فوتبال معلق
مهدی شادمانی
فدراسیون فوتبال ایران نزدیک به یک ماه است که هم رئیس دارد و هم رئیس ندارد. از 23 اسفندماه دوره ریاست علی کفاشیان در فدراسیون فوتبال به پایان رسیده و او باید جایش را به رئیس بعدی بدهد اما به خاطر عدم برگزاری انتخابات در اسفندماه همچنان در پستش باقی مانده. نکته جالب اینجاست که طبق قانون نه میتوانند او را برکنار کنند و نه میتوانند برایش جایگزینی قرار دهند. او فعلا هست تا انتخابات برگزار شود. چنین شرایطی هم در مورد سرمربی تیم ملی وجود دارد. کارلوس کیروش هرچند قراردادی با فدراسیون فوتبال امضا کرده که فعلا تا پایان جام جهانی در ایران حاضر باشد، اما به نظر میرسد که مسئولان ورزش علاقه دارند او را تغییر دهند و مثلا یک سرمربی سرشناس دیگر جذب کنند. این تغییر هم وقتی رخ میدهد که انتخابات فدراسیون فوتبال برگزار شود. قرار شده انتخاباتی یازدهم اردیبهشت برگزار شود. انتخابات برگزار شود تا هم فدراسیون و هم تیم ملی تکلیف خود را بدانند. لابد تصور میکنید که تا چند روز دیگر انتخابات برگزار و همه چیز روشن میشود. اما سخت در اشتباه هستید. تاریخ برگزاری انتخابات هم چندان مشخص نیست و این همان چیزی است که فوتبال ایران را شدیدا معلق میکند. انتخابات چه زمانی برگزار میشود؟ کیروش چقدر جایگاهش محکم است و چرا برکناری کفاشیان کار سختی به حساب میآید؟ اینها سوالاتی است که در این گزارش به آنها جواب داده میشود.
داستان اساسنامه چیست؟
سازمان بازرسی کل کشور در روزهای پایانی سال 1394 در نامهای افشا کرد که اساسنامه فدراسیون فوتبال در هیئت دولت تصویب نشده است. دقیقا در روزهایی که نامزدها برای ثبتنام در انتخابات تلاش میکردند این نامه منتشر شد. نامهای که نشان میداد در 8 سال گذشته همهچیز در فدراسیون فوتبال بر طبق قوانین ایران اجرا نمیشده و غیرقانونی بوده. ظاهرا سال 1386 و در دوره کمیته انتقالی، اساسنامه فوتبال ایران توسط فیفا تصویب میشود و به جلسه هیئت دولت هم میرسد، اما به هر دلیلی هیئت دولت آن را به صورت مکتوب تصویب نمیکند. هرچند روز انتشار نامه کفاشیان از حضور در انتخابات سر باز زد و به بمب خبری تبدیل شد اما خودش خوب میدانست که وقتی اساسنامه تصویب نشده باشد عملا هیچ انتخاباتی هم براساس آن اساسنامه انجام نخواهد شد. چند روز بعد اعلام شد که انتخابات برگزار نمیشود مگر اینکه همین اساسنامه در هیئت دولت تصویب شود. شما فکر میکنید تصویب میشود؟ کارشناسان احتمال آن را کم میدانند و تصور میکنند که زمان زیادی برای تغییرات در اساسنامه صرف خواهد شد تا دوباره به تایید فیفا برسد. خلاصه اینکه تا زمان برگزاری انتخابات کفاشیان همهکاره است و هیچکاره. او رئیس نیست اما کسی هم جرئت ندارد از جایی که هست برش دارد. چراییاش هم جالب است.
چرا کفاشیان نه میرود نه میماند؟
وقتی بپذیریم که اساسنامه فدراسیون فوتبال در سال 1386 تصویب نشده، برای اجرا باید سراغ اساسنامه قبلی برویم که در سال 1381 تصویب شده. آن اساسنامه یک بند مهم دارد. بندی که به وزیر ورزش اجازه میدهد کفاشیان را از پستش بردارد و به جایش سرپرست، رئیس یا هرچیزی که دلش میخواهد بگذارد. این بند اساسنامه قدیمی باید کفاشیان را به در خروجی فدراسیون نزدیک کند اما عملا نمیتواند. این درست است که اساسنامه 1386 به تصویب دولت نرسیده اما فیفا هم اساسنامه 1381 را قبول ندارد. درحقیقت فوتبال ایران در سال 1385 تعلیق شد فقط به دلیل همین بندی که در اساسنامه وجود داشت و اصلاح نشده بود. ایران بند را از اساسنامه برداشت و به فیفا نامه داد که تغییرات انجام شده و بدین ترتیب فوتبال از تعلیق و اداره کمیته انتقالی خارج شد. حالا براساس اساسنامه 1386 دوره ریاست علی کفاشیان بر فدراسیون فوتبال تمام شده و با برگزاری انتخابات او کنار میرود. اما هیچ بند دیگری هم وجود ندارد که اگر انتخابات برگزار نشود چطور او را کنار بگذارند. برگزاری انتخابات هم که درگیر اساسنامه فدراسیون فوتبال است، اساسنامه هم که درگیر دولت. اگر کفاشیان از کار برکنار شود فوتبال ایران تعلیق میشود و اگر حتی استعفا بدهد هم همچنان روشی برای برگزاری انتخابات بدون اساسنامه جدید وجود ندارد.
انتخابات چه زمانی برگزار میشود؟
یازدهم اردیبهشت در صورت تصویب اساسنامه در هیئت دولت. تقریبا همه میدانند که این یک تاریخ بعید است. یعنی در سال 1386 هم تدوین و تصویب اساسنامه در هیئت دولت بسیار طولانی شد و اصلا بعید نیست که این بار هم حقوقدانها ایراداتی به اساسنامه بگیرند. پیشبینیها این طور است که اساسنامه در صورت عدم تصویب در یازدهم اردیبهشت مورد جرح و اصلاح قرار میگیرد و دوباره به فیفا فرستاده میشود. هر وقت این کار تمام شد انتخابات برگزار میشود. چه زمانی؟ خدا میداند!
چقدر جایگاه کیروش محکم است؟
تا زمانی که فدراسیون فوتبال در حالت معلق است جای کیروش محکم است. چون کسی وجود ندارد که بخواهد تصمیمی در مورد سرمربی بگیرد. اما برای پس از آن مرد پرتغالی با فدراسیون فوتبال تا 2018 قرارداد دارد. یعنی به محکمی بندهای قراردادش با فدراسیون در ایران ماندنی است اما مانند قبل نمیتواند حرف از جدایی بزند. اینطور که شنیده میشود اگر انتخابات برگزار شود نامزدهای بعدی به وزارت ورزش نزدیکتر خواهند بود و این طور که به نظر میرسد سرمربیان معرفیشده در شماره قبل آتیهنو شانس زیادی برای جایگزینی دارند.