همه کتابها خواندنی نیستند و گاهی بد نیست به جای دنبال کردن کلمات، چشم در تصاویری بگردانیم که هزار نکته باریکتر ز مو را با چند حرکت قلم بیان میکنند. «مینیاتورهای سیاه» کامبیز درمبخش از این دست کتابهاست. کتابی خوش سروشکل، شامل گزیدهای از طرحهای طنزآمیز درمبخش، که با عنوان مینیاتورهای سیاه بین سالهای 52 تا 54 در روزنامه آیندگان چاپ شده بودند. این مینیاتورها به هزار زبان با خوانندهای که در آنها دقیق شود سخن میگویند. درمبخش در این طرحهای طنزآمیز گذشته تاریخی را به زمانهای احضار کرده که مینیاتورهای سیاه در آن خلق شدند. او روایتی به دست داده از روزگاری که در آن اگرچه بسیاری امور مدرن شده بودند اما زیرساختهای کهن همچنان بر همهچیز سایه انداخته بودند. او همچنین در این طرحها خشونتی را نشان میدهد که از قعر تاریخ تا روزگار شکلگیری این طرحها بر دوام بوده است. در «مینیاتورهای سیاه» نوعی همدستی و توطئه حال و گذشته برای پیش بردن مقاصد شریرانه را شاهدیم و بیدلیل نیست که این مینیاتورها در دوران شاه دردسرساز شدند و جلوی چاپشان گرفته شد. حالا اما این مینیاتورها در قالب یک کتاب پیش روی ما هستند. کتاب «مینیاتورهای سیاه» کامبیز درمبخش را نشر تاش همراه با مقدمهای خواندنی از جواد مجابی منتشر کرده است. در بخشی از این مقدمه از زبان مجابی در باب این مینیاتورها میخوانیم: «این طرحها به انسان درگیر جهان، به رابطه آدمیزادگان با یکدیگر در هر سطح، به حس شعور و شوخی، به پیوندهای دیرگسل ما با هوش تلخ معاصران گره خورده است. طراح زیرکسار، این پیوندها و رابطهها را هوشمندانه دیده و رندانه پرداخته است. موجودی در منظره پدیدار شده که زمان را جذب میکند اما در زمان محو نمیشود. لاجرم با گذشت سالها و دورهها، این مخلوق بالنده، مفاهیم و معناهای افزونتری گرد خطوط و تناسبات خود میتند. هم گذشته خود را چون طفلیاش به یاد میآورد، هم امروز را چون جوانیاش پرشور و شعور میدارد و بسا که بتواند برای آنها که نیامدهاند و نمیشناسیم معناهایی از خود بپراکند که یکسر با دید سازنده و تصویرش در ذهن ما متفاوت باشد.»