دکتر محمدرضا قدیر، رئیس نظام پزشکی استان قم:
طرح تحول نظام سلامت نیازمند اصلاح است
دکتر محمدرضا قدیر دارای مدرک فوقتخصص گوارش و کبد، عضو هیاتعلمی دانشگاه علوم پزشکی قم و متولد سال 1346 است. وی از سال 79 تا 84 به مدت 5 سال به عنوان مدیر درمان تامیناجتماعی استان قم مشغول فعالیت و خدمت بوده و مدتی نیز مدیرکل تامیناجتماعی استان قم بوده است. وی از سال 79 تا امروز به عنوان رئیس سازمان نظام پزشکی استان قم در حال فعالیت است. دکتر قدیر از رشد امکانات و ظرفیتهای درمانی استان قم میگوید و با تاکید بر ضرورت اجرایی شدن طرح پزشک خانواده، معتقد است پزشک خانواده میتواند نظام ارجاع هدفمند بیماران را اجرایی کند. وی هر چند تاکید میکند طرح تحول نظام سلامت فینفسه طرح ارزشمندی است، اما معتقد است چون در مدتکوتاهی برنامهریزی و تدوین شده، نیازمند برخی اصلاحات است تا کاملتر شده و موانع اجرایی آن کمتر شود.
در استان قم در حال حاضر، چه تعداد پزشک شماره نظام پزشکی دارند؟
سازمان نظام پزشکی استان قم حدود 2100 عضو دارد که شامل پزشک، دندانپزشک، داروساز و کارشناس پروانهدار میشود که از سازمان نظام پزشکی شماره عضویت گرفتهاند. حدود 500 تا 600 مطب فعال هم در سطح استان داریم که رسیدگی به تخلفات احتمالی و پایش و نظارت بر عملکرد آنها با سازمان نظام پزشکی است.
از نگاه شما وضعیت امکانات و تجهیزات پزشکی استان چگونه است؟
خوشبختانه از نظر تجهیزات پزشکی مشکل عمدهای در استان نداریم. مثلا زمانی بود که ما در قم دستگاه ام.آر.آی نداشتیم، ولی الان چهار دستگاه ام.آر.آی فعال در استان وجود دارد. البته برخی خدمات اختصاصی و ویژه کماکان در تهران متمرکز است ولی اکثر تجهیزات را برای ارائه خدمات پزشکی در سطح استان در اختیار داریم و مشکل بغرنجی از این لحاظ، نهتنها در قم، که در بیشتر استانهای کشور نداریم.
امکانات و ظرفیتهای خدمات بهداشتی و درمانی استان قم را از نظر کیفی و کمی چگونه ارزیابی میکنید؟
استان قم رشد خوبی در این زمینه داشته و الان بالغ بر 30 پزشک فوقتخصص در استان داریم. پزشکان و مراکز پزشکی شهر قم به خاطر مرکز استان بودن و نزدیکی به تهران، مراجعهکننده زیادی دارند. تنها مشکل این است که بعضی از متخصصان پارهوقت هستند و محل سکونت آنان در تهران است. سیاست ما و دانشگاه علوم پزشکی قم این است که پزشکان را به شکل تماموقت جذب کنیم تا امکان ارائه خدمات کامل فراهم باشد. در بخش دولتی استان، البته بیمارستانهای خوبی ساخته و به تختهای آنها نیز اضافه شده است.
به عنوان متخصصی که هم در سازمان تامیناجتماعی و هم سازمان نظام پزشکی سابقه فعالیت دارید، ارزیابی شما از دستاوردهای طرح تحول سلامت چیست؟
طرح تحول سلامت فینفسه طرح ارزشمندی است، ولی چون در مدتکوتاهی برنامهریزی و تدوین شده، الان نیازمند برخی اصلاحات است تا کاملتر شده و موانع اجرایی آن کمتر شود. به عبارت دیگر، چون بار مالی زیادی ایجاد کرده و منابع آن هم تامین نشده، نیاز است تعدیل و نواقص آن رفع شود. الان برخی پزشکان ما حدود 10 ماه است که کارانه دریافت نکردهاند. پزشکان تمام وقتی که مطب هم ندارند، در معیشت به مشکل برخوردهاند، چون آنها هم مثل بقیه قسط و قرض دارند. اشکالات موجود به خاطر اجرای سریع طرح بوده چون فرصتی هم برای تعلل نداشتند. این ایرادات و اشکالات باید اصلاح شود و ادامه این طرح به همین صورت با اشکالات و ایرادات آن منطقی نیست. این اصلاحات باید انجام شود تا بیمهها بتوانند از عهده تعهدات جدید ناشی از اجرای این طرح برآیند.
نظر شما درباره طرح پزشک خانواده چیست؟
ما متاسفانه پزشک خانواده و به تبع آن غربالگری نداریم. چون پزشک خانواده کار غربالگری میکند و ارجاع را به معنای واقعی کلمه انجام میدهد. خیلی از بیماران نیاز به ویزیت متخصص ندارند. برای مثال 30 تا 40 درصد بیماران من به عنوان پزشک متخصص، نیازی به مراجعه به متخصص ندارند. یعنی اول باید به پزشک عمومی مراجعه کنند و اگر لازم بود، ارجاع به متخصص انجام شود. ما این سیستم را نداریم و به همین خاطر، یکی دو متخصص در هر رشته وجود دارند که شش ماهه نوبت میدهند. در صورتی که تا 50 درصد مراجعانشان حتی نیاز به مراجعه به متخصص ندارند. امیدواریم نظام بهداشت و درمان کشور دوباره به سمت پزشک خانواده برود، به خاطر این که کار ارزشمندی است و مانع از هدررفت نیروها و منابع مادی و معنوی کشور میشود.
میدانید در برنامه پنجم توسعه قرار بود پزشکان بخش دولتی اجازه اشتغال در بخش خصوصی نداشته باشند که در برنامه ششم توسعه نیز مجددا مورد تاکید قرار گرفت. آیا این الزام اجرایی شده است؟ نظر شما در اینباره چیست؟
اینکه یک پزشک در ساعت فراغتاش نتواند در مطب کار کند، مغایر با قانون اساسی است. همه پزشکان را در بیمارستانها نگهداشتن، بزرگ کردن دولت است و آیا اصلا دولت میتواند دستمزد آنها را بپردازد؟ در ساعت غیراداری که وظیفه پزشک در بیمارستان تمام شده است باید چه کند؟ موبایلفروشی کند؟ این حق پزشک است که مطب داشته باشد. البته این موضوع با پزشکانی که تعهد دادهاند تمام وقت در بیمارستان مشغول باشند و مطب نداشته باشند، متفاوت است ولی پزشکانی که متعهد به جایی نیستند، در ساعت غیرموظف باید اجازه ارائه خدمات داشته باشند. به نظر من، مصوبه مجلس در این زمینه قدری عجولانه و احساسی بود. انتظار داریم شورای نگهبان این بند را حذف کند وگرنه منجر به خروج بخشی از اعضای هیات علمی باسابقه از سیستم خواهد شد.
گویا یکی از دغدغههای موافقان این ممنوعیت این بود که از سوءاستفاده احتمالی در ارجاع بیماران از بیمارستان به مطب شخصی پزشکان جلوگیری شود. برای این قضیه چه میتوان کرد؟
این مشکل در مورد «کیفیت ارائه خدمات پزشکی و درمانی» است و باید بطور سیستماتیک حل شود. در طرح تحول سلامت اینها دیده شده است.