سرماخورده و بی‌حال وارد درمانگاه می‌شویم و چند ساعت بعد با معجزه تزریق «دگزامتازون» احساس طراوت می‌کنیم، به طوری که انگارنه‌انگار قبلا سرما خورده‌ایم. اما صبح روز بعد احساس می‌کنیم کاملا خوب نشده‌ایم، دوباره به‌‌ همان درمانگاه می‌رویم و می‌گوییم لطفا از‌‌ همان معجزه دیروزتان دوباره تزریق کنید. چند ساعت بعد از تزریق حالمان بهتر می‌شود، اما دوباره صبح روز بعد بی‌حال از رختخواب بلند می‌شویم. این بازی تکراری آنقدر ادامه پیدا می‌کند تا بعد از یک هفته بالاخره از شر سرماخوردگی نجات پیدا می‌کنیم؛ یک هفته‌ای که شاید اگر هیچ قرص و دارویی هم نمی‌خوردیم، آثار بیماری خودبه‌خود از بین می‌رفت. 

این روز‌ها آنقدر داروی دگزامتازون معروف شده که دیگر در بسیاری از خانه‌ها هم محض احتیاط موجود است. اما به اعتقاد کار‌شناسان، این دارو و هم‌خانواده‌های آن فقط علائم بیماری را پنهان می‌کنند، نه اینکه منشا بیماری را از بین ببرند. یعنی به طور مصنوعی به انسان احساس بهبودی می‌دهند، ولی درواقع باری از بیماری کم نمی‌کنند. 

 

  داروهای کورتونی، مثل نقل و نبات

داروی معروف دگزامتازون زیرمجموعه داروهایی است که در اصطلاح به آن‌ها داروهای حاوی کورتون می‌گویند. البته در بدن انسان هم به طور طبیعی نوعی چربی شبیه داروی کورتون وجود دارد؛ برای کم شدن درد جراحت‌ها، کورتون طبیعی بدن فعال می‌شود. این دارو‌ها در موارد اضطراری مثلا در اتاق عمل یا جراحت‌های شدید می‌توانند جان بیمار را نجات دهند، اما این روز‌ها از کورتون‌ها برای بسیاری از بیماری‌های ساده هم استفاده می‌شود. 

شاید ما تنها کشوری باشیم که از داروهای حساس کورتونی به‌عنوان چاق‌کننده و حجم‌دهنده عضلات در باشگاه‌های بدنسازی استفاده می‌کنیم و یا این دارو را برای درمان سرماخوردگی، زنبورگزیدگی و گلودرد مصرف می‌کنیم. حتی گاهی در مراسم عروسی هم برای جلوگیری از پف کردن صورت و یا از بین بردن حساسیت به مواد آرایشی از کورتون استفاده می‌شود! 

کار تا جایی بالا گرفته است که پیش‌تر رئیس سازمان غذا و دارو به صراحت اعلام کرد: «کمی کمتر از ۵۰ درصد نسخه‌های دارویی را داروهای حاوی کورتون تشکیل می‌دهد.» این حرف یعنی اینکه از هر دو نسخه دارویی که در کشور تجویز می‌شود، به احتمال زیاد یکی از آنها حاوی داروهای کورتونی است. 

داروهای هیدروکورتیزون، دگزامتازون، بتامتازون، پردنیزون، متیل پردنیزولون، تریامسینولون، هیدروکورتیزون، کلوبتازول، بکلومتازون و فلوتیکازون، رایج‌ترین نوع داروهای کورتونی است که ما ایرانی‌ها علاقه زیادی به مصرف آن‌ها داریم. 

 

  یک نمونه از عوارض کورتون

دکتر محمدمهدی گلمکانی، عضو شورای عالی نظام پزشکی کشور، در گفت‌و‌گو با آتیه‌نو تاکید دارد که مصرف داروهای کورتونی برای درمان بیماری‌های آسم، دردهای آرتروز، بیماری‌های حاد پوستی، حساسیت‌های شدید، شکستگی استخوان، تصادف‌ها و خونریزی‌های شدید، عمل جراحی، موارد اورژانسی و بیماری‌های مزمن، می‌تواند بسیار مفید باشد، اما اینکه پزشک به محض مشاهده هرگونه درد، التهاب یا حساسیت در بیمار، بلافاصله داروی کورتونی تجویز کند، رویه‌ای بسیار اشتباه است که سلامت بیمار را به خطر می‌اندازد. 

به اعتقاد دبیر هیئت‌مدیره سازمان نظام پزشکی تهران، مصرف بی‌رویه داروهای کورتونی می‌تواند موجب پوکی استخوان شود و به‌خصوص خطر شکستگی استخوان را در افراد میانسال و سالمند بالا می‌برد. همچنین به گفته گلمکانی، مصرف بلندمدت داروهای کورتونی می‌تواند عملکرد کلیه‌ها را به‌شدت مختل کند. 

علاوه بر این‌ موارد، داروهای کورتونی بسیار اعتیادآور هستند. مثلا کافی است چندبار از این دارو‌ها برای درمان یک سردرد ساده استفاده شود، آن وقت دیگر ناخواسته بیمار تمایل دارد به محض مشاهده درد، از این داروهای پرعوارض استفاده کند. مشکلات چشمی، اختلال در حافظه، ضعف سیستم ایمنی بدن، افزایش فشار خون، تحلیل رفتن عضلات و حتی بالا رفتن احتمال سکته‌ها، عوارض دیگری است که می‌تواند به دنبال مصرف غیرمنطقی و طولانی‌مدت داروهای کورتونی ایجاد شود. 

شاید مصرف داروهای کورتونی مثل آب روی آتش باشد و گاهی بیمار را به طور موقت از درد و کلافگی نجات دهد، اما عوارض جانبی آن قطعا دردهای بزرگ‌تری را با خود به همراه می‌آورد.