آیا ایران بهترین تیم آسیاست؟
تیم ملی ایران مدت زیادی است به هیچ تیمی در آسیا نباخته و به همین دلیل در رنکینگ فیفا بالاترین آسیایی است. اما آیا فقط شکست نخوردن برای بهترین بودن کافی است؟
مهدی شادمانی
نبرد ایران و ژاپن حتما هفتهای جذاب برای آسیا میسازد. دو غول فوتبال آسیا رو در روی هم قرار میگیرند و همین حواس فوتبال شرق را به خود جمع خواهد کرد. شاید نتیجه این بازی پاسخ به این سوال مهم باشد که بهترین تیم آسیا کدام است؟ اما برای تصمیمگیری در مورد بهترین تیم آسیا نتیجه یک بازی خیلی هم منصفانه نیست. شاید بشود عملکرد تیمها را در سالهای اخیر بررسی کرد و با نتیجه بازی به جواب رسید.
رنکینگ چه میگوید؟
«ایران بهترین تیم آسیاست.» این جمله از رنکینگ فیفا به دست میآید. یک رتبهبندی با فرمول مشخص که تعیین میکند هرکدام از تیمهای عضو فیفا براساس دیدارهای انجامشده در چه رتبهای باید قرار بگیرند. رنکینگ فیفا منتقد زیاد دارد، اما در سالهای اخیر اینقدر فرمول امتیازبندی آن تغییر کرده که تعدادی از منتقدان راضی شوند. در این رتبهبندی بازیهای چهار سال اخیر هر تیم مورد محاسبه قرار میگیرد و امتیاز مسابقات درجهیک مثل جام جهانی با مسابقات کنفدراسیونها و بازیهای دوستانه متفاوت است. این رتبهبندی میگوید با توجه به نتایجی که ایران به دست آورده بهترین تیم آسیاست. آخرین ردهبندی فیفا که در اول ماه اکتبر اعلام شد نشان میدهد ایران بهعنوان تیم نخست آسیا در جهان در رتبه سی و نهم است و تیم دوم، کرهجنوبی، در رتبه پنجاه و سوم قرار گرفته است. اختلاف امتیازهای ایران و کرهجنوبی و ژاپن و استرالیا نشان میدهد که در ماه آینده نیز این رتبه اول در آسیا برای ایران حفظ خواهد شد. نکته مهمتر اینجاست که ایران در دو سال و نیم گذشته فقط یکبار در اکتبر 2013 پایینتر از ژاپن قرار گرفته و در کل این سالها تیم اول آسیا بوده. پس طبق رنکینگ فیفا، ایران بهترین تیم آسیاست.
آمار چه میگوید؟
فکر میکنید بازی ایران و ژاپن چند چند میشود؟ پیش از بازی ایران تعداد کمی از کارشناسان فوتبال و البته هواداران به شکست ایران رای میدادند. شاید اگر شما هم صادقانه جواب دهید پاسختان به این سوال این باشد که ایران نمیبازد. فکر میکنید دلیل این مسئله چیست؟ ایران در مسابقات مقدماتی جام جهانی 2006 با ژاپن در یک گروه قرار گرفته بود و تقریبا نیمی از افرادی که در یک نظرسنجی شرکت کرده بودند ایران را بازنده بازی میدانستند. حالا پس از 8 سال چه اتفاقی افتاده که شکست ایران عجیب به نظر میرسد؟ نتایج تیم ملی دلیل اصلی این اعتمادبهنفس ملی در مورد تیم کیروش است. هرچند آمار مسابقات همان ماده خام تولیدکننده رنکینگ است اما شاگردان مرد پرتقالی نتیجه شگفتانگیز گرفتهاند. تیم ملی ایران در نزدیک به سه سال گذشته به هیچ تیم آسیایی در جریان بازی نباخته است. یعنی هیچ تیم آسیایی در 900 روز گذشته نتوانسته در جدال رودررو ایران را شکست دهد و به همین دلیل ساده خیلی وقت است که مردم ایران عادت ندارند شکست تیم کیروش را ببینند. ایران هرچند در این مدت با استرالیا و ژاپن بازی نکرده اما به جایش تا دلتان بخواهد کرهجنوبی را برده و مقابل تیمهایی مانند بحرین و قطر و عمان و... که مدام دردسر درست میکنند پیروز شده است.
کارشناسان چه میگویند؟
صحبتهای مربیان رقیب ایران در مسابقات مختلف تاییدکننده آمار و رنکینگ است. سرمربی تیم ملی کرهجنوبی دوبار، سرمربی تیم ملی ازبکستان یکبار و سرمربیان همه تیمهای عربی همیشه در بازی مقابل ایران تاکید کردهاند که مقابل یکی از بهترین تیمهای آسیایی بازی میکنند. روزنامههای استرالیایی مانند «سیدنی مورنینگ هرالد» و «استرالین» هم در گزارشهای خود در جریان بازیهای جام ملتهای آسیا تحلیل کردهاند که ایران، استرالیا، ژاپن و کرهجنوبی بهترین تیمهای آسیایی هستند. البته اساس حرفهای رقبای ایران همان رنکینگ و آمار است اما به هر حال کارشناسان فوتبال دنیا هم در جریان مسابقات جام جهانی و با توجه به صعود ایران به مسابقات 2014، تیم ملی را یکی از بهترینهای آسیا میدانستند. تیمی که به جام جهانی رسیده، به رقبای آسیایی نباخته و در رنکینگ فیفا رتبه اول مداوم را دارد. اینها برای کارشناسان دلیلی بر بهترین بودن ایران است.
