معاون مدیرکل درمان مستقیم سازمان تأمیناجتماعی:
هدف طب کار، داشتن بازنشستگی سالم است
انجام معاینات بدو استخدام که در قالب قانون طبکار از سوی سازمان تأمیناجتماعی پیگیری میشود، نقش مؤثری در شناسایی وضعیت سلامت کارگران با شغل مورد نظر آنان دارد. بیشک این پایش نهتنها میتواند در شناسایی ابعاد جسمانی و روانی کارگران در پذیرش مسئولیتهای شغلی مؤثر باشد، بلکه از ابعاد پیشگیرانه نیز دارای اهمیت زیادی است؛ زیرا مبحث طبکار تنها معطوف به معاینات بدو استخدام نیست و گستردگی این مقوله به حدی است که میتواند در طول سالها فعالیت کارگران در کارگاهها، تضمینکننده سلامت آنها باشد. شناسایی حوادث ناشی از کار و همچنین بیماریهای شغلی در قالب طب کار تحقق یافته و پایشهای ادواری سلامت کارگران کمک میکند تا از بسیاری از آسیبهای شغلی جلوگیری شود. از سوی دیگر، طب کار با تشکیل پرونده سلامت کارگران در خانههای بهداشت و مراکز ملکی سازمان، نقش مؤثری در پیشگیری از بیماریها دارد.
سلاله صدرایی روزنامهنگار
معاون طب کار، پیشگیری و کمیسیونهای پزشکی ادارهکل درمان مستقیم سازمان تأمیناجتماعی توجه به مقوله طب کار بهویژه در شرایطی که رویکرد سازمان از نگاه غرامتپرداز و خسارتپرداز تغییر یافته و از «درمانمحور» به «سلامتمحور» تبدیل شده است را از اقدامات بسیار مهمی برشمرد و هدف طب کار را تحویل بازنشسته سالم به جامعه و داشتن بازنشستگی سالم، عنوان کرد. دکتر مازیار ایکانی در گفتوگو با «آتیهنو»، با بیان اینکه طب کار (Accupational Mecicine) شاخهای از طب است که به بررسی روابط موجود بین سلامت کارگر، توانایی انجام کار و بررسی شرایط کار از نظر محیط فیزیکی، شیمیایی و اجتماعی میپردازد، افزود: «طب کار در واقع رشتهای پزشکی است که وظایف اصلی آن شناسایی، ارزیابی، درمان و پیشگیری از بیماری و صدمات ناشی از کار است.»
وی با اشاره به ماده (90) قانون سازمان تأمیناجتماعی که معاینات بدو استخدام را اجباری کرده است، اظهار کرد: «این معاینات، بررسی سنجش توانایی جسمی، روانی و اجتماعی کارگر در ابتدای شغل با توانمندیهای او در انجام کار است. در واقع وضعیت پایه سلامت عمومی و شغلی فرد بررسی میشود. به عبارت دیگر، انجام معاینات بدو استخدام، شناسایی تناسب جسمانی فرد با شغلاش بوده و طب کار میخواهد کارگر سالم را انتخاب کند.» معاون مدیرکل درمان مستقیم سازمان تأمیناجتماعی گفت: «چنانچه کارفرما به انجام معاینات بدو استخدام کارگر بیتوجه باشد، در صورت ابتلا به بیماری کارگر، کارفرما جریمه خواهد شد و هزینههای درمان را باید پرداخت کند. در نتیجه همه کارفرماها و نیز خود کارگران بر این موضوع واقفند که باید معاینات بدو استخدام را انجام دهند.»
معاینات ادواری و بازگشت به کار
ایکانی تصریح کرد: «براساس ماده (92) قانون کار، شاغلان حداقل سالی یکبار باید ارزیابی مجدد سلامت شوند که این نیز در حوزه معاونت طب کار قرار دارد. از سوی دیگر، هر کارگری که بیش از سه تا پنج روز از محیط کار خود به دلیل بیماری دور مانده باشد، برای بازگشت به کار قبلی باید از معاینات طب کار برخوردار شود.» وی ادامه داد: «در حال حاضر به دلیل بحران کرونا، تمام توجهها صرف پیشگیری و درمان شده است؛ اما در عینحال در مدت 18 ماه گذشته معاینات ادواری روی زمین نمانده و این معاینات همچنان در مراکز درمانی استانها انجام میشود.» معاون طب کار، پیشگیری و کمیسیونهای پزشکی افزود: «بر اساس بازخورد استانها، بسیاری از مراکز توانستهاند تا 80- 70 درصد معاینات ادواری کارکنان را انجام دهند؛ اما حدود 30- 20 درصد تحت شعاع کرونا، قرار داشتند؛ هرچند بخش زیادی از موضوع طبکار در قالب پیشگیری از کرونا، معطوف شد و بخشنامه یا دستورالعمل مبارزه با کرونا، جزو دستاوردهای این حوزه بود که در کل کشور اجرا شد.»
