مروری بر مشکلات کارگران ساختمانی در ایام کرونا
حکایتی باقی، به عمر سالیان
کارگران ساختمانی بخش عظیمی از جامعه کارگران کشور را تشکیل میدهند که در شرایط اقتصادی ناشی از کرونا و تحریمهای اقتصادی که کارهای عمرانی و پروژههای ساختوساز را تحت تأثیر قرار داده، مشکلات فراوانی را تجربه میکنند. مواردی نظیر بیمه، مشمولیت مشاغل سخت و زیانآور، حمایتهای لازم از نهادهای مرتبط و اشتغال پایدار از درخواستهای اساسی کارگران ساختمانی محسوب میشود؛ چراکه با توجه به ماهیت و جایگاه متزلزل اشتغال کارگران ساختمانی و فصلی، نوسانات در حوزههای اثرگذار در اقتصاد، اشتغال و معیشت کارگران ساختمانی را تحت تأثیر قرار میدهد.
با توجه به آمار، ۱۵ درصد از کارگران ساختمانی را کارگران فصلی تشکیل میدهند که این بخش، مشکلاتی مانند عدم اشتغال ثابت، کاهش اشتغال موجود در فصول سرد همراه با کاهش فعالیتهای ساختمانی، مسائل بیمهای، موارد حمایتی و نبود متولی مشخص در بحث ساماندهی را تجربه میکنند. نگاهی به مشکلات حوزه کارگران ساختمانی و کارگران فصلی، خلاء توجه و برنامهریزی و سیاستگذاری اثربخش در حوزه اشتغال و معیشت آنها را نمایان میسازد.
مشکلات این بخش از جامعه کار به صورت تاریخی و ناشی از کمتوجهی در سالها و دهههای متمادی وجود داشته و ضرورت توجه و اهمیت به اشتغال، بیمه، بیمه بیکاری، حمایتها و قانونگذاریها در این حوزه بیش از همیشه دیده میشود.
اقدام مثبت تأمیناجتماعی
با در نظر داشتن مشکلات کارگران ساختمانی در بخشهای مختلف و نبود اشتغال مستمر، اقدام بسیار مثبتی که در حوزه تأمین آینده آنان در طول سالهای اخیر صورت گرفته، قرار گرفتن این افراد تحت پوشش بیمه تأمیناجتماعی است که در حال حاضر با توجه به آمار، بیش از یک میلیون نفر در سطح کشور از مزایای بیمه کارگران ساختمانی بهرهمند میشوند. بر اساس قانون، همه کارگران ساختمانی که در تمامی کارهای ساختمانی و عمرانی و ساختوسازهای مجاز فعالیت دارند، میتوانند بر اساس قانون با نامنویسی و اخذ کد ملی، نزد سازمان تأمیناجتماعی بیمه شوند و از مزایا و پوششهای این بیمهنامه تا زمانی که حق بیمه آنها پرداخت میشود، استفاده کنند.
مخاطرات معیشتی کارگران فصلی
فتحالله بیات- رئیس اتحادیه کارگران قراردادی و پیمانی کشور - درباره اثرات منفی شرایط کرونایی و مخاطرات معیشتی کارگران ساختمانی و فصلی کشور، گفت: «با توجه به اینکه ویروس کرونا بدون در نظر گرفتن شرایط و موقعیت اجتماعی و اقتصادی افراد همه اقشار را در مخاطره قرار میدهد، برخی از اقشار جامعه و به طور خاص کارگران فصلی و ساختمانی به دلیل شرایط حضور در خیابانها برای یافتن شغل روزانه مورد نظر و کسب درآمد و گذران معیشت، شرایط بسیار سختتری را تجربه میکنند.»
وی افزود: «اینکه ماهیت شغلی افراد به چه صورتی باشد و شرایط مقابله با بیماریها، به شرایط اقتصادی و توان مالی افراد ارتباطی مستقیم دارد و با در نظر داشتن شرایط کرونایی کشور، کارگران ساختمانی با نداشتن اشتغال مستمر و طبیعتاً نبود درآمد کافی و مشکلات معیشتی در خصوص مقابله با بیماری کرونا و حتی تهیه ماسک و وسایل ضدعفونی با مشکلات بسیاری روبهرو هستند.»
بیات تصریح کرد: «کارگران فصلی و ساختمانی به خاطر اینکه کار ثابتی ندارند و کسبوکار مستمر را تجربه نمیکنند از لحاظ اقتصادی تحت فشار هستند و شرایط ایجاد شده کرونایی نیز بر وضعیت متزلزل این قشر از کارگران اثرات منفی بسیاری گذاشته است.»
این فعال جامعه کارگری با اشاره به اینکه یکی از مشکلات این بخش از جامعه کارگری این است که پوششهای حمایتی لازم و کافی در راستای تأمین معیشت آنها در شرایط جاری و حتی در شرایط خاص مانند بیماریها وجود ندارد و حمایتهای موجود، نمیتواند امنیت بخش، شرایط اقتصادی این قشر باشد، اضافه کرد: «پیگیری موضوعات مرتبط با کارگران ساختمانی و فصلی طبیعتاً از طرف انجمنها صورت میگیرد. البته نهاد دولت و شهرداریها نیز در زمینه ساماندهی و برقراری حمایتهای و بیمهای برای آنها هرکدام دارای وظایف تعریف شدهای هستند که با توجه به شرایط این بخش از کارگران باید گفت که همچنان مشکلات بسیاری برای آنان وجود دارد.»
بیمهشدن یک میلیون کارگر ساختمانی
رئیس اتحادیه کارگران قراردادی و پیمانی کشور با بیان اینکه در حال حاضر در حدود یک میلیون نفر بیمهشده کارگر ساختمانی در کشور وجود دارد، گفت: «یکی دیگر از مشکلات کارگران فصلی و ساختمانی این است که محل کار یا مکانی برای حضور ثابت آنها وجود ندارد و این مسأله مشکلاتی در زمینه بازرسیها و نهایتاً بیمه در نظر گرفته شده برای آنها ایجاد کرده است.»وی ادامه داد: «شرایط ایجاد شده کرونایی در کشور و اثرگذاری آن در بخشهای اقتصادی و عمرانی به طور مستقیم بر اشتغال و معیشت کارگران فصلی و ساختمانی اثر گذاشته و کار این بخش از کارگران را که به صورت روزانه در دسترس است، با کاهش بسیار شدید مواجه کرده است. همچنین و شرایط اقتصادی ناشی از تحریمها و کاهش ساختوساز و فعالیتهای عمرانی در شهرها یکی از عوامل اثرگذار در کاهش کار کارگران ساختمانی و فصلی است.»
رئیس اتحادیه کارگران قراردادی و پیمانی کشور در ادامه با تأکید بر اینکه ساماندهی کارگران فصلی و ساختمانی بارها توسط دولتها، مجالس شورای اسلامی و انجمنهای صنفی آنان پیگیری شده افزود: «این در حالی است که همچنان مشکلات این بخش از جامعه کارگری کاملاً محسوس است که میتوان به مشکلات ناشی از بیمه بیکاری، مسائل مربوط به مشاغل سخت و زیانآور که شامل این بخش از کارگران نمیشود و البته آمار حوادث بالای کار اشاره کرد.»