دکتر مریم نگهبان، مخترع آفتکشهای گیاهی:
کارآفرینان را از هزارتوی مقررات اداری نجات دهید!
معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان تامیناجتماعی بهمنظور شناسایی مسائل، مشکلات و چالشهای حوزه تولید و کارآفرینی و ثبت و مستندسازی تجربیات کارفرمایان و کارآفرینان و مخترعان، مدتی است دیدار و گفتوگو با کارآفرینان و مخترعان برای استفاده از تجربیات آنان در تسهیل مقررات و سازوکارهای تعامل با جامعه کارفرمایی را مورد توجه قرار داده است. گزارشگر هفتهنامه آتیهنو نیز این هفته با کارشناسان دفتر فرهنگی و اجتماعی کارفرمایان و سازمانها همراه شد و به دیدار بانوی جوانی رفت که از سرامدان تولید سموم غیرشیمیایی مورد استفاده در بخش کشاورزی است.
دکتر مریم نگهبان، که در 35سالگی عنوان مخترع، کاشف و کارآفرین برتر و مقام اول جشنواره ملی فنآفرینی شیخ بهایی را از آن خود کرده، معتقد است که اگرچه حمایت از کارآفرینی و کارآفرینان در قوانین مختلف و دستورالعملها مورد توجه و تاکید قرار گرفته است، اما هنوز سازوکارهای اجرایی و سیستماتیک برای حمایت از فرهنگ کارآفرینی و تسهیل مقررات برای کارآفرینان در بسیاری از سازمانها و نهادها تعریف و اجرایی نشده است.
نگهبان، دانشمند جوان رشته گیاهشناسی و حشرهشناسی دانشگاه تربیت مدرس، که تاکنون از هیچ کمک مادی دولتی استفاده نکرده و به گفته خود برای ثبت محصول تولیدیاش متحمل سختیهای فراوانی شده است، میگوید: «متاسفانه ارتباط ساختاری منسجم و سیستماتیکی میان برخی مراکز دولتی، که باید پشتیبان و حمایتکننده مخترعان و تولیدکنندگان باشند، وجود ندارد و هریک از این مراکز دارای عملکردهای جزیرهای و گاه متضاد با سایر مراکز هستند. مثلا برای ثبت سموم بیولوژیک، ما باید مجوز سازمان حفظ نباتات را بگیریم اما بخش اجرایی این موضوع در وزارت بهداشت و درمان متمرکز شده است. یا سازمان محیطزیست اجبار داشت که فعالیت کارگاهی ما باید خارج از تهران باشد و هرچه من دلیل میآوردم که محصول ما سازگار با محیطزیست است، میگفتند قانون در مورد سموم صراحت دارد که به دلیل آلودگی زیستی باید خارج از تهران باشند. درواقع در قانون پیشبینی نشده که محصولات تولیدی سازگار با محیطزیست چه وضعیتی پیدا میکنند.»
این مخترع سموم بیولوژیک، ضمن استقبال از طرح معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان تامیناجتماعی جهت مستندسازی تجربیات کارآفرینان و مخترعان، میگوید: «کارفرمایان و کارآفرینان هستند که با تولید فکر و ایجاد واحدهای کارگاهی، شغل ایجاد میکنند و از طریق رونق بخشیدن به بازار کار و ایجاد فرصتهای اشتغال جدید موجب میشوند منابع ورودی به نظام بیمه اجتماعی کشور در قالب حقبیمه شاغلان جدید افزایش یابد. اینکه حوزه فرهنگی و اجتماعی سازمان تامیناجتماعی تصمیم گرفته با کارفرمایان، کارآفرینان و مخترعان ارتباط و تعامل برقرار کند و تجربیات آنان را مستندسازی کند، باید به فال نیک گرفت. جامعه کارآفرین قشری فرهیخته است و معتقدم این تعاملات باعث تغییر نگاه و نگرش مسئولان سازمانهای مختلف و ازجمله سازمان تامیناجتماعی به نحوه رفتار با کارفرمایان و تولیدکنندگان خواهد شد.» وی میافزاید: «متاسفانه کارکنان برخی شعب تامیناجتماعی هنوز با جایگاه تولیدکنندگان و اهمیت کاری که آنها و کارآفرینان در جامعه انجام میدهند آشنا نیستند و شاید هنوز به این باور نرسیدهاند که منابع تامیناجتماعی از محل پرداخت حقبیمه توسط همین کارفرمایان تامین میشود. برای همین هم کارفرمایان و کارآفرینان در مواردی از نحوه برخورد کارکنان شعب تامیناجتماعی شکایتهایی دارند که باید مورد توجه قرار بگیرد.»
نگهبان، با ذکر نمونهای از مقررات تامیناجتماعی که باید در ارتباط با مشاغل نوپدیدی چون شرکتهای دانشبنیان مورد بازنگری قرار بگیرد، میگوید: «ماهیت کار کارکنان شرکتهای دانشبنیان پژوهشی و آزمایشگاهی آن است که تعداد زیادی از کارکنان این شرکتها به دلیل ضرورتهای شغلی مجبورند بخشی از وقت خود را خارج از دفتر مرکزی شرکت و در آزمایشگاهها بگذرانند. این موضوع هنگام مراجعه بازرسان تامیناجتماعی مشکلات مختلفی را به وجود میآورد. امیدوارم از طریق آموزش کارکنان و فرهنگسازی این مشکلات بهمرور رفع شود.»
تولیدات اصلی شرکتی که توسط نگهبان تاسیس شده انواع آفتکشهای گیاهی فرمولهشده به صورت امولسیون میکرو و نانوکپسولهشده به شکل پودر، قرص و اسپری برای آفات مختلف کشاورزی است که استفاده از این آفات، ضمن حفظ محیطزیست و تولید محصولات کشاورزی سالم و بیخطر، احتمال آسیبهای ناشی از استفاده از سموم شیمیایی برای کشاورزان و کارگران را نیز حذف میکند. دکتر مریم نگهبان، در جشنواره نوآوری و شکوفایی بنیاد ملی نخبگان در سال 1391 به سبب کاربردی کردن آفتکشهای گیاهی بهعنوان جایگزین سموم شیمیایی با همکاری چند تن دیگر از نخبگان و ثبت چهار سم گیاهی، موفق به دریافت مدال طلای بینالمللی بخش خارجی این جشنواره شد.
این مخترع جوان متولد سال 1359 شیراز است. او پس از طی دوران دبیرستان وارد دانشگاه شد و با ادامه تحصیل در رشته گیاهشناسی و حشرهشناسی موفق به دریافت مدرک کارشناسیارشد و پس از آن مدرک دکترا در رشته گیاهشناسی و حشرهشناسی در دانشگاه تربیت مدرس تهران شد.