گفتوگو با «حسین یاری»، بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون
بازیگران در اولویت تزریق واکسن قرار گیرند
در هنر نمایش، حال فرقی نمیکند سینما، تئاتر یا تلویزیون وقتی صحبت از اجرا و یا حتی تماشای یک اثر به میان میآید، هم بازیگران میبایست اثر خود را به صورت یک تیم منسجم و نزدیک به هم پیش ببرند و آن را برای نمایش به اجرا بگذارند، هم تماشاگران؛ چه در سالن سینما یا تئاتر و حتی پای تلویزیونهای خانگی خود در کنار خانواده به تماشای آن بنشینند. از هنگامی که پای کرونا به کشورمان باز شد به دلیل ماهیت و سرایت فوقالعادهای که این ویروس در انتقال از شخص آلوده به دیگران دارد و ممکن است یک فرد آلوده به این ویروس بسیاری را به این بیماری درگیر کند، طبق اعلام ستاد مبارزه با کرونا، تمامی تالارها و همچنین سالنهای نمایش مانند سینماها که فضایی سربسته و پوشیده دارند تا ابلاغ بعدی از سوی این ستاد تعطیل شدند اما طی ابلاغ دیگری که از سوی ستاد مبارزه با کرونا در مورد تالارها و سینماها صورت گرفت و ابلاغ شد، این اماکن میبایست با رعایت کامل شیوهنامههای بهداشتی هنگام اجرا و الزام زدن ماسک و همچنین فاصلهگذاری اجباری اجتماعی هنگام نمایش و در هنگام نشستن تماشاگران کنار یکدیگر به فعالیت خود ادامه دهند. این در حالی بود که در هنری مانند تئاتر که به صورت زنده اجرا میشود، زدن ماسک برای بازیگران عملاً غیرممکن است. همچنین حین تمرین در سایر اجراها مانند سینما نمیتوان فیلمی ساخت که بازیگران آن هنگام بازی بر صورت خود ماسک زده باشند که این موضوع خود نیز رعایت دستورالعملهای بهداشتی مبنی بر پیشگیری از ابتلای افراد به این ویروس را به چالش میکشید. در این شماره از «آتیه نو» پای صحبتهای حسین یاری، بازیگر مطرح سینما، تئاتر و تلویزیون نشستیم تا از مشکلات کرونا و تأثیر آن بر هنر نمایش برایمان بگوید. گفتوگوی ما را در ادامه میخوانید.
اعظم زنگی روزنامه نگار
بیش از یک سال و نیم از ورود ویروس کرونا به کشورمان میگذرد. در این بین، هنر نمایش در کشورمان بیشترین تأثیر را از آن به خود دیده است. کار در این مدت چگونه بود؟
هنرمندان عرصه نمایش بهویژه سینما در این مدت عملاً کار سنگین، پرمخاطب و گیشهپسندی؛ چه در حوزه سینما، تئاتر یا تلویزیون نداشتند. به نوعی میتوان گفت عملاً در این دورهای که کشور درگیر کرونا بود، کار نمایش با تعطیلی همهجانبه؛ چه از سوی بازیگران و سایر عوامل اجرا در پشت صحنه و چه از سوی تماشاگران مواجه شد و عوامل نمایش در این مدت خسارات مالی فراوانی متحمل شدند. این در حالی بود که طی این مدت از سوی هیچ ارگان و سازمانی نیز تحت هیچگونه حمایتی قرار نگرفتند، در حالی که طی یک سال اخیر، هزینهها و نرخ تورم به شدت افزایش یافته و هنرمندان و عوامل پشت پرده بدون هیچ حامی و اسپانسر مالی و به روی صحنه بردن آثار و نمایشهای گیشهپسند و پرمخاطب، روزگار سختی را پشت سر میگذرانند.
اما در سیونهمین دوره جشنواره فیلم فجر در سال گذشته با وجود کرونا در کشور، شاهد حضور فیلمهای خوب و مطرحی در این جشنواره بودیم که با استقبال فراوانی نیز از سوی مخاطبان مواجه شد.
