در اندوه رحلت پیامبر مهربانی(ص) و شهادت امام حسن(ع) و امام رضا (ع)
این روزها روزهای غمباری برای مسلمانان است. غم هجران پیامبر مهربانیها و فرزندش حسن بن علی (ع) امام سوم شیعیان و ثامنالحجج علی بن موسی رضا (ع)، روزهایی که در کنار عزاداری برای پیامبر خدا و امامان معصوم (ع) به سیره و سخنانشان رجوع میکنیم تا چراغی باشد در تاریکی برای یافتن راه حقیقت. بزرگان دین معتقدند یکی از شاخصههای پراهمیت در پیشرفت اسلام اخلاق نیکو و کلام دلاویز و پرجاذبه پیامبر اکرم (ص) بوده است. در قرآن مجید، به نقش اخلاق پیامبر (ص) در پیشرفت اسلام و جذب دلها تصریح شده است، آنجا که میخوانیم: «فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک فاعف عنهم و استغفر لهم و شاورهم فی الامر.» (ای رسول ما! به خاطر لطف و رحمتی که از جانب خدا شامل حال تو شده، با مردم مهربان گشتهای، و اگر خشن و سنگدل بودی، مردم از دور تو پراکنده میشدند، پس آنها را ببخش، و برای آنها طلب آمرزش کن، و در کارها با آنها مشورت فرما.) از این آیه استفاده میشود که: 1- نرمش و اخلاق نیک هدیهای الهی است. کسانی که نرمش ندارند، از این موهبت الهی محروماند. 2- افراد سنگدل و سختگیر نمیتوانند مردمداری کنند و به جذب نیروهای انسانی بپردازند. 3- رهبری و مدیریت صحیح با جذب و عطوفت همراه است. 4- باید دست شکستخوردگان در جنگ و گنهکاران شرمنده را گرفت و جذب کرد (با توجه به اینکه شأن نزول آیه مذکور، ندامت فراریان مسلمان در جنگ احد است).
5- مشورت با مردم از خصلتهای نیک و پیونددهنده است که موجب انسجام میشود.
اخلاق و سیره رسول اکرم (ص) در فرزندانش نیز ساری و جاری بود. زمخشری در کتاب «ربیع الابرار» از انس بن مالک در خصوص امام حسن (ع) روایت کرده که میگوید: «در خدمت حسن بن علی (ع) بودم که کنیزکی بیامد و شاخه گلی به آن حضرت هدیه کرد.» حسن بن علی بدو گفت: «انت حره لوجه الله.» (تو در راه خدا آزادی.) من که آن ماجرا را دیدم به آن حضرت عرض کردم: «کنیزکی شاخه گل بیارزشی به شما هدیه کرد و شما او را آزاد کردید؟» حضرت در پاسخ فرمود: «هکذا ادبنا الله تعالی اذا حییتم بتحیه فحیوا باحسن منها و کان احسن منها اعتاقها» (اینگونه خدای تعالی ما را ادب کرده که فرمود: وقتی تحیهای به شما دادند، تحیتی بهتر دهید. و بهتر از آن آزادی اوست.)
همچنین در مورد سیره امام رضا (ع) نقل شده است که هرگاه حضرت رضا (ع) غذا میل میکردند، کاسه بزرگی نزدیک سفره خود میگذاشتند و مقداری از بهترین قسمت هر غذایی را که در سفره بود، برمیداشتند و داخل آن کاسه میگذاشتند. سپس امر میفرمودند که آن را به فقیران بدهند. آنگاه این آیه را تلاوت میکردند: «فلا اقتحم العقبه» (نخواست از گردنه عاقبتنگری بالا رود.) (سوره بلد، آیه 11).
حاصل این آیه شریفه و آیات بعد از آن، آنکه اهل بهشت در «عقبه»، یعنی امر سخت و مخالفت با نفس، داخل میشوند و آن «عقبه» آزاد کردن بنده است از بندگی یا سیر کردن یتیمی گرسنه یا مسکینی که از بیچارگی و تنگدستی خاکنشین است. سپس حضرت رضا (ع) میفرمودند: «خداوند عزوجل میدانست که هر انسانی قدرت آزاد کردن بنده را ندارد، بنابراین برای او راهی به بهشت قرار داد؛ یعنی در مقابل آزاد کردن بنده، «اطعام» را قرار داد تا هر شخصی بتواند به سبب آن راه بهشت گیرد و به بهشت رود.»
منبع: پایگاه اطلاعرسانی حوزه