اعتراض گسترده کارگران در سراسر برزیل به شرایط کرونایی
افزایش ثروت اغنیا به قیمت مرگ فقرا
کارگران برزیلی در هفتهای که گذشت اعتصابات و اعتراضاتی را علیه گسترش کنترل نشده ویروس کرونا و بحران اجتماعی متعاقب آن - که دهها میلیون نفر را به سوی فقر سوق داده - در سراسر این کشور به راه انداختند. اعتصابات چند هفتهای معلمان در سائوپائولو علیه بازگشایی مرگبار مدارس با افزایش متوقف شدن توقف کار توسط رانندگان اتوبوس، کارگران نفت و راهآهن، کارگران برنامههای تحویل و سایر بخشها همراه بود. این در حالی است که برزیل تقریباً 14 میلیون مورد ابتلا به ویروس کرونا و آمار ناراحتکننده 375 هزار مرگ را ثبت کرده است.
اعتصاب دائمی
رانندگان اتوبوس، توقفهای کاری را در تعدادی از مراکز ایالتها برگزار کردهاند. این در حالی است که اتحادیه ملی کارگران حملونقل و تدارکات (CNTTL) تلاش کرد این مبارزات را منزوی کند، اما در ادامه مجبور شد «اعتصاب بهداشت» در سراسر کشور را اعلام کند. در همین حال، حدود هزار و 700 کارگر نفت در پالایشگاه وارگاس در ایالت پارانا در تاریخ 12 آوریل دست به اعتراض زدند. اعتراض آنها به برنامهای برای آوردن 2 هزار کارگر از سراسر کشور برای کارهای غیرضروری بود. عملیاتی مشابه در ماه مارس در پالایشگاه گابریل پاسوس (Regap)، در ایالت میناس گرایش، منجر به شیوع ویروس کرونا شد که موجب شد حداقل 200 تن مبتلا به کرونا شده و جان خود را از دست بدهند. تحقیقی توسط مؤسسه مطالعات آمازونی ملی (INPA) پیشبینی کرد که با توجه به میزان آلودگی فعلی برزیل، اعزام 2 هزار کارگر به ریپار باعث شیوع و در نتیجه حداقل یک مرگ اضافی هر روز در شهر اوراساریا میشود. طی روزهای گذشته، اتحادیه کارگران نفت در خط ساحلی سائوپائولو (Sindipetro-LP)، در واکنش به ابتلای گسترده در سکوهای نفتی آن سوی از دریا، «وضعیت اعتصاب و اجتماع دائمی» اعلام کرد که در کوتاهمدت به توقف کامل سکوها منجر میشود. این اقدام با تغییر برنامهریزیشده در برنامههای کاری توسط مجتمع انرژی دولتی پتروبراس آغاز شده که تحت عنوان کاهش شمار مبتلایان فعالیت میکند. در عملیات نفتی خط ساحلی سائو پائولو 900 کارگر استخدام شده و توانایی استخراج بیش از یک میلیون و 300 هزار بشکه نفت در روز را دارند.
اخراج کارگران
افزایش اعتراضات - که به دلیل تأثیر تلفات ناشی از کرونا و بحران اجتماعی تقویت میشود - کارگران بخش اپلیکیشنهای تحویل کالا که توسط غولهای فناوری مانند آیفود و اوبر استخدام شدهاند را وارد این کارزار کرده است. هفته گذشته، هزاران نفر از کارگران بخش زایمان کار خود را متوقف کردند و در خیابانهای سائوپائولو رژه رفتند و هنگام عبور از معابر اصلی شهر با تشویق رانندگان کامیون و کارگران بیمارستان مورد استقبال قرار گرفتند. کارگران بخش فلزات نیز اعتصابی یک هفتهای علیه بسته شدن کارخانه الجی در نوار صنعتی مستقر در امتداد ساحل رودخانه پارائیبا که دو شهر اصلی کشور یعنی سائو پائولو و ریودوژانیرو را به هم متصل متصل میکند، آغاز کردند. کارگران الجی پس از اعلام اتحادیه محلی فلزکاران (SINDIMETAL) که کار مذاکرات خود را از سر میگیرند، به کار خود بازگشتند. به عنوان بخشی از برنامههای تجدید ساختار جهانی، الجی اعلام کرده است که تولید مانیتور رایانه را متوقف میکند و در نتیجه 700 کارگر از هزار کارگر در این کار اخراج میشوند. کارگران کارخانههای تولید قطعات در منطقه با استخدام 430 نفر، از شش آوریل در اعتصاب خاموش شدن الجی مشارکت کردند.