بله؛ اما در نظر داشته باشید یک اثر نمایشی آن هم مانند ساخت یک فیلم بلند سینمایی فقط طی دو هفته ساخته و اجرا نمیشود بلکه در طول سال و فصول مختلف سال، تولید و آماده عرضه میشوند. در ضمن تولیدات هنری با هم متفاوت است و در یک سطح نمیگنجند و لزوماً هر اثری نیز برای شرکت در جشنواره نیز ساخته و تولید نمیشود. البته تا جایی که من اطلاع دارم، اکثر آثار تولیدی جشنواره سیونهم، قبل از کرونا در کشور تولید شده بود، اما همان آثار نیز با وجود دریافت جایزه و کسب رتبه بالا در جشنواره توسط داوران در فروش نیز این آثار توفقی چندانی حاصل نکردند. یک اثر خوب ممکن است پارامترهای لازم را برای کسب جایزه دریافت کند و موفق نیز شود، اما در هنر نمایش تمام نگاهها معطوب به گیشه و بازخود آن از سوی تماشاگران است. چه بسیار آثاری در سینما و یا تئاتر در جشنواره رتبهای نیز به دست نیاورده باشند، اما در بیرون از جشنواره فروش فوقالعادهای کسب کرده و مخاطبان را به سوی خود کشاندند. البته نمیتوان نقش بسیار تأثیرگذار کرونا را در این بین نادیده گرفت که در آن همه، هم اهالی و دستاندرکاران ساخت یک اثر را تحت تأثیر خود قرار داد و هم تماشاگران از بیم ابتلا به ویروس، ریسک حضور در سینما و همچنین رفتن به تالارهای نمایش را نمیپذیرفتند.
البته در این مدت شاهد بودیم که بازار فروش فیلم در فضای مجازی، رونق زیادی داشت .نظر شما در این باره چیست؟
این موضوعی کاملاً طبیعی است که علاقهمندان به تماشای آثار جدید به هر حال خواهان تماشای آن از هر طریقی هستند و در شرایط و محدودیتهایی که کرونا در کشور ایجاد کرده بود، هیچ جا امنتر از منزل نیست تا به دور از هرگونه خطر آلودگی و ابتلا به ویروس به تماشای فیلم مورد علاقه خود بنشینند. بنابراین طبیعی است که این (vod)ها از این فرصت استفاده کرده و اقدام به فروش در فضای مجازی میکنند و علاقهمندان و تماشاگران نیز که طالب تماشای اثر مورد علاقه خود هستند از این طریق جذب پلتفرمها میشوند. این در حالی است که این سایتها برای جذب علاقهمندان و همچنین فروش بیشتر آثار خود اقدام به در نظر گرفتن تخفیفهای ویژه برای به دست آوردن مشتریان بیشتر نیز میکنند.
نوع بازی و ارتباطگیری و همچنین رابطه نزدیک عوامل پشت صحنه با بازیگران در ساخت یک اثر، رابطهای نزدیک و در کنار هم است و بازیگران در کادری نزیک به هم قرار میگیرند و گاهاً فاصلهگذاریها به طور دقیق اجرا نمیشود. گاهی پلانها در اتاقهای کوچک و سربسته فیلمبرداری میشوند. در شرایط اینچنینی، ساخت آثار به چه صورت است و آیا ریسک ابتلا به ویروس بالا نمیرود؟
بله این حرف درستی است؛ گاهی آنطور که باید در تولید آثار، رعایت دقیق پروتکلها، مقدور نیست اما چارهای هم نیست و میبایست کار برای ساخت و نمایش آماده شود. فاصله بسیار نزدیک هنرمندان بازیگر در کنار هم که در کادر دوربین قرار گیرند و همچنین اجرای تئاتر آن هم بر روی یک سن کوچک مقابل چشم تماشاگران همه و همه ریسک ابتلا به این ویروس را بسیار بالا برده و به نوعی در عوامل نمایش نیز تأثیر بسیار منفی بر جای میگذارد و استرس بالایی نیز بر آنها وارد میکند. متأسفانه طی این مدت موارد ابتلا و همچنین تعدادی از هنرمندان و عوامل پشت صحنه را در اثر ابتلا به ویروس کرونا از دست دادیم.
شما برای این موضوع، چه راهکاری پیشنهاد میدهید؟
به دلیل اینکه در حال حاضر تولید آثار نمایشی مانند فیلمها، سریالها و تیزهای تبلیغاتی و... با رعایت کامل پروتکلها غیرممکن است، بهتر بود وزارت بهداشت بعد از اولویتها و گروههای پرخطر مانند بیماران خاص و افراد مسن جامعه و همچنین کادر درمان و تیمهای پزشکی در مراکز درمانی، هنرمندان و عوامل نمایش ساخت آثار هنری را نیز در اولویت دریافت واکسن قرار میداد تا لااقل این گروه از افراد جامعه نیز به دلیل اینکه ارتباط نزدیک و تنگاتنگی با یکدیگر دارند - که لازمه کار آنهاست - کمتر مبتلا شوند.
