دکتر فرجود شکوهی - عضو شورای عالی نظام پزشکی ایران و رئیس کمیسیون نظارت و ارزشیابی سازمان نظام پزشکی کشور
عوامل بسیار مهمی در بالا رفتن آمار تروما (آسیبهای ناشی از حوادث) در کشور تاثیرگذار بوده است. یکی از عوامل مهم، نقش پررنگ موتورسیکلتهاست کهگاه بهعنوان وسیله ایابوذهاب درونشهری کار میکنند. اغلب آنها بدون حفاظ و تجهیزات ایمنی هستند و بنا به آمارها در خط مقدم تصادفات و بهتبع آن کثرت تروماها قرار دارند.
عامل دیگر افزایش تروما در کشور، آمار تصادفات جادهای بسیار بالاست. همانگونه که میدانیم سه عامل در بروز تصادفات جادهای نقش موثر دارند؛ نوع و کیفیت جادهها، نوع و کیفیت اتومبیل، نیروی انسانی و فرهنگ رانندگی، عوامل اثرگذار در بروز تصادفات جادهای هستند.
اگرچه وضع جادهها نسبت به دهههای قبل بهتر شده، همچنان کیفیت اتومبیلها و جادهها در بروز تصادفات مرگبار رانندگی تاثیرگذارند، اما در عین حال، در بخش سوم قضیه یعنی نقش بسزای نیروی انسانی نیز دچار مشکلات جدی هستیم. متاسفانه در این خصوص، بهویژه در مورد فرهنگ رانندگی و احترام به قوانین، دچار ضعف جدی هستیم که همین عامل به افزایش تروما در کشور ختم شده است.
همچنین عدم رعایت استانداردهای ایمنی لازم در امور مربوط به ساختوسازها سومین عامل کثرت تروماها در کشور است. اگرچه آمار دقیق و درستی در این خصوص نداریم، اما با توجه به مراجعات مراکز اورژانس، این گروه سهم قابلتوجهی از عوارض تروماها را شامل میشوند. بسیاری از کارخانههای کشور، بهخصوص کارخانههای کوچک نیز به علت عدم رعایت مسائل حفاظتی در حین کار، عامل جدی بروز حوادث و عوارض ناشی از تروماها هستند که متاسفانه آمار اینها نیز قابلتوجه است. مسئله استاندارد بودن یا نبودن ابزار کار در بروز تروماها نیز حائز اهمیت است. در نظر بگیریم نردبانی که استحکام لازم را ندارد یا دستگاه فرزی که صفحهاش سریع میشکند و... چقدر میتوانند به افزایش تروماها منجر شوند.
اما مهمترین عاملی که در بروز تروماها موثر است و عمدتا از آن غافلیم، عدم تعادل روحی-روانی افراد جامعه در هنگام کار و فعالیت است. بسیاری از رانندگان بعد از تصادفات اظهار میکنند که حواسشان نبوده و یا به چیز دیگری فکر میکردهاند، یا میگویند اصلا متوجه نشدهاند و از این قبیل مسائل. اینگونه توضیحات را در اظهارات آسیبدیدگان کارگران ساختمانی یا کارخانهها نیز بهکرات میشنویم. عدم تعادل روحی و وجود مشغلههای ذهنی در بروز حوادث ناشی از کار تاثیرات بسزایی دارند. همچنین داشتن فرهنگ زیست اجتماعی، یعنی همزیستی مسالمتآمیز و پذیرش و احترام به حقوق یکدیگر در جامعه از لوازم اساسی کاهش انواع تروماهاست که این امر مهم نیاز به تحقق بسیاری از عواملی دارد که در طرحهای کوتاهمدت و بلندمدت باید لحاظ شود.