اگر داروساز هستید، چه آسیبهای شغلی شما را تهدید میکنند؟
بین بیمار و دارو، سردرگم نشوید...
همه داروخانهها، همیشه مملو از جمعیت نیست. از سوی دیگر، وقتی به داروخانه پا میگذاریم، با فضایی شیک و معطر و قفسههایی مملو از انواع شامپو، صابون، لوسیون و... روبهرو میشویم. داروها را نمیبینیم و فقط از دریچه کوچکی که بالای آن تابلوی «تحویل دارو» آویزان شده، وجود داروها را حس میکنیم. خانم یا آقایی با روپوشی سفید، نسخه را گرفته و کیسهای را تحویل میدهند. به تصور ما، «داروسازها» در همین حد با بیماری و ویروس و باکتری و... در تماس هستند؛ اما این ظاهر ماجرا است! بهویژه پس از شیوع کرونا، مواجهه داروسازها با بیماران بیشتر و خطری که در داروخانهها- بهویژه داروخانههای مرجع- آنها را تهدید میکند، بیاندازه است. پنجم شهریورماه، روز داروساز بود؛ بهانهای که باعث شد تا با آسیبهای شغلی داروسازها آشنا شویم.
از ظرف غذا میآید
تمام نکتههای ایمنی را برای آماده کردن غذا، سالاد، شستن میوه و سبزی و... رعایت کردهاید؛ اما با باز کردن ظرف غذا یا کیسه میوه و سبزی، آلودگیها به بشقاب شما حملهور میشوند! محیط داروخانه، محیط تمیز و ایزولهای نیست.
بنابراین «خطرات بیولوژیکی»، نخستین عامل تهدید سلامتی داروسازان هستند. این نکته بهویژه در حال حاضر که در شرایط شیوع کرونا قرار داریم، بسیار مهم است؛ چون هر کسی که به داروخانه پا میگذارد، میتواند ناقل ویروس یا بیمار مبتلا به کرونا باشد. علاوه بر این احتمال پخش آلودگیهای دیگر در فضای داروخانه دور از انتظار نیست.
مراقبت کنید
محافظت: در فضای داروخانه غذا یا آب مصرف نکنید. بنابراین برای مصرف هر نوع خوراکی، اتاق در بسته یا مکانی بیرون از محیط داروخانه را درنظر بگیرید.
بزدایید: پیش از ورود به اتاق یا خروج از داروخانه برای مصرف خوراکی، حتماً روپوش، دستکش و شیلد را در آورده و بعد از شستن دست و صورت، غذا مصرف کنید.
سکوت مطلق: در حین مصرف غذا یا هر خوراکی دیگری، صحبت نکنید. به این دلیل که میتواند عامل پخش و انتقال بیماری شود؛ اگر شما یا همکارتان ناقل ویروس باشید.
از ساختوساز میآید
داروسازها را باید به دو گروه تقسیم کرد؛ آنهایی که در داروخانه کار میکنند و آنهایی که در کارخانههای تولید دارو فعالیت میکنند. این دو گروه در یک نکته مشترک هستند؛ مجاورت با مواد شیمیایی. اگرچه درصد درگیری با موادشیمیایی در این دو گروه متفاوت است؛ اما مسأله، مجاورت است. در داروخانه، ساخت داروهای ترکیبی (داروهای دستسازی که با نسخه پزشک باید آماده شوند) داروسازان را در معرض تماس با مواد شیمیایی قرار داده و در کارخانه نیز حضور در خط تولید، نمونهبرداری و بررسی داروها، زمینه مجاورت با مواد شیمایی است.
مراقبت کنید
1- کاهش زمان: سعی کنید در داروخانه و البته به شکل ویژه در کارخانه، مدت زمان تماس و مجاورت با مواد شیمیایی را کاهش دهید.
2- محافظت: حتماً از وسایل حفاظتی استفاده میکنید. اما بهتر است برای جلوگیری از آسیب، نوع و میزان پوششهای محافظتی را افزایش دهید.