ایکانی در ادامه خبر از طراحی نرمافزار طبکار در سازمان از سوی شرکت خدمات ماشینی تأمین داد و گفت: «با تکمیل این نرمافزار، شرایط ایجاد پرونده سلامت الکترونیک همکاران سازمان در زمینه معاینات ادواری فراهم میشود. این نرمافزار پس از تکمیل در کل کشور به اجرا درخواهد آمد.»
رونق خانههای بهداشت کارگری
وی پایش معاینات ادواری کارگران را در حوزه خانههای بهداشت برشمرد و افزود: «سازمان تأمیناجتماعی به ایمنی و بهداشت محیط کار و کاهش حوادث شغلی کارگران شریف اهتمام دارد و با انعقاد تفاهمنامه با وزارتهای تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بهداشت، این فضا را ایجاد کرده است.» معاون طب کار، پیشگیری و کمیسیونهای پزشکی اظهار کرد: «ماده (35) این تفاهمنامه تکلیفی را بر سازمان گذاشته تا با همکاری وزارت کار و بهداشت، در جهت تجهیز خانههای بهداشت کارگری بسیج شوند. بر این اساس، برنامههای مدونی را برای سال 1400 ارائه کردهایم و این توفیق را داشتهایم که پرونده معاینات سلامت کارگران را ایجاد و بیماریهای کارگران را در قالب حوادث ناشی از کار، پیگیری کنیم و به سمت ایمنسازی محیط کار و استقرار ایزوهای ایمنسازی حرکت کنیم تا انشاءالله از نیروی کار سالم برخوردار باشیم؛ زیرا محور توسعه پایدار، انسان سالم است.»
تشکیل پرونده بیماران مزمن
ایکانی تصریح کرد: «علاوه بر این، در زمینه پیشگیری از بیماریها، سازمان اقدامات مناسبی را انجام داده است. امروزه در مراکز ملکی سازمان برای برخی از بیماران، پس از پایش، پرونده بیماران مزمن تشکیل میشود. شایعترین بیماری مزمن در کشور ما فشار خون و دیابت است و ما برای کنترل این دو بیماری برنامهریزیهای مناسبی را انجام داده و در بیش از هفت استان، با وجود فضای کرونایی، کلینیکهای تخصصی دیابت و فشار خون را راهاندازی کردهایم.»
معاینات حین بازنشستگی
وی یکی دیگر از موارد مهم انجام طب کار را مربوط معاینات حین بازنشستگی برشمرد و افزود: «معاینات حین بازنشستگی و حین خروج از کار نیز از جمله مسائلی است که در حوزه طب کار قرار دارد. بر اساس آن سلامت شغلی فرد، طی سالها فعالیت در کارگاه، ارزیابی شده تا عوامل زیانآوری که در محیط کار روی سلامت او تأثیر گذاشته است، مشخص شود.»
طبکار؛ شاخهای از پیشگیری
معاون طب کار، پیشگیری و کمیسیونهای پزشکی با بیان اینکه اساس طب کار این است که عوامل زیانآور را شناسایی کند، اظهار کرد: «فصل چهار قانون کار، به مقوله پیشگیری از بیماری ناشی از کار میپردازد.» ایکانی گفت: «براساس اعلام (ILO) سالیانه بیش از 160 میلیون بیماری یا حوادث ناشی از کار در دنیا رخ میدهد؛ همچنین بر اساس اعلام (WHO) مرگومیر ناشی از بیماری و حوادث شغلی در جهان سالیانه بیش از 34 میلیون مورد است که این آمارها تکاندهنده بوده و این سازمانها برای کاهش حوادث ناشی از کار و ایمنسازی حوزههای کاری فعالیت دارند که در کشور ما نیز پیگیری میشود.»
