از نگاه دیگران
لغو تحریمها به تنهایی کافی نیست
توافق هستهای و چشمانداز لغو تحریمها امید به احیای اقتصادی و ازسرگیری روابط تجاری ایران با جامعه بینالمللی را افزایش داده است. تردیدی وجود ندارد که ایران ظرفیتهای زیادی دارد. جمعیت 80 میلیونی ایران این کشور را در جایگاه هفدهم پرجمعیتترین بازارهای جهان قرار داده است. ایران زمینهای کشاورزی، کارخانههای خودروسازی، شرکتهای داروسازی و بخش خدماتی پیشرفتهای دارد که امکان وابستگی کمتر به نفت را پدید میآورد. برخلاف کشورهایی مانند عراق یا برخی شیخنشینهای حوزه خلیجفارس، ایران میتواند با تکیهبر این ظرفیتها از وابستگی به درآمدهای نفتی فاصله بگیرد. اما هدف دستیابی به نرخ رشد 8 درصدی در 5 سال آینده یا تجربه سریع تحولات اقتصادی که در اواخر دهه 1990 میلادی در ترکیه اتفاق افتاد، چندان واقعبینانه به نظر نمیرسد.
لغو تحریمها بهخودیخود نمیتواند اقتصادی را که در وضعیت نامناسبی به سر میبرد متحول کند. به گفته محمد خوشچهره، استاد دانشگاه تهران و مشاور اقتصادی سابق محمود احمدینژاد، مشکلات عمیقی در اقتصاد ایران وجود دارد که تحریمها تنها بخشی از آنهاست. به گفته او «در اقتصاد ایران تاریخی طولانی از سوءمدیریتها دیده میشود.»
مهمترین مشکلات اقتصاد ایران در حال حاضر تورم، رشد کند، سطح پایین تولید و نرخ بالای بیکاری است که به 6/10 درصد میرسد. نرخ بیکاری در بین زنان و جوانان بیشتر است. حسن روحانی، رئیسجمهور ایران، میگوید اینها مشکلاتی است که از دوره گذشته باقی مانده و تا حدودی اصلاح شده است. روحانی برخلاف همتای سابق خود از پرداختهای بدون پشتوانه و بیحساب از خزانه خودداری میکند. بسیاری از مردم امیدوارند با تحقق وعدههای اقتصادی روحانی، استانداردهای زندگی آنها ارتقا یابد. در سال 2013، پس از دو سال رکود، سرانجام رشد اقتصادی ایران از سر گرفته شد و روحانی توانست نرخ تورم را، که به 40 درصد رسیده بود، کاهش دهد. روحانی طرح معروف مسکن مهر احمدینژاد را متوقف کرد که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان اقدام صحیحی بود. اما این دستاوردها نسبتا کم است. از آنجایی که قیمت نفت کاهش یافته و نرخ بیکاری رو به افزایش است، انتظار میرود بار دیگر رشد اقتصادی متوقف شود. بخش فربه اقتصاد دولتی باید لاغرتر شود و در مقابل بخش خصوصی نیاز به توجه و توسعه دارد. از سوی دیگر دولت برای افزایش منابع ذخیره ارزی به سرمایهگذاری خارجی نیاز دارد. جذب این سرمایهها به لغو تحریمها، بازبینی برخی قوانین و تلاش برای افزایش انگیزه سرمایهگذاران بستگی دارد. تردیدی نیست که ایران ذخایر بزرگی از نفت و گاز در اختیار دارد. اما علاوه بر منابع طبیعی ظرفیتهای اقتصادی دیگری نیز وجود دارد. برای مثال صنعت هتلداری و گردشگری در ایران از ظرفیت خوبی برای سرمایهگذاری و درآمدزایی برخوردار است. اما در ایران همه گروهها از جذب سرمایههای خارجی حمایت نمیکنند. در صورتی که زمینه برای جذب سرمایههای خارجی و اصلاحات اقتصادی فراهم نشود، لغو تحریمها بهتنهایی نمیتواند موجب احیای اقتصادی ایران شود.
* مطالب انتخاب شده از منابع خارجی، الزاما بیانکننده دیدگاههای «آتیهنو» نیست