ماه رمضان در فرهنگ جوامع اسلامی عموما ماه مبارک و رحمت تلقی می‌شود. این تلقی در سایر کشورهای مسلمان نمود و تظاهر بیشتری دارد و با جشن و شادی عمومی همراه است و به‌ویژه در کشورهای عربی که جشن تحویل سال به شکل نوروز برگزار نمی‌کنند.روزهای ابتدایی ماه رمضان با حضور در منزل بزرگان فرارسیدن ماه مبارک را به یکدیگر تبریک می‌گویند. در برخی از کشورها نیز مسابقات اسب‌سواری و ورزشی در این ماه رونق دارد. درگذشته در ایران نیز شادی مردم از حلول ماه میهمانی خداوند به اشکال گوناگون ابراز می‌شد؛ آغاز ماه رمضان با طبل و دهل و نقاره‌زنی به اطلاع عموم می‌رسید و پس از افطار بساط‌های شبانه انواع خوراکی روی چرخ‌دستی در بازارهای محلی شهرها برپا بود و مردم به دیدوبازدید و گردهمایی‌های خانوادگی می‌پرداختند. با گذشت زمان و تغییر سبک زندگی، بخشی از این شادی‌ها کمرنگ شده و گاه به حاشیه رانده می‌شود. اگرچه ایام شهادت حضرت علی (ع) و شب‌های قدر در این ماه روحیه‌ای حزن‌انگیز به شیعیان می‌دهد، ‌اما نباید فراموش کرد که همه ما هنوز این ماه را ماه مبارک، ‌ماه رحمت و ماه میهمانی خداوند می‌دانیم. آیین‌های مذهبی پاسخگوی بخش مهمی از نیازهای معنوی  انسان در طول اعصار گذشته بوده و به فراخور باورهای جوامع اشکال متفاوتی نیز پیدا کرده است. شادی از نیازهای اساسی بشری است که در جامعه ما فرصت کمی برای ابراز آن فراهم می‌شود، حال آنکه فرهنگ ایرانی در گذشته آکنده از جشن و آیین‌های شادی‌بخش بوده است. فرهنگ ایرانی پس از ورود اسلام نیز تلاش کرد در قالب همراهی با باورهای اسلامی این جشن‌های شادی‌آفرین را حفظ کند. چه خوب است بر همین مبنا فرصت‌های جشن و شادی در این ماه بیشتر فراهم شود و سنت‌های پیشین نظیر مهمانی‌ها و گردهمایی‌های محلی و خانوادگی در کنار آیین‌های ویژه سوگواری شهادت جانسوز اولین امام شیعیان و آیین‌های ویژه شب‌های قدر، تقویت شود.