجرای طرح تحول نظام سلامت، تعداد تختها به 1405 تخت افزایش یافت. هماکنون نیز این تعداد با توجه به درصد اشغال تخت بالای 101 درصد، به سرعت در حال گسترش و توسعه است. علاوه بر این، بیمارستان جدیدالاحداث کوثر با امکانات درمانی مناسب، بهویژه برای خدمتدهی به نیروهای مسلح استان البرز با 270 هزار دفترچه بیمه راهاندازی شده است. بهطور کلی میتوان گفت افزایش انگیزه کار در میان پزشکان و نیروی انسانی بیمارستانها از اثرات اجرای طرح تحول نظام سلامت است و این برنامه موجب افزایش مراجعه مردم به مراکز درمانی دولتی شده است. قبل از اجرای طرح تحول سلامت، میزان ماندگاری پزشکان در مناطق محروم کمتر از 5 درصد بود که امروز بالای 90 درصد پزشکان این مناطق به صورت تماموقت در منطقه حضور دارند.
اشاره کردید طرح تحول سلامت رضایتمندی عمومی را افزایش داده است. غیر از این چه دستاوردهای ملموسی برای مردم و بخش درمان استان در برداشته است؟
طرح تحول سلامت با سه هدف عدالت در دسترسی به خدمات درمانی، حفاظت از شهروندان در برابر هزینههای سلامت و ارتقای کیفیت خدمات سلامت اجرا شد که رضایت عمومی را در این بخش تامین کرده است. واقعیت این است که استان البرز یکی از محرومترین استانها در بخش خدمات و سرانه بهداشت و درمان در کشور بود که با برنامهریزیهای دولت تدبیر و امید و پیگیریهای مسئولان، هماکنون میتوان ادعا کرد این استان به مسیر برخورداری از استانداردهای کشور در موضوع بهداشت و درمان بازگشته است. ارزشمندترین دستاورد این طرح ایجاد عدالت و برابری، ارتقای کیفیت خدمات سلامت و کاهش پرداختی از جیب مردم بود. البته باید زمان داد تا همه مراحل به طور کامل اجرا شود. بازنگری در ارزش نسبی خدمات در طرح تحول سلامت باعث شد ارجاع بیمار و همراهان برای تهیه دارو، ملزومات مصرفی و خدمات تشخیصی به خارج از بیمارستانها کاهش یابد و همچنین بعضی از اقلام داروها و ملزومات مصرفی به زنجیره تامین خدمات تشخیصی و درمانی بیمارستانهای دولتی افزوده شود. نمیتوان از شاخص ارتقای کیفیت درمان در بیمارستانهای دولتی هم بهسادگی عبور کرد. نقطه عطف در این بخش، حضور پزشکان مقیم در بیمارستانهای دولتی و پاسخگویی آنان در تمام ساعات شبانهروز حتی روزهای تعطیل است که این امر باعث ارتقای استانداردهای کیفی مراکز درمانی تحت پوشش دولت شده است. ترویج زایمان طبیعی و انجام آن بهصورت رایگان با ایجاد بسترهای لازم برای تحقق آن، دستاورد دیگری است که با اجرای تحول سلامت محقق شد.
در زمینه ارتقای هتلینگ بیمارستانی نیز آیا اقدامی صورت گرفته است؟
بله. کیفیت خدمات هتلینگ در بیمارستانها قبل از اجرای طرح تحول سلامت، یکی از معضلات موجود در نظام ارائه خدمات درمانی کشور بود اما امروز شاهد آن هستیم که چهره فیزیکی بیمارستانهای دولتی و خدمات هتلینگ و سرویسهای تغذیه و پرستاری به طرز محسوسی ارتقا پیدا کرده و حتی بررسیهای ما نشان میدهد این استانداردسازی، نارضایتی مردم را هم کاهش داده است.
فکر میکنید چه مشکلات و موانعی بر سر راه تداوم اجرای این طرح وجود دارد؟
چالشهایی که ما در روند اجرای این طرح شناسایی کردهایم و فکر میکنیم با رفع آنها تحولات اساسی در خدمات حوزه سلامت استان به وجود میآید، در درجه نخست، مشکلات مالی و ناپایداری منابع صندوقهای بیمهگر است که با توجه به کسری منابع آنها، پرداختها به مراکز درمانی دولتی و خصوصی مجری طرح تحول سلامت را تحتالشعاع قرار داده است. در سایر موارد هم میتوان به کمبود تختهای بیمارستانی اشاره کرد. همچنین ما در زمینه نیروی انسانی بهویژه نیروهای کمک پرستار و بیماربر در استان البرز مشکلاتی داریم. انگیزه پایین پرسنل ستادی به جهت کاهش دریافتی در مقایسه با پرسنل کادر درمان، پرداخت مبتنی بر عملکرد و عدم پرداخت فوقالعاده ویژه اعضای غیر هیات علمی در ستاد نیز از دیگر مشکلات ما در حوزه سلامت استان است. ارجاع بیماران به خارج از استان بهدلیل نبود بخشهای مسمومیت، ایمونولوژی و پیوند (کلیه و ریه)، هماتولوژی (رادیوتراپی)، پوست، ناباروری، طب هستهای و .. در برخی بیمارستانهای دولتی و کمبود برخی تخصصها از دیگر مسائل و مشکلات اجرای کامل طرح تحول نظام سلامت در استان البرز است.
همکاری تامیناجتماعی در اجرای طرح تحول سلامت چگونه بوده است؟
پیشرفت دقیق این طرح نیازمند همدلی و همراهی همه بخشها و اجزای نظام سلامت است و سازمان تامیناجتماعی نیز به عنوان یکی از اجزای اصلی نظام سلامت، در موفقیت این طرح مشارکت کامل دارد. یادآوری این نکته خالی از لطف نیست که همکاری و همدلی سازمان تامیناجتماعی با وزارت بهداشت برای تامین هزینههای درمانی نتایج خوبی به همراه داشته و در نتیجه این همکاری، سازوکار پایداری برای تامین هزینههای سلامت ایجاد شده که اهمیت آن کمتر از طرح تحول سلامت نیست.
وضعیت مراکز درمانی اختصاصی تامیناجتماعی در استان را چگونه ارزیابی میکنید؟
توسعه و ارتقاء خدمات درمانی در مراکز درمانی تامیناجتماعی استان با توجه به کسب رتبه اعتباربخشی درجه یک در سال 95 کاملا مشهود است. این مساله نشان میدهد ارائه خدمات درمانی در سازمان تامیناجتماعی مطلوب است و دستورالعملها و آییننامههای ابلاغی حوزه بهداشت و درمان در این سازمان کاملا رعایت میشود.
ارتباط، تعامل و همکاری مدیریت درمان تامیناجتماعی استان باهم چگونه است؟
تعامل طرفین رضایتبخش و عموما منجر به نتیجه شده است. اخیرا نیز به منظور ارتقای سطح کیفی ارائه خدمات به مراجعان بیمارستان تامیناجتماعی البرز و بهرهگیری هرچه بیشتر از توان علمی و تخصصی پزشکان مجموعه و استفاده بهینه از امکانات تشخیصی درمانی و آموزشی دانشگاه، با این بیمارستان تفاهمنامه همکاری امضا کردهایم.