گام بزرگ دیپلماسی پس از برجام
ایران قطب اول تامین گاز جهان میشود
اجلاس سران کشورهای گازی در تهران، یا همان اوپک گازی، همانطور که انتظار میرفت بازتاب گسترده بینالمللی داشت. بهجرئت میتوان گفت تهران هفته گذشته یکی از کانونهای مهم خبری در جهان بود. هفت رئیسجمهور، یک نخستوزیر و چند هیئت بلندپایه دیگر در تهران گرد هم آمدند تا به میزبانی رئیسجمهور ایران، طرحی نو درباره تامین انرژی جهان دراندازند. گو اینکه در این اجلاس، نقشه جهانی انرژی برای ده سال آینده تدوین شد. فراخوان ایران، روسیه، ونزوئلا، ترکمنستان، بولیوی و الجزایر و سایر کشورهای شرکتکننده در اجلاس تهران به جهانیان برای رو آوردن به مصرف بیشتر گاز این پیام را در دل خود نهفته داشت که کشورهای یادشده تداوم تامین گاز جهانی را تضمین و از آن پشتیبانی میکنند. تاکید بر استفاده بیشتر از گاز به جای بقیه منابع انرژی فسیلی از جمله نفت خام از آن روی اهمیت دارد که گاز ارزانتر از نفت است، تامین امنیت منابع آن کمهزینهتر است، راحتتر منتقل میشود و آسیب بسیار کمتری برای محیطزیست جهانی دارد، که بهواسطه مصرف بالای انرژیهای فسیلی در معرض خطر است. از همین رو در بند اول بیانیه پایانی اجلاس بر مزایای گاز طبیعی بهعنوان منبع پاک، امن و فراوان انرژی و امکان مشارکت بالقوه آن در توسعه پایدار جهانی تاکید شد. همچنین در بند دوم بیانیه پایانی اجلاس بر ارسال پیام به اجلاس جهانی تغییر اقلیم تاکید شد. در این بند آمده است: «ارتقای میزان مصرف گاز طبیعی، بهعنوان پاکترین سوخت که دارای نقش حیاتی در ترکیب انرژی جهانی دارد، با هدف نیل به اهداف توسعه پایدار برای منبع انرژی پاک، قابلاتکا و کارآمدی انرژی.» این پیام قرار است توسط دبیرکل به اجلاس کنوانسیون تغییر اقلیم سازمان ملل متحد موسوم به «کاپ 21» منتقل شود. در بندهای دیگر بیانیه هم فراخوان جهانی داده شده تا کشورهای جهان توجه خود را به استفاده از گاز معطوف کنند و در توسعه بهرهبرداری از این منبع انرژی مشارکت گسترده داشته باشند.
کدام کشورها در اجلاس حضور داشتند؟
الجزایر، بولیوی، برونئی، مصر، اندونزی، ایران، لیبی، مالزی، نیجریه، قطر، روسیه، ترینیداد و توباگو، امارات متحده عربی و ونزوئلا از اعضای مجمع جهانی کشورهای صادرکننده گاز هستند. براساس آمارها، حدود ۷۰ درصد ذخایر انرژی جهان در اختیار این کشورهاست و در این میان ایران با بیش از ۳۳ تریلیون متر مکعب ذخایر اثباتشده، بزرگترین دارنده ذخایر گازی در جهان است. روسای جمهوری روسیه، عراق، بولیوی، ونزوئلا، گینه استوایی، نیجریه، ترکمنستان و نخستوزیر الجزایر نیز در اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF) حضور داشتند. فرستاده ویژه رئیسجمهوری آذربایجان، سالم البدری، دبیرکل سازمان کشورهای صادرکننده نفت و آلدو فلورس کویرگا، دبیر مجمع بینالمللی انرژی، از دیگر شرکتکنندگان در این نشست بودند. حضور این تعداد از مقامات جهانی در نشست تهران اهمیت آن را بهوضوح نشان میدهد. روحانی در این باره گفت: «این اجلاس از اهمیت خاصی برخوردار است، چراکه اولین اجلاس بینالمللی در تهران پس از برجام است. استقبال شایسته و حضور سران 9 کشور عضو در این اجلاس نشان میدهد که همه کشورها در شرایط فعلی به دنبال برقراری ارتباطات بیشتر در منطقه و جهان و بهویژه با جمهوری اسلامی ایران هستند.» سخنان روحانی درباره اهمیت این اجلاس از سوی منابع خارجی هم مورد تایید قرار گرفت، چراکه ایران بهتنهایی دارای بزرگترین ذخایر گازی جهان است و با استفاده از همین منابع میتواند به کانون اصلی انرژی جهانی تبدیل شود. از همین رو برخی خبرگزاریها مانند رویترز از بازگشت قدرتمندانه ایران به بازار جهانی انرژی پس از توافق هستهای سخن گفتند و برخی منابع خبری دیگر ازجمله بیبیسی و خبرگزاری فرانسه هم تصریح کردند که نقش ایران در آینده تامین انرژی جهانی انکارنشدنی است.
استراتژی گازی ایران در جهان چیست؟
ایران طبق گفتههای رئیسجمهوری قصد دارد برای تولید و صادرات گاز گامهای مهمی در سالهای آینده بردارد. رییسجمهور تاکید دارد که این موضوع به نفع همه ملتها و سلامت بشریت و محیطزیست خواهد بود. دکتر روحانی در کنفرانس مطبوعاتی هفته گذشته خود از برنامهریزی برای صادرات گاز به آسیا، اروپا و کشورهای همسایه خبر داد و گفت: «مصمم هستیم که در تولید گاز حرکت سریعی داشته باشیم و با صرفهجویی در مصرف گاز، میزان صادرات را افزایش دهیم.» اشاره روحانی به این مسئله است که ایران هنوز به بهرهبرداری از بخش بزرگی از منابع گازی خود رو نیاورده است؛ ضمن اینکه در ایران بهخصوص در فصل سرما مصرف گاز به اندازه مصرف گاز اروپاست که خود آمار قابلتوجهی است. طبق گفته مجید بوجارزاده، سخنگوی شرکت ملی گاز، در ایران در ایام فصل سرد روزانه بالغبر 550 میلیون متر مکعب در بخشهای خانگی، تجاری، نیروگاهی، صنایع عمده و غیرعمده کشور گاز مصرف میشود که امکان صرفهجویی بسیار بزرگی در این زمینه وجود دارد، چراکه متوسط مصرف گاز در ایران چهار برابر متوسط جهانی و حدود 18 برابر ژاپن و سرانه مصرف گاز هر ایرانی 10 برابر مردم کشورهای اروپایی است. همین آمارها نشان میدهد که ایران ظرفیت زیادی برای تبدیل شدن به قطب اول گازی جهان دارد.