بسیاری از افراد به‌محض اینکه دردی را در ناحیه کمر احساس می‌کنند نگران می‌شوند که نکند به دیسک کمر مبتلا شده باشند. دردهای موقتی کمر از خفیف گرفته تا شدید با درد دیسک کمر متفاوت است و نمی‌توان هر دردی را در ناحیه کمر ناشی از ابتلا به دیسک کمر دانست.

علائم دیسک کمر چیست؟

بین مهره‌های ستون فقرات صفحات انعطاف‌پذیری به نام دیسک وجود دارد که مهره‌ها را از یکدیگر جدا می‌کند. زمانی که این دیسک‌ها سالم هستند به‌عنوان ضربه‌گیر ستون مهره‌ها عمل می‌کنند و انعطاف‌پذیری آن را حفظ می‌کنند اما اگر به هر دلیلی این صفحات دچار بیرون‌زدگی شوند به نخاع فشار وارد می‌شود و دردی در ناحیه کمر ایجاد می‌شود که به پاها انتشار پیدا می‌کند. اگر بیرون‌زدگی دیسک به اعصاب فشاری وارد نکند تنها دردی خفیف در کمر احساس می‌شود اما در صورت فشار آوردن دیسک به عصب علائم زیر بروز می‌کند:

- کمردرد ممکن است همراه با پادرد باشد. دردی که از باسن و پایین پا می‌گذرد و به دلیل وارد شدن فشار به عصب سیاتیک در مچ یا پا منتشر می‌شود.

- گزگز کردن (سوزن‌سوزن و مورمور شدن) یا کرختی یک پا که معمولا از باسن یا پشت زانو شروع می‌شود و به‌تدریج کشاله ران، مچ یا پا را دربرمی‌گیرد.

- ضعف عضله‌های معینی در یک یا هردو پا

- درد جلوی کشاله ران

- درد عضلانی عمیق شدید و اسپاسم‌ها و گرفتگی‌های عضلانی

چرا دچار دیسک کمر می‌شویم؟

تخریب دیسک بر اثر فرسایش و سایش علت ابتلا به دیسک کمر است. درواقع با پابه‌سن گذاشتن، دیسک‌های پشت بدن (به‌ویژه کمر) بخشی از مایعی را که در حفظ انعطاف آن‌ها موثر است از دست می‌دهند و ترک‌ها یا پارگی‌های بسیار کوچکی در لایه بیرونی دیسک‌ها به وجود می‌آید. احتمال دارد ژل غلیظ درون دیسک از این ترک‌ها یا پارگی‌ها بیرون رانده و منجر به برجستگی یا شکستن دیسک شود. گاهی دیسک کمر ناشی از صدمه دیدن پشت و کمر است، آسیب‌هایی ناشی از:

- کشیدگی شدید ناگهانی یا افزایش فشار وارد بر کمر. گاه حرکت چرخشی ناگهانی یا حتی عطسه کردن بخشی از مواد را به بیرون می‌راند.

- انجام مکرر فعالیت‌هایی که به کمر فشار وارد می‌کند. ازجمله این فعالیت‌ها می‌توان بلند کردن اشیا به شیوه نادرست، قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض ارتعاش و آسیب‌های وارده در هنگام ورزش را نام برد.

عواملی که احتمال ابتلا به دیسک کمر را افزایش می‌دهند

پا به سن گذاشتن، صدمه دیدن کمر درگذشته، سابقه ابتلا به فتق دیسک یا انجام عمل جراحی دیسک کمر، نشستن طولانی‌مدت، بلند کردن یا کشیدن اشیای سنگین، خم کردن یا چرخاندن مکرر کمر، تلاش جسمی بیش‌ازحد، حرکات مکرر، قرار گرفتن در معرض ارتعاش دائم (مانند رانندگی)، ورزش نکردن به طور منظم، ورزش‌های توان‌فرسا برای مدت طولانی یا شروع به انجام ورزش‌های سنگین پس از یک وقفه طولانی، اضافه‌وزن (به‌ویژه در ناحیه شکم) فشار مضاعفی بر کمر وارد می‌کند که البته صحت این امر هنوز اثبات نشده است اما از آنجا که افراد دارای اضافه‌وزن غالبا عضله‌های ضعیف‌تری دارند احتمال ابتلا به کمردرد در آن‌ها شایع‌تر است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

برای درمان دیسک کمر حتما باید به‌موقع به پزشک متخصص و حاذق مراجعه کرد. البته به یاد داشته باشید که تنها علت کمردرد دیسک کمر نیست و علل دیگری هم می‌تواند داشته باشد. ممکن است علت‌های درد کمر مشکلات تغذیه‌ای و متابولیکی مثل بیماری دیابت، نقرس یا تمام بیماری‌های التهابی و عفونی و حتی بدخیمی‌ها باشد. بنابراین در صورت دست‌وپنجه نرم کردن با درد همیشگی یا تشدیدشونده به مدت چهار تا شش هفته حتما به پزشک مراجعه کنید.

نگران نباشید

لازم نیست نگران باشید. شروع به‌موقع درمان و دریافت مراقبت پزشکی در مراحل اولیه بیماری، احتمال بروز مشکلات پایداری نظیر معضلات زیر را کاهش می‌دهد:

- حملات مکرر درد، دردی که می‌آید و می‌رود و دوره‌های بدون درد به‌تدریج کوتاه‌تر می‌شوند.

- درد مکرر و درازمدت بروز پیدا می‌کند چون فشار وارد شده از سوی دیسک بر عصب به‌طور مداوم بافت را تحریک می‌کند.

- درد مداوم سندرم درد مزمن را به دنبال دارد که به‌نوبه خود افسردگی، اضطراب و دشواری در مدیریت زندگی روزمره را به دنبال دارد.

- فشردگی بلندمدت ریشه‌های عصبی علائمی دارد شامل از دست دادن چالاکی، قدرت یا حس یک یا هردو پا (قسمت بالایی و از مچ به پایین).