آیا در این زمینه تاکنون هیچگونه اقدامی از سوی خانه سینما یا خانه تئاتر صورت نگرفته است؟
تا جایی که من اطلاع دارم با آغاز واکسیناسیون سراسری در کشور، هنرمندان نهتنها در هنر نمایش در کشور بلکه در سایر هنرها مانند موسیقی، نقاشی و... در اولویت دریافت واکسن قرار نگرفتند.
البته اکنون طرح واکسیناسیون سراسری در کشور به سرعت در حال اجراست و امیدواریم تا هنرمندان کشورمان نیز هرچه سریعتر در برابر این ویروس واکسینه شوند. ادامه روند کار و هنر نمایش را بعد از واکسیناسیون سراسری چگونه میبینید؟
خب این موضوع برمیگردد به بازخورد جامعه و همچنین درخواست ساخت و سفارش آثار جدید از سوی تهیهکنندگان و سازمان صداوسیما و از همه مهمتر، بازگشایی و آغاز به کار مجدد سینماها و تالارهای نمایش، مانند آن زمان که اصلاً بحث کرونا در کشور مطرح نبود و تماشاگران و علاقهمندان به هنر نمایش با خیالی آسوده به همراه خانواده خود برای تماشای فیلم یا تئاتر مورد علاقهشان به سینماها و یا تالارها مراجعه میکردند. امیدواریم بحث کرونا در کشور ما نیز مانند بسیاری از کشورهای دیگر که امروز شرایط در آن کشورها به وضع قبل از کرونا بازگشته و همه چیز روال عادی خود را از سرگرفته و مردم آن کشورها زندگی عادی قبل از دوران کرونا را دوباره آغاز کردهاند، در کشور ما نیز همه چیز به روال عادی خود برگردد.
با تغییر دولت و شروع به کار دولت سیزدهم، امیدهایی به بهبود شرایط داده شده است. شما به عنوان یک هنرمند پیشکسوت عرصه نمایش در کشور چه توقع و انتظاراتی از دولت جدید دارید؟
هرچند کشور گرفتار مشکلات عدیدهای است و دولت جدید با موانع و مشکلات فراوانی دست به گریبان است، اما مسئولان باید این موضوع را در نظر داشته باشند که تنها راه مقابله با تهاجم فرهنگی، حمایت از هنرمندان کشورمان و ساخت و تولید آثار داخلی است. البته در این بین نهتنها دولت بلکه سایر ارگانها و سازمانها نیز میتوانند از هنرمندان خود حمایت کنند. در کشور ما از سازمان صداوسیما به عنوان بزرگترین سازمان متولی امور نمایشی در کشور، انتظاری بیش از این میرود تا در این شرایط که هنرمندان عرصه نمایش در گردنه سخت زندگی قرار دارند، از این قشر از جامعه که سالیان سال فقط در این حیطه مشغول به کار بودند و کار دیگری از دست آنان برنمیآید حمایتهای بیشتری صورت دهد. هنرمندان ما مانند سایر کشورها دنیا دارای سندیکا و یا صندوقهای حمایتی خاص نیستند که در صورت بروز هر مشکلی از آنها حمایتهای لازم صورت گیرد. در کشور ما فقط سفارش ساخت و و بازی و همچنین تهیه آثار جدید است که برخی از آنان را برای مدت محدود و کوتاهی، آن هم نه با درآمد بالا مشغول میسازد. در غیر این صورت آنان باید در صف انتظار پیشنهاد بازی در فلان فیلم یا سریال تلویزیونی یا بازی در فلان تئاتر بنشینند تا شاید پیشنهاد بازی به آنها داده شود. به هر حال امیدواریم شرایط بهتر شود و هنر نمایش در کشور جان دوبارهای بگیرد و سینماها و تالارهای نمایش در سطح کشور دوباره مانند سابق با استقبال گرم تماشاگران مواجه شود و ما پر و خالی شدن سالنهای نمایش را در کشور شاهد باشیم.