3- عینک : چشم، یکی از اعضای بسیار حساس بدن است. بنابراین حتماً در حین کار با مواد شیمیایی، عینک بزنید. حتی اگر ماده شیمیاییای به ظاهر عینک را آلوده نکرده باشد، حتماً بعد از هر یک ساعت کار، عینک را از روی چشمها برداشته و آن را پاک کنید.
4- نوشیدن: آب بنوشید. علاوه بر این شیر و ماست مصرف کنید تا خطر مسمومیت با مواد شیمیایی کاهش یابد. نوشیدن آب نیز به دفع سریع و بهتر سموم از بدن کمک میکند.
آسیبهای ارگونومیک را ببینیم
داروخانه و بخش کار نیروی انسانی کارخانههای داروسازی، مانند هر مکان کاری دیگری باید از ویژگیهایی برخوردار باشد تا کار کردن در آن به لحاظ جسمی آسیبی به بدن وارد نکند. درست همینجاست که بحث چیدمان برای حفظ سلامت جسمی و جلوگیری از آسیب فیزیکی مطرح میشود.
خطرها و راهکارها
1- سقوط و شکستن: قفسههای داروخانه یا انبار نگهداری داروها در کارخانه، حاوی شیشهها و بستههای مختلف مواد ضدعفونیکننده، شربت، قرص، سرم و... هستند. خطر سقوط و شکستن شیشهها و ریختن مواد روی بدن وجود دارد. علاوه بر اینکه سقوط آنها رو بدن- بدون شکستن یا ریختن- میتواند باعث آسیب بدنی شود. افتادن قفسهها نیز از دیگر خطرات است.
راهکار
پایه همه قفسهها باید در زمین محکم شده باشند.
چیدمان قفسهها باید به شکلی باشد که راه عبور افراد، جعبهها و چرخها دستی در داروخانه راحت و آزاد باشد.
همه قفسهها باید حایل داشته باشند تا امکان افتادن وسایل چیده شده درآنها کاهش یابد.
نسبت تعداد داروها، شیشهها و جعبههای چیده شده در قفسهها باید متناسب با تحمل آنها باشد تا خطر سقوط کاهش یابد.
2- لغزش زمین: مراقب ریختن، نشت کردن و... شربتها و محلولها باشید. این مواد میتوانند کف زمین را لغزنده کرده و خطر سُر خوردن و افتادن را افزایش دهند.
راهکار
بهتر است از فرشهای پلاستیکی برای کف داروخانه و محل عبور افرد در کارخانه استفاده کنید تا میزان اصطکاک کف کفشها با زمین بالا رفته و خطر سُر خوردن کاهش یابد.
3- هوای آلوده: در ابتدا اشاره کردیم که بار آلودگی هوای داروخانهها، بهویژه در حال حاضر بسیار بالاست. این آلودگی در داروخانههای مراکز درمانی، چندین برابر است. یکی از مهمترین نیازها، تهویه هوا به شکل مناسب است.
راهکار
هواکشها باید همیشه فعال باشند.
پنجرههای داروخانه یا کارخانه – به غیر از بخشی که نیاز به ایزوله وجود دارد- باید همیشه باز بوده و باید به شکلی باشند که جریان هوا به طور کامل ایجاد شود.
تعداد نفرات فعال در کارخانه یا داروخانه به نسبت فضا باید تنظیم شود.
4- ساختار پیشخوان: چیدمان صندلیها، پیشخوان، رایانهها، نور، میزان دما و رطوبت و... داروخانه و کارخانه باید از هر نظر مناسب باشد.
راهکار
از صندلی چرخان با امکان تغییر ارتفاع باید استفاده شود.
میزها، باید امکان تغییر اندازه داشته باشند.
رطوبت و دما نباید باعث سرما یا گرمای بیش از حد محیط و آسیب به نیروی کار شود.
نور باید کافی باشد تا چشمها آسیب نبینند. در صورت استفاده از لامپهای کممصرف یا مهتابی، باید انواع مهتابی و آفتابی با هم استفاده شوند تا به چشم آسیب نرسد.