کیروش چه میگوید؟
کیروش هرچه آمار و رنکینگ و کارشناسان میگویند را قبول ندارد. سرمربی تیم ملی میگوید ایران اولین فوتبال آسیا را ندارد. طبق ادعای سرمربی تیم ملی، ژاپن، کرهجنوبی و استرالیا بهترین تیمهای آسیایی هستند و همیشه به جام جهانی میرسند و ایران باید برای سهمیه چهارم با عربستان، چین و امارات نبرد کند. کارلوس کیروش برای مقایسه تیمهای آسیایی به عواملی غیر از آمار اعتقاد دارد و فوتبال ایران را با فوتبال تیمهای آسیایی مقایسه میکند. یعنی به جای مقایسه تیم به تیم که همان مقایسه 11 نفر و یک سرمربی با یکدیگر است و درنتیجه یک بازی هم تفاوتهایشان مشخص میشود، کل ساختار فوتبال را در نظر میگیرد. در اصل او امکانات و برنامهریزی و زیرساختهای فوتبال را بسیار مهمتر از نتیجهگیری میداند و بر همین اساس تیم ملی ایران را تیم درجهدو در آسیا میداند. اینگونه است که کیروش فوتبال 3 تیم آسیایی را دستنیافتنی میداند و رقبای خود را عربستان و چین و امارات تعریف میکند که آنها هم از نظر زیرساختها شرایط بهتری نسبت به ایران دارند.
عصر دایی، عصر کیروش
اگر قرار باشد فوتبال بعد از انقلاب را بررسی کنیم و ببینیم ایران به طور کلی در آسیا چگونه تیمی بوده، با دو عصر موفقیت فوتبالی مواجه هستیم. دو عصر موفقیت در فوتبالی که ساختارهای آن نابود شده و اثری از مدیریت و برنامهریزی در آن دیده نمیشود. اول عصر حضور علی دایی بهعنوان مهاجم در تیم ملی و دوم عصر کارلوس کیروش. ایران قبل و در میان این دو عصر از نظر نتیجهگیری در همان دستهبندی تیمهای درجهدو آسیا قرار میگرفت. هرچند پیش از انقلاب تیم ملی ایران با فاصله بهترین تیم آسیایی بوده و در مقدماتی 1978 این را ثابت کرده، اما پس از جنگ تقریبا همه زیرساختها نابود شد و به همین دلیل هم هست که تا حضور علی دایی بهعنوان مهاجم در عرصه ملی هیچ موفقیتی به دست نیامد. پس از حضور دایی اما ایران یک مهاجم داشت که مدام گل میزد و حالا پس از خداحافظیاش هنوز گلزنترین مهاجم جهان است. مهاجمی که در صعود به دو جام جهانی و کسب دو مقام سومی در جام ملتهای آسیا نقشی اساسی بازی کرده است. پس از خداحافظی او، ایران همچنان ستارههایی چون کریمی و مهدویکیا و هاشمیان داشت و حتی نبود دایی و مربیگری خود او هم کافی بود تا به جام جهانی برسیم. عصر کیروش در چهارسالگی خود است. جایی که ایران با همان بازیکنانی که ستاره نیستند به جام جهانی میرسد، مقابل آرژانتین میدرخشد و حالا آمار بدون شکست بزرگی دارد. نکته مهم در مورد این دو عصر این است که هیچکدام بر فوتبال ایران اثر نگذاشتهاند و فوتبال ایران از زمان آنها تا امروز پیش نرفته و فقط تیمی است که میبرد و جلو میرود.
بهترین تیم، بهترین فوتبال
به نظر میرسد تعریف کیروش و کارشناسان فوتبالی را میشود یکجا جمع کرد؛ تیم ملی ایران بهترین تیم آسیاست اما فوتبال ایران و امکانات زیرساختیاش بهسختی در میان تیمهای درجهدو آسیایی قرار میگیرد. فوتبالی که هنوز بهترین استادیومش استادیوم آزادی است و نزدیک به 40 سال است هیچ ورزشگاه درجهیکی ندارد. فوتبالی که بهزور یک زمین چمن درجهیک برای تیم ملیاش پیدا میشود، فوتبال اول و دوم آسیا نیست اما تیمی که شکست نمیخورد و به جام جهانی میرسد حتما بهترین تیم آسیاست. تیمی که ستارهاش «تیم بودن» است و به وسیله کیروش ساخته شده. تیمی که امید زیادی به درخشش آن در مسابقات جام جهانی 2018 وجود دارد.