نگاه
از بدعت تا نوآوری در پرداخت مستمری
حسن صادقی - رئیس اتحادیه پیشکسوتان جامعه کارگری کشور
در حال حاضر حقوق و مزایای بازنشستگان و مستمریبگیران سازمان تامیناجتماعی براساس حروف الفبایی و از پنجم هرماه پرداخت میشود و تا آخر ماه ادامه دارد. در وهله اول باید بررسی کرد که چرا چنین رویهای باب شده است. علت آن به سال 75 و قانون بازنشستگیهای پیش از موعد برمیگردد که تعداد بازنشستگان را افزایش داد. درواقع برای جلوگیری از ازدحام و شلوغی مقابل بانکها و جلوگیری از اشتباهات احتمالی، سیستم الفبایی مطرح شد و هر بازنشسته و مستمریبگیر متناسب با حرف اول فامیلش روز خاصی باید به بانک مراجعه میکرد. از این تاریخ به بعد چنین رویهای تبدیل به نوعی بدعت شد. اما نکته اینجاست که هیچ سازمان یا شرکت یا مجموعه دولتی نیست که به جای آخر هرماه، حقوقها را در اول آن ماه پرداخت کند. در عین حال، چنین رویهای نشاندهنده اهمیتی است که سازمان برای بازنشستگان و مستمریبگیران خود قائل است. از سوی دیگر مدیریت کنونی سازمان تامیناجتماعی بهدرستی واقف است که شیوه کنونی پرداخت ایدهآل نیست. مثلا اولین ماه بهار را در نظر بگیرید. بیشتر روزهای فروردین تعطیل است و به طور طبیعی پولی هم وارد چرخه سازمان تامیناجتماعی نمیشود. طبیعی است وقتی ورودی منابع کم باشد، پرداخت حقوق و مستمریها با مشکل مواجه میشود. این فشارها به قدری است که افزایش حقوق سالانه معمولا نه در فروردینماه بلکه چندماه بعد اعمال میشود. چارهای هم نبوده، چون این رویه از گذشته وجود داشته است. مشکل اساسی زمانی به وجود میآید که سازمان تامیناجتماعی پس از پرداخت عیدی و پاداش بازنشستگان و مستمریبگیران، بلافاصله باید حقوق فروردین را هم پرداخت کند. یعنی همان ماهی که بیش از نصف روزهای آن تعطیل است و طبیعتا حقبیمه و منابع کمتری به سازمان وارد میشود. در چنین شرایطی تمام هموغم سازمان صرف تهیه منابع برای پرداخت حقوق فروردینماه میشود. این در حالی است که عمده حقبیمهها از بیستم ماه بعد وارد چرخه سازمان تامیناجتماعی میشود. در حال حاضر سازمان تامیناجتماعی بنا دارد براساس فرمولی جدید، حقوق و مستمریها را در بازه زمانی پنج تا هفت روزه آخر هرماه پرداخت کند. در این صورت افزایش حقوق سالیانه نیز میتواند بدون هیچگونه مشکلی در همان ماه اول یا دوم اعمال شود. این فرمول جدید از هر نظر مثبت است. به طوری که فشارها را نیز از دوش سازمان تامیناجتماعی برمیدارد. براساس اطلاعات واصله، با توجه به زیرساختهای آیتی بانکها و استفاده بیش از 90 درصد بازنشستگان از کارتهای الکترونیک بانکی، بناست حقوق و مستمریها در بازه زمانی چندروزه آخر ماه به صورت متمرکز پرداخت شود. پروندهها غربالگری شده و احراز هویتها از طریق کد ملی صورت گرفته است. اطلاعرسانی از طریق تلفن صورت میگیرد و بهمحض واریز حقوق، بازنشستگان و مستمریبگیران از آن اطلاع پیدا میکنند. ضمن اینکه براساس غربالگری صورتگرفته، بسیاری از همپوشانیها شناسایی شده و افرادی که درگذشته به صورت منغیرحق از حقوق و مزایای بازنشستگی برخوردار بودهاند، در نظام جدید حذف و یا برای تعیین تکلیف فراخوانده میشوند. شفافیت و دقت در پرداختها بیشتر خواهد شد و به طور قطع بازنشستگان و مستمریبگیران بهخوبی از آن استقبال خواهند کرد. البته ممکن است در ماه اول یکسری مشکلات برای انجام تعهدات برخی مستمریبگیران، مانند پرداخت اقساط بدهیهایشان به وجود آید. چون عادت مالوف اکثر بازنشستگان این بوده که اوایل هرماه حقوق خود را دریافت کنند. اما به هر حال منطقی آن است که این بدعت کنار برود. بر همین مبنا بانک رفاه به کمک طلبیده شده و مدیرعامل محترم سازمان دستور داده که تاخیر در پرداخت اقساط بدهیهای بازنشستگان بههیچوجه مشمول جریمه نشود. حتی برنامهریزی شده که اقساط در اواخر هرماه کم شود و بانک رفاه هم خود را با این نظام پرداخت متمرکز هماهنگ سازد. جلسات زیادی با فعالان جامعه بازنشستگی برگزار شده و آنها هم متقاعد شدهاند که پرداخت متمرکز به سود آنهاست. مزایای این طرح در مقایسه با سیستم الفبایی تشریح شده و خوشبختانه با توضیحات فعالان بازنشستگی و همکاریهای سازمان تامیناجتماعی در برگزاری جلسات توجیهی، نگرانیهای این اقشار در رابطه با برنامهریزی برای مخارج و یا پرداخت اقساط برطرف شده و اینک بازنشستگان منتظر عملیات اجرایی این طرح هستند. به طور قطع اجرای چنین طرحی هم برای حفظ منابع سازمان تامیناجتماعی مفید است و هم برای خروج از یک وضعیت سنتی و منسوخشده که در هیچ صندوق بازنشستگی مرسوم نیست.