ارتباط هزینه درمانی با بروز فقر
زمانی که سخن از نقش بیمارستانها و مدارس در مقابله با فقر و نابرابریهای اجتماعی به میان میآید، برخی تحلیلگران نظر موافقی ندارند و ایدههای متفاوتی را در مورد مدیریت و تامین مالی مدارس و بیمارستانها مطرح میکنند. اما کمتر کسی است که در مورد قدرت سلامت و بهداشت و تحصیلات در توسعه و مقابله با فقر تردید داشته باشد.
حمایت و پشتیبانی اجتماعی نیز از جایگاه مشابهی در مقابله با فقر برخوردار است. در جهان امروز فاصله طبقاتی بین فقیر و غنی بهسرعت در حال افزایش است و مردان، زنان و خانوادههای زیادی در سراسر جهان به حمایتهای اجتماعی و خدمات اجتماعی نیاز دارند.
اکسفام در تازهترین گزارش خود این نکته را خاطرنشان میکند که 80 نفر در جهان به اندازه همه داراییهای نیمی از جمعیت جهان ثروت دارند. هرچند مدارس و بیمارستانهای بیشتر به ناپدید شدن این نابرابری منجر نمیشود، تحلیلگران اکسفام به اهمیت سازوکار حمایت اجتماعی بهعنوان مکانیسمی برای انتقال ثروت از ثروتمندان به فقرا اشاره میکنند.
برای برقراری سیستم حمایت اجتماعی فراگیر باید استراتژی مدونی در زمینه دریافت مالیات از قشر ثروتمند و انتقال بهینه آن به قشر فقیر تعریف کرد. بیمه، خدمات اجتماعی و آموزشی، بهداشت و درمان ازجمله بخشهایی است که از طریق آن میتوان به قشر ضعیف جامعه کمک کرد.
در جامعه دو گروه بیش از دیگران به حمایت اجتماعی نیاز دارند. یک گروه کودکان بیسرپرست، معلولان و سالمندان هستند و گروه دیگر افرادی هستند که نوعی شوک یا بحران را در زندگی خود تجربه میکنند. این بحرانها میتواند بهواسطه شرایط جوی، سیاسی، اقتصادی و حتی سیاسی ایجاد شده باشد. به هر ترتیب اولویت دادن به این دو گروه در بهرهمندی از خدمات اجتماعی و حمایت اجتماعی، نقش تعیینکنندهای در مبارزه با فقر خواهد داشت.
حوادث غیرمترقبه ازجمله عوامل موثر در ایجاد فقر است. برای مثال مردم یک منطقه که تا پیش از بروز این حادثهها از سطح رفاه خوبی برخوردار بودند به یکباره و به دلیل سیل یا طوفان همه دارایی خود را از دست میدهند. در اینجا حمایتهای اجتماعی از دچار شدن این افراد به فقر کامل جلوگیری میکند. خدمات درمانی رایگان و برخورداری از امکان تحصیل و ارائه تسهیلات مسکن ازجمله اقداماتی است که باید برای این افراد انجام شود. تحلیلگران میگویند صورتحسابهای سنگین خدمات درمانی ازجمله عواملی است که به فقر مردم دامن میزند. از سوی دیگر کمکهای اضطراری و برنامههای شبکه امنیت ملی نیز میتواند در شرایط بحرانی برای چند ماه به مردم آسیبدیده کمک کند. البته این خدمات همواره با کمبود بودجه مواجه است و اغلب به کمکهای مردمی وابسته است.
در جهانی که همواره با مشکلات عدیده اجتماعی دستبهگریبان است، بهرهمندی از خدمات و حمایت اجتماعی امری مهم و ضروری به شمار میرود. از سوی دیگر حرکت بهسوی توسعه به این دو عامل مهم نیاز دارد. این در حالی است که بحران مالی جهانی و پس از آن شوکهای اقتصادی در سراسر جهان سیاستمداران را بر آن داشته، بودجه خدمات اجتماعی را کاهش دهند. اما تحلیلگران به دولتها توصیه میکنند از کاهش بودجه این بخش خودداری کنند زیرا مقابله با پیامدهای ناشی از کمبود خدمات اجتماعی بهمراتب پرهزینهتر خواهد بود.