براساس آمارهای منتشرشده، حدود ۵ میلیون ایرانی خارج از کشور زندگی میکنند که میزان سرمایه آنها حدود 2 هزار میلیارد دلار برآورد میشود. برخی از کارشناسان برآورد کردهاند این رقم بیشتر از ارزش تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۱۴ است. علاوه بر این، سرمایهگذارهای خارجی هم به بازار ایران بهعنوان یک زمینه بالقوه برای سرمایهگذاری پرسود نگاه میکنند. اما متاسفانه در سالهای گذشته روند جذب سرمایه و سرمایهگذار خارجی در ایران بهکندی پیش رفته، که میشود برای آن دلایل متعددی را لیست کرد. از جمله این دلایل میتوان به نبود ثبات اقتصادی و ثبات در تصمیمگیریها اشاره کرد. سرمایه اصطلاحا فرّار است و به دنبال یک فضای باثبات میگردد. متاسفانه درجه ثبات اقتصادی در کشور ما در حدی نبوده که بتواند نظر صاحبان سرمایه را در خارج از مرزها جلب کند. چه صاحبان سرمایه ایرانی مهاجر و چه سرمایهگذاران خارجی نتوانستهاند در مورد یک دورنمای باثبات برای فعالیت اقتصادی در ایران خود را متقاعد کنند. ما نیاز به یک ستاد هماهنگی برای ساماندهی برنامهها در این باره و رفع موانع جذب سرمایه و سرمایهگذار خارجی داریم. مسئله اصلی در اینجا تامین امنیت سرمایهگذاری است. خوشبختانه با وجود تمام تلاطمهای موجود، مرزهای کشور عزیزمان یکی از امنترین مرزهای دنیاست. بنابراین ما از این نظر مشکلی نداریم. تعدد قوانین و تغییر سریع تصمیمگیریها این امنیت را بر هم زده است. ما باید به این نحوه مدیریت اقتصادی پایان دهیم و ثبات را به بسیاری از بازارهای کشور از جمله بازار ارز برگردانیم. سوالی که در این مورد باید مورد توجه قرار بگیرد این است که چرا بیشتر سرمایهگذارهای خارجی مشتاق هستند در بخش نفت و گاز سرمایهگذاری کنند. یکی از دلایل مهم آن از نظر کارشناسان اقتصادی این است که مراودات در این بازار با دلار انجام میشود و این ارز ثبات دارد. اما این ثبات در ریال یعنی در عرصه اقتصاد داخلی کشور دیده نمیشود. بنابراین یکی از دلایل عقبماندگی ما در سالهای گذشته در عرصه جذب سرمایههای خارجی نبود ثبات اقتصادی بوده که باید روی آن بهشدت کار شود.
برای همه روشن است که انتقال سرمایههای ایرانیان خارجنشین به داخل کشور میتواند زمینهساز تحول بزرگی در حوزه اقتصادی باشد. تا جایی که برای ما روشن شده، رایزنیهایی با ایرانیان خارج از کشور برای سرمایهگذاری در داخل انجام شده و تا حدودی نیز این رایزنیها نتیجهبخش بوده است. تعدادی از سرمایهگذاران ایرانی خارجنشین نیز در همایشهای سرمایهگذاری حضور یافتهاند. تسهیل در قوانین و مقررات و تجمیع برخی قوانین راهکار مناسبی برای ترغیب سرمایههای ایرانیان خارج از کشور به داخل است. البته نباید فراموش کنیم که جذب سرمایههای خارجی دشواریهای خاص خود را دارد و باید تمام شرایط برای ترغیب صاحبان سرمایه فراهم شود. همراهی همه دستگاهها و سازمانهای مرتبط یکی از راهکارهای ترغیب سرمایهداران خارجی به سرمایهگذاری در داخل کشور است. اصلا اغراق نکردهایم اگر بگوییم یکی از دغدغههای اصلی صاحبان سرمایه این است که بدانند نرخ ارز در چشماندازی بلندمدت در چه سطح قیمتی سیر خواهد کرد. تورم چطور میشود و باقی قیمتها و ثبات وضعیت اقتصادی چه وضعیتی خواهند داشت؟ سرمایهدار برای شروع کار احتیاج به آرامش و امنیت و یک دوره زمانی مشخص دارد، اگر این دوره زمانی از لحاظ عینی محسوس هم نباشد، از لحاظ روانی تاثیرگذار است. در بین ایرانیان خارج از کشور و همینطور سرمایهگذارهای خارجی تمایل برای ورود به ایران وجود دارد، اما این تمایل منوط به ایجاد ثبات در کشور است. نباید فراموش کنیم که حضور سرمایهدار خارجی نیاز به بستر و زیرساخت مناسب و استاندارد دارد، که اولین بستر آن هم مسائل بانکی است. ایجاد این بستر مناسب و استاندارد برای جذب سرمایههای خارجی در کوتاهمدت ممکن نیست. ما در داخل کشور با یک سری مشکلات مهم ساختاری در این حوزه روبرو هستیم که باید این موانع برطرف شوند. مهم است که همه به این باور برسند که رسیدن به رشد اقتصادی 8 درصدی و دستیابی به اهداف در نظر گرفته شده در برنامههای توسعه نیاز به سرمایه و تکنولوژی دارد. در شرایط جدید این امکان فراهم شده که با مذاکرات دقیقی که با طرفهای خارجی انجام میشود، با دادن برخی امکانات زمینه ورود تکنولوژیهای نو به کشور را فراهم کنیم. برای خروج مستمر و پایدار از رکود باید حتما روی جذب سرمایههای ایرانیان خارج از کشور و دیگر سرمایهگذاران خارجی مایل به ورود به کشور حساب کنیم و مقدمات آن را فراهم سازیم.