شناسایی حوادث کار و بیماریهای شغلی
وی در تشریح روند دقیق طب کار در پیشگیری از بیماریها تصریح کرد: «در بحث ایمنی کار یک بخش مربوط به حوادث ناشی از کار است که با مسائلی مانند ابنیه، زیرساختهای فضای کار، دستگاههای کار، لباسهای ایمنی کارگر و... سروکار دارد و با اصلاحسازی این عوامل از حوادث کار جلوگیری میشود.» معاون طب کار، پیشگیری و کمیسیونهای پزشکی ادامه داد: «همچنین عوامل دیگری مانند بیماریهای ناشی از کار نیز وجود دارد؛ زیرا برخی از کارگران در طول فعالیت حرفهای خویش روزانه بیش از هشت ساعت در محیطی قرار میگیرند که ممکن است عوامل زیانآور محیط کار وجود داشته باشد؛ از آزبست گرفته تا سیلیس، پرتوهای یونیزاسیون و حتی گردوخاک که این عوامل در درازمدت میتواند آثار سویی را بر سلامت کارگران باقی بگذارد. طب کار با انجام معاینات منظم از کارگران،
نهتنها سلامت آنها را پایش میکند، بلکه عوامل زیانآور محیط کار را نیز شناسایی و جلوگیری میکند.»
برونسپاری معاینات طبکار
ایکانی با اشاره انجام معاینات طب کار که در سالهای نهچندان دور در مراکز طب کار تأمیناجتماعی انجام میشد، افزود: «به دلیل تغییراتی که در سالهای اخیر در این حوزه رخ داد، طب کار از مجموعه تأمیناجتماعی خارج و برونسپاری شده و این اقدام برعهده پزشکان دارای قرارداد و تفاهمنامه با سازمان گذاشته شده است.»
نقش طبکار در کاهش هزینهها
وی با بیان اینکه خوشبختانه امروز نگاه پیشگیرانه در سازمان حاکم شده است، اظهار کرد: «اگر در همین خانههای بهداشت کارگری، بتوانیم یک بیمار دیابتی یا فشارخونی را به موقع شناسایی کنیم، از عوارض ثانویه و ثالثیه بیماری که هزینههای سنگینی را بر دوش سازمانهای بیمهگر و نظام سلامت میگذارد، جلوگیری میکنیم.»
شایعترین بیماری منجر به ازکارافتادگی
معاون طب کار، پیشگیری و کمیسیونهای پزشکی با اشاره به پژوهش تأمیناجتماعی که در سال 99 انجام شده است، گفت: «یافتهها حاکی از آن است که شایعترین بیماری که منجر به ازکارافتادگی در حوزه کمیسیونهای پزشکی تأمیناجتماعی شده، بیماری دیابت و فشار خون و عوارض ثانویه و ثالثیه این دو بیماری است. به بیان دیگر، شایعترین علت بیماری که منجر به سکتههای قلبی و مغزی و نارسایی کلیه میشود در اثر فشار خون و دیابت ایجاد میشود.» ایکانی تصریح کرد: «در سال 99 حدود 11 هزار ازکارافتاده در کمیسیونها وجود داشت که بیشترین عامل، مربوط به این دو بیماری بود و آمار حوادث شغلی که منجر به ازکارافتادگی میشود، رقم کمتری داشت؛ زیرا بیشتر حوادث شغلی منجر به ازکارافتادگی زیر 66 درصد بوده و منجر به ازکارافتادگی جزیی شده است که با غرامت دستمزد، پرداخت شده است.» وی ادامه داد: «سازمان برای کنترل این بیماریها و سایر بیماریهای مزمن برنامهریزی مناسبی را در مراکز ملکی خویش انجام داده است؛ همچنین در حوزه خانههای بهداشت کارگری نیز پیشگیری از بیماریها محور توجه قرار دارد تا انشاءالله روند ازکارافتادگی جامعه شریف کارگران در طی 30 سال خدمت صادقانه آنها کاهش یابد و به این ترتیب دسترسی به هدف نهایی که داشتن یک بازنشسته سالم و تحویل یک سالمند سالم به جامعه است، فراهم شود.»