پنج‌شنبه 4 آذرماه، مدیران دفتر برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد (هبیتات) در تهران در نشست مشترکی با مسئولان مسکن کره‌جنوبی و وزارت راه و شهرسازی ایران، برای تامین مالی بخش مسکن و حل مشکلات موجود در این زمینه، جزئیات مدل شش‌وجهی را تشریح کردند. این مدل پیشنهادی با تکیه بر توانمندسازی هردو سمت عرضه و تقاضا در بازار مسکن، شش راهکار کلیدی برای تامین مسکن همه اقشار جامعه با تکیه بر تجربه 11 کشور موفق دنیا ارائه می‌کند. به گزارش اقتصادنیوز، از میان نسخه شش‌وجهی پیشنهادهای هبیتات برای بهبود وضعیت دسترسی به مسکن مناسب برای همه اقشار جامعه، سه سیاست مربوط به سمت تقاضا و سه سیاست متناسب با وضعیت عرضه مسکن در کشور طراحی شده است.

محرومیت 40 درصد از ایرانیان از تسهیلات مسکن

مطالعات کارشناسی در حوزه مسکن نشان می‌دهد در حال حاضر سیاست‌های تقویت سمت تقاضای مسکن معطوف به بخشی از دهک 4 تا حداکثر دهک 6 درآمدی است؛ این در حالی است که هم‌اکنون حدود 40 درصد از اقشار جامعه، که عمدتا متعلق به دهک‌های پایین درآمدی (دهک‌های یک تا 3 و بخشی از دهک 4) هستند، در وضعیت محرومیت کامل از تسهیلات بانکی برای تامین مسکن به سر می‌برند. توصیه‌های کارشناسی هبیتات برای حل مشکلات مسکن از طریق توانمندسازی سمت عرضه مسکن، عمدتا به حمایت‌های مستقیم و غیرمستقیم از سازندگان مربوط می‌شود.

سیاست‌های طرف عرضه مسکن

اولین پیشنهاد برمی‌گردد به اعطای یارانه‌های مختص تامین خدمات در بخش مسکن به سازندگان؛ به این صورت که دولت از محل یارانه‌ها و منابع ناشی از بازپرداخت تسهیلات داده‌شده به متقاضیان مسکن در دوره‌های قبلی، منابعی را برای کمک به تقویت بنیه مالی سازندگان اختصاص دهد، به‌خصوص آن دسته از سازندگانی که ساخت‌وسازهای خود را با نیاز فعلی بازار مصرف هماهنگ و منطبق می‌کنند. پیشنهاد دوم، سیاست ایجاد اتصال مستقیم و بدون واسطه سازندگان به کارخانه‌های تولیدکننده مصالح ساختمانی است؛ تجربه کشورهای موفق در این زمینه نشان می‌دهد در مواردی که دولت‌ها این سیاست را به کار بسته‌اند حذف روند واسطه‌گری از بازار خریدوفروش مصالح ساختمانی منجر به کاهش قابل‌توجه هزینه ساخت مسکن و درنتیجه قیمت تمام‌شده آن شده است. مسئولان دفتر هبیتات در سومین توصیه خود به دولت ایران برای توانمندسازی سمت عرضه مسکن تاکید می‌کنند که سیاست‌های اعطای وام و تسهیلات باید برای هردو عامل موثر در ساخت مسکن اعم از «تولیدکننده مصالح» و «سازنده مسکن» اعمال شود. به این ترتیب در راستای حمایت از سمت عرضه، نه‌تنها لازم است دولت به سازندگان تسهیلات بانکی بدهد، بلکه لازم است به تولیدکنندگان مصالح ساختمانی هم وام در گردش بدهد.

سه سیاست تحریک طرف تقاضای مسکن

سه توصیه دیگر هبیتات برای حل مشکلات مسکن در کشور، مربوط به سمت تقاضا و توانمندسازی همه متقاضیان مسکن است. کارشناسان بین‌المللی دفتر اسکان بشر سازمان ملل به مسئولان وزارت راه و شهرسازی توصیه کردند برای توانمندسازی متقاضیان مسکن، لازم است سازوکاری طراحی شود که تسهیلات بانکی به همه متقاضیان تعلق بگیرد و هیچ گروهی، به‌خصوص دهک‌های کم‌درآمد، از این تسهیلات محروم نمانند. پیشنهاد دوم به محرومیت‌زدایی گروه‌های کم‌درآمد به‌خصوص دهک‌های یک تا 3 از دسترسی به وام مسکن برمی‌گردد؛ براساس این پیشنهاد دولت می‌تواند با تاسیس «صندوق ضمانت بازپرداخت تسهیلات مسکن» با استفاده از منابع دولتی، ناتوانی گروه‌های کم‌درآمد برای بازپرداخت وام بانکی را پوشش دهد. در عین حال، دولت می‌تواند با پیاده‌سازی مدل واگذاری مسکن پلکانی (واگذاری واحدهای مسکونی نیمه‌تمام البته در حد سکونت) و کمک تدریجی به گروه‌های کم‌درآمد برای تکمیل این واحدها در مدت زمان مشخص و همچنین واگذاری واحدهای مسکونی اجاره‌ای، سومین سیاست پیشنهادی برای توانمندسازی سمت تقاضای مسکن را اجرایی کند.