بحث داغ شبکههای اجتماعی:
شلیک به سرمایههای ملی!
صدرا محقق
هفته پیش در جنگلهای سالده شهرستان نور، طی تعقیب و گریز یگان حفاظت منابع طبیعی با قاچاقچیان چوب، یکی از افراد با شلیک به شیشه جلوی یگان حفاظت، موجب مرگ یک جنگلبان شد. جنگلبانان جلوی خروج دو نیسان حاوی چوب از جنگل را گرفتهبودند اما قاچاقچیان با اسلحه شکاری و گلوله به صورت مستقیم به سمت نیروهای منابع طبیعی شلیک کردند تا جنگلبان فضلالله علیپور هرگز طلوع صبح جمعه هفتم خرداد را نبیند. در جریان این درگیری، فرمانده یگان منابع طبیعی شهرستان نور و یک نفر دیگر از جنگلبانان هممجروح و به بیمارستان منتقل شدند.
این حادثه تلخ بهسرعت موجی از واکنشها و اظهارنظرها را در میان اهالی شبکههای اجتماعی به راه انداخت و کاربران در فیسبوک، توییتر، تلگرام و اینستاگرام هرکدام نکاتی را در این خصوص مطرح کردند. یادآوری حوادثی از این دست و یا در خصوص محیطبانان محکوم به اعدام نیز موجب شد بحثهای داغی در این خصوص شکل بگیرد.
یکی از کاربران توییتر به نام زهرا با اشاره به حادثهای مشابه، مدعی شد: «14 سال پیش 11 نفر رشید غفاری، جنگلبان روستایی تالش، را در خواب به گلوله میبندند. هیچکدام به مجازات نرسیدند...» احمد بحری یکی از محیطبانان فعال در اینستاگرام با انتشار تصویری از حادثه جنگل سالده در این خصوص نوشت: «جنگلبانان ماموران سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور هستند که وظیفه حراست از جنگلها و اراضی ملی کشور را دارند، شغلی مقدس و حساس. هرکسی توان ایستادگی در برابر متجاوزان به انفال و زمینخواران را ندارد و اگر داشته باشد به فیض شهادت نائل خواهد آمد و این بزرگترین تندیس خدمت و نشان شجاعت است که خداوند به سینهاش میچسباند.»
برخی از کاربران معتقد بودند در میان مردم، رسانهها و شبکههای اجتماعی آنطور که باید به این حادثه پرداخته نشده است. مصطفی از اهالی اینستاگرام در این خصوص اینگونه نظر داد: «الان اگه دفاع از این محیطبانان نشانه فرهیختگی و روشنفکری بود، خیلی از ماها سینهچاک میشدیم، جون همه ارزشمنده، اما بستگی داره جو و موج چه جوری پیش بره. هرروز کلی آدم بیگناه میمیرن، اما حالا اگه مثلا یه خواننده خودشو کشته شده بود دوستان به شکل متفاوت غمگین میشدند.»
کاربری به نام مسعود نیز با انتشار عکسی از خودروی جنگلبانان جنگل سالده که مورد اصابت گلوله قرار گرفته بود در صفحه اینستاگرام خود نوشت: «اینجا نه طالبان بمب به خودشون بستن و ماشین رو منفجر کردن، نه داعش تیرباران کرده. با این ماشین جنگلبانان مازندرانی مانع از خروج دو نیسان چوب قاچاق از جنگل میشدن که قاچاقچیان با اسلحه شکاری بهشون تیراندازی میکنن و جنگلبان فضلالله علیپور در این درگیری به شهادت میرسد.»
