سوال مهمی که همواره مطرح می‌شود این است که از طریق چه الگو و سیستمی می‌توان به آمار درستی از مبتلایان به ایدز در هر کشوری دست پیدا کرد. در مدلی که سازمان ملل از آن استفاده می‌کند، روال این است که بر اساس داده‌هایی که به این مدل داده می‌شود، اعلام می‌کند که وضعیت بیماری در موقعیت فعلی هر کشور چطور است و به صورت تخمینی چه تعداد بیمار مبتلا به ایدز وجود دارد. بر اساس مدل ریاضی مخصوصی که از سوی برنامه مشترک سازمان ملل در زمینه ایدز و با همکاری سازمان بهداشت جهانی معرفی شده است، آمار تخمینی می‌گوید که حدود 80 هزار بیمار مبتلا به ایدز در ایران داریم. همچنین این الگو تعیین می‌کند که اپیدمی ایدز در هر کشوری به چه سمتی حرکت کرده و درنهایت برآورد می‌کند که الان چه تعداد بیمار مبتلا به این ویروس نیاز به درمان دارند و چه تعداد بیمار دیگر نیاز به پیشگیری دارند. البته هرچه ارائه داده‌ها به این مدل ریاضی دقیق‌تر باشد، بدیهی است که خروجی اطلاعات هم دقیق‌تر خواهد بود.

برای شناسایی این گروه از بیماران نیز باید توضیح دهیم که ما به طور کلی دو نوع بیماریابی داریم. در مورد اول، نوع بیماری هر مراجعه‌کننده‌ای ثبت می‌شود، اما در نوع دوم، شما به دنبال غربالگری یک بیماری خاص مثل تنبلی چشم می‌روید.

برای غربالگری ابتدا باید یک آزمایش قوی، آسان و ارزان وجود داشته باشد که بیماری را به طور قطعی در جمعیت وسیعی از انسان‌ها تشخیص بدهد، دوم اینکه نتیجه غربالگری باید دقت و صحتش بالا باشد و سوم اینکه بعد از غربالگری، باید بدانیم چه برنامه‌ای قرار است انجام شود، یعنی بعد از غربالگری باید اقدام پیشگیرانه مناسبی وجود داشته باشد. به همین دلایل است که می‌گوییم راه شناسایی بیماران مبتلا به ایدز غربالگری نیست و اتخاذ این روش برای شناسایی مبتلایان به ایدز کاملا غیرعلمی است.