بحث داغ شبکههای اجتماعی
جیبوتی و دوستان
صدرا محقق
بعد از اعدام آیتالله شیخ نمر باقر النمر، رهبر شیعیان عربستان، توسط دولت سعودی و ماجرای حمله به سفارت و کنسولگری این کشور در تهران و مشهد، واکنشها به این ماجرا در شبکههای اجتماعی بسیار چشمگیر شد. تقریبا اغلب کاربران در فیسبوک و توییتر و اینستاگرام در این رابطه مطالبی منتشر کردند. روز بعد از این ماجرا و پس از واکنش عربستان که منجر به اعلام قطع رابطه دیپلماتیک این کشور با ایران شد، ماجرا همچنان ادامه پیدا کرد. پس از همراهی چند کشور مانند سودان و بحرین در قطع رابطه با ایران و همچنین انتشار شایعهای مبنی بر قطع ارتباط کشور جیبوتی با ایران، بار دیگر این موضوع در شبکههای اجتماعی داغ شد. البته این بار محتوای اغلب نوشتهها سمتوسویی طنزگونه داشت. کاربران زیادی در شبکههای اجتماعی با اشاره به کماهمیتی و کوچکی این کشور کوچک آفریقایی واکنشهای آن به ایران را دستمایه مطالب طنز و انتقادی خود کردند. البته در این میان بخشی از کاربران نیز به این رویکرد غالب در شبکههای اجتماعی انتقاد کردند و به اهمیت استراتژیک کشور جیبوتی و همچنین لزوم ننوشتن مطالب توهینآمیز اشاره کردند.
با این حال درمجموع از ماجرای اعدام شیخ نمر تا واکنشهای مردمی و پس از آن حمله گروههای خودسر به سفارت عربستان، که با انتقاد شدید اغلب مسئولان کشور اعم از رئیسجمهور و رئیس قوه قضائیه و رئیس مجلس و... مواجه شد و واکنش عربستان را به همراه داشت، لحظهبهلحظه در شبکههای اجتماعی بحثها در این رابطه داغ بود. بخشی از واکنشها به این ماجرا در ادامه آمده است.
اولین واکنشها به ماجرای اعدام شیخ نمر با انتقاد از این کشور و همچنین سمت عربستان در کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل همراه بود. در این باره مطالب زیادی نوشته شد که با استقبال بالای کاربران همراه شد. یکی از توییتها در این رابطه را کاربری به نام طرقه نوشت، به این شرح: «ریاست پنل کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل (عربستان) شیخ نمر فعال حقوق بشر رو اعدام کرده!» کاربری به نام دن ایمان هم در این باره اینطور نوشت: «حالا اگه توی ایران ۴۷ نفر وهابی اعدام شده بودن تا الان سه تا قطعنامه علیه ایران صادر شده بود و کل کشوهای دنیا عکسالعمل نشون داده بودن.» دانشطلب از اهالی توییتر هم در این باره نوشت: «برادر شیخ نمر گفته در اعتراض به اعدام برادرش به سازمانهای بینالمللی مراجعه نمیکنه، چون میدونه که هیچ کاری براشون انجام نخواهند داد.»
پس از حمله به سفارت عربستان اما محوریت بیشتر مطالب در شبکههای اجتماعی به این سمتوسو رفت. بسیاری از این کار انتقاد کردند. کاربری به نام حامد اینطور نوشت: «چه هدیه خوبی امشب به عربستان دادن! اعدام شیخ نمر به حاشیه رفت، خبر حمله به سفارت عربستان و مظلومنمایی عربستان اومد صدر اخبار.» کلنل هم اینطور توییت کرد: «با این کار دیگه کسی تو دنیا اعدام شیخ نمر رو محکوم نمیکنه، بلکه آتش زدن بخشی از سفارت عربستان رو محکوم میکنن!» مگا قرمز هم واکنش عربستان به ماجرای سفارتش را پیشبینی کرد و نوشت: «رفتن سفارت عربستان رو به آتش کشیدن! فردا عربستان در یک اقدام تلافیجویانه هربشکه نفت رو به قیمت یک ساندویچ فلافل با خیارشور عرضه میکنه.»
پس از این ماجراها، وقتی واکنش عربستان یعنی قطع رابطه دیپلماتیک با ایران خبری شد و چند کشور هم با آن همراهی کردند، جهت نوشتهها بیشتر به این سمت رفت. یکی از کشورهایی که در روزهای اخیر بحث آن زیاد در شبکههای اجتماعی مطرح شد کشور جیبوتی بود. کشوری کوچک در تنگه بابالمندب که به تبعیت از عربستان روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع کرده است. پس از همین ماجرا بود که سیل مطالب با محوریت کشور جیبوتی در شبکههای اجتماعی منتشر شد.
کاربری به نام سزار در واکنش به همین خبر نوشت: «تمام کشورهایی که احمدینژاد با خون دل رفیقمون کرده بود، دارن با ایران قطع رابطه میکنن! جیبوتی و سودان!» حسین حقیقت هم بعد دیگری از ماجرا را خبری کرد، خبری که شاید در آن روزها به اندازه این روزها دیده نشد: «جیبوتی روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کرد، ساختمان مجلس جیبوتی توسط ایران ساخته شده و رئیسجمهور سابق گفته بود آن را به دولت و ملت جیبوتی هدیه دادهایم.» پس از این ماجرا البته گروههایی هم از منظری دیگر درباره بحث کماهمیت بودن جیبوتی و دیگر کشورهای همراه عربستان نوشتند. در بسیاری از شبکههای اجتماعی مطلب تلگرامی مدیر مسئول یکی از روزنامههای کشور منتشر شد که رفتار سران جیبوتی برای قطع رابطه با ایران را به سخره گرفته بود. وی در واکنشی طنزآمیز به قطع رابطه کشور جیبوتی با ایران در صفحه شخصیاش در اینستاگرام نوشت: «وزارت خارجه کشورمان به دیپلماتهای جیبوتی 24 ساعت فرصت داد تا کشور خود را روی نقشه پیدا کنند.»
کاربران زیادی هم البته به این نوع مطالب واکنش نشان دادند. سرپیکو در همین باره با یادآوری یک اظهارنظر از احمدینژاد نوشت: «احمدینژاد اسفند 88 گفت: ایران و جیبوتی میتوانند برای حل مشکلات جهان پیشگام شوند. حالا بعد از هفت سال، نمیتونن جیبوتی رو روی نقشه پیدا کنن.» حسین دلیریان، خبرنگار تسنیم، هم در توییتر خود درباره جیبوتی چنین مطلبی نوشت: «جیبوتی هم به سودان و بحرین و امارات اضافه شد؛ فکر کنم یکی تو ریاض نشسته پشت سیستم، سِلِکت آل (select all) کرده، بلاک رو زده.»
سحر طلوعی، روزنامهنگار، هم واکنشها به ماجرای جیبوتی را در فیسبوک خود به نقد کشید و نوشت: «مهم نیست جیبوتی هم با ما قطع رابطه میکند یا چه میدانم امارات و تونس و بحرین و امثالهم (البته که به هزار دلیل مهم است)، اینکه عربستان میتواند بالاخره کشورهایی را همپیمان خود کند خیلی مهم است. این همه قطعنامه علیه ما صادر شد، یکی از بهظاهر متحدان که خنجر هم از پشت نمیزند، از جایش تکان نخورد که ای بابا خیر سرمان متحدیم، این همه با فلان کشور و بیسار کشور قطع رابطه بودیم، یکی از جایش بلند نشد بگوید ما هم قطع...»