محمد درویش، مدیرکل دفتر مشارکتهای مردمی سازمان محیطزیست، نیز ازجمله اولین کسانی بود که به این حادثه واکنش نشان داد. او در تلگرام خود نوشت: «حجم چوبی که پنج قاچاقچی به خاطرش با سه مامور جنگلبانی درگیر شدند، بسیار اندک بوده است؛ اما به خاطر همین چوب اندک که شاید ارزشش آنگونه که در تصاویر مشخص است به یک میلیون تومان هم نرسد؛ یک نفر کشته و دو نفر مجروح شدند و اینک هر پنج قاچاقچی دستگیر شدهاند و یک تنش اجتماعی در هشت خانواده، اهالی روستاهای زادگاه ایشان، هزاران نفر از دوستداران محیطزیست و میلیونها ایرانی به وجود آمده است! چرا؟ همه این رویدادهای ناگوار ناشی از فقر معیشتی در قلمرویی از ایران رخ میدهد که بیشترین سازههای گردشگری و تفریحگاههای متعدد و ویلاهای گرانقیمت را دارد و دستکم نیمی از ایرانیان و هزاران گردشگر خارجی سالانه از آن بازدید میکنند! ... فضلالله علیپور رفت و دیگر هرگز بازنخواهد گشت، اما ما میتوانیم با بازمهندسی چیدمان توسعه، با ارتقای دانش و عشق ایرانیان نسبت به مواهب طبیعی وطن، با بازگرداندن نشاط به سرمایه اجتماعی و شراکت واقعی نمایندگان سمنهای محیطزیستی در قدرت و با توزیع عادلانهتر و منطقیتر ثروت از تشدید چنین منازعات شرمآوری جلوگیری کنیم.»
نظر یکی از کاربران اینستاگرام به نام امیر نیز در مورد حادثه قتل جنگلبان سالده و دیگر حوادث از این دست اینگونه بود: «هیچوقت دلم نمیخواست راجع به مرگ صحبت کنم، ولی بعضی اتفاقات هستن که دل آدمو به درد میارن. هنوزم یادم هست که برای آزادی محیطبان دربند، غلامحسین خالدی، جشن گلریزان برگزار کردن! چرا مسئولان از محیطبانها و جنگلبانان حمایت نمیکنن؟»
حسین از اهالی فیسبوک اما معتقد است: «مشکل باید از ریشه حل شود، بیکاری بین ساکنان شمال کشور یکی از دلایل این مسائل است. در جنوب کشور برخی مردم از بیکاری رو آوردن به قاچاق کالا. خودمون رو جای اونا بذاریم، وقتی خانوادهات نون ندارن بخورن، میشه همین... و ماجرا ادامه داره...»
سلیمان یکی دیگر از کاربران فیسبوک میگوید باید با خریداران این چوبهای قاچاق نیز برخورد شود. او در صفحه شخصی خود نوشت: «راستش نمیدانم قاچاقچیان چوب پس از دزدیدن چوب آنها را کجا میبرند؟ مگه این چوبها به کارخانه چوببری ارسال نمیشود؟ مامورین و یا دولت توان برخورد با کارخانهها را ندارند؟ کافیه مامورین انتظامی خبر عبور کامیون چوب را گزارش کنند، آن وقت مشخص میشود به کجا خواهد رفت. یک جنگلبان را بیمحافظ در جنگل به امان خدا سپردهایم آن وقت میخواهیم او را از شر قاچاقچیان نجات دهیم. نمیشه!»
حمیدرضا از اهالی توییتر نیز با نگاهی متفاوت به این حادثه پرداخت، او تحلیل خود را اینگونه نوشت: «پیش از آنکه به مجرمان و ضاربان جنگلبان شهید علیپور توهین کنیم باید کمی هم به رفتارهای خود و اطرافیانمان در قبال منابع طبیعی فکر کنیم، وقتی به دنبال خرید ویلا در دل بکرترین نقاط جنگل هستید، بدانید شما هم در فشار آوردن به جنگلبانها و سازمان منابع طبیعی سهیم هستید. دوست عزیز وقتی حاضرید برای یک وسیله ساختهشده از چوب سرخدار چند میلیون تومان بپردازید، شما هم در قاچاق چوب و شهادت جنگلبانها سهیم هستید.»