قربانیان خاموش
بر اساس مطالعهای که ال پائیس بر اساس آمار مؤسسه ثبت ملی استخدام (CAGED) انجام داده، مرگومیر بیش از حد رانندگان اتوبوس در سراسر برزیل در سال گذشته 62 درصد گزارش شده است. این میانگین سه برابر میانگین کشوری یعنی 22 درصد است. هر دو رقم بر اساس مرگومیر ثبت شده در سال 2020 است و هنوز تلفات وحشتناک آخرین افزایش کرونا را که شاهد افزایش مرگ روزانه به 3 هزار نفر بوده، ثبت نکرده است، رقمی سه برابر تعداد ثبت شده در اوج موج اول کرونا در اواسط سال 2020 همچنین این ارقام هیچ شناختی در مورد اینکه چگونه بسیاری از اعضای خانواده کارگران حملونقل قربانی عفونتهایی که از محل کارشان به خانه آوردهاند، نمیشود.
در منطقه سوروکابای بزرگ - چهارمین منطقه بزرگ کلانشهر در این ایالت با بیش از یک میلیون نفر ساکن - 10 درصد رانندگان اتوبوس پیش از موج فعلی جان خود را به علت ابتلا به کرونا از دست دادهاند. بهرغم همه ادعاهای تبلیغاتی مبنی بر اینکه ایالت فقط «تجارتها و صنایع اساسی» را باز نگه میدارد، فقط در شهر سائوپائولو، سیستم حملونقل گسترده 3 میلیارد سفر در طی همهگیری بیماری کرونا ثبت کرده است؛ این یعنی بیش از یک میلیارد و 600 میلیون در اتوبوس، و یک میلیارد و 400 میلیون سفر در سیستم راهآهن! در مترو 22 کارگر طی مدت اخیر فوت کردهاند و هزار و 500 نفر از 8 هزار کارگر فعال در این بخش بیمار شدهاند. در سیستم شلوغتر حملونقل مسافربری، 50 نفر از 8 هزار کارگر بخش راهآهن و همچنین 131 راننده اتوبوس جان خود را از دست دادهاند.
سیستم حملونقل
از سوی دیگر، اعتصاب سراسری کارگران حملونقل و تدارکات نیز به دنبال یک هفته تظاهرات و به دلیل توقف در تغییر شیفت رانندگان اتوبوس در برخی از بزرگترین شهرهای برزیل صورت گرفت.
در روزهای مختلف در برازیلیا، سومین شهر بزرگ این کشور، اتوبوسها متوقف شدند و رانندگان دست از کار کشیدند. سالوادور، باهیا، چهارمین ایالت بزرگ، راسیفه پرنامبوکو، نهمین ایالت بزرگ و سائو لوئیز مارانهو، پانزدهمین ایالت بزرگ برزیل هستند که شاهد این موج اعتراضی بودند. اتوبوسها نیز در ویتوریا، پایتخت ایالت اسپیریتو سانتو متوقف شدند. روز دوشنبه، اعتصاب نامحدود در سیستم مترو برازیلیا آغاز شد.
طی روزهای گذشته، تظاهرات در 14 ایالت برنامهریزی شده و برای اولینبار این اعتصابها شامل توقف خدمات ریلی در سائو پائولو، بزرگترین سیستم حملونقل جمعی در کشور و همچنین در پورتو آلگره میشود. رانندگان اتوبوس، گردآورندگان کرایه و کارمندان یک توقف 24 ساعته در هر منطقه عمده ایالت سائوپائولو، از جمله دره پارائیبا و سایر مراکز صنعتی مانند سوروکابا، ژوندیا و گوارولوس انجام میدهند که بیش از 80 درصد جمعیت 44 میلیونی ایالت را تشکیل میدهد.
ستیزهجویی کارگران حملونقل جمعی پاسخی مستقیم به سیاست مصونیت گلهای است که توسط طبقه حاکم برزیل و همه نمایندگان آن از رییسجمهور «ژائر بولسونارو» گرفته تا فرمانداران ایالتی به اصطلاح مخالفت سیاسی به رهبری حزب کارگران اتخاذ شده است.
نابرابری اجتماعی
کارگران بخش حملونقل انبوه نیز در طی همهگیری با بیش از 50 هزار مورد اخراج مواجه شدهاند؛ چراکه شرکتهای حمل ونقل تبلیغات دولت برزیل را در مورد کاهش چشمگیر ابتلا ناشی از محدودیتهای ناشی از همهگیری برای عملیات بازسازی و کاهش تعداد اتوبوسها و قطارها را مورد سوءاستفاده قرار میدهند و در عمل هیچ عایدی شامل حال کارگران نمیشود.
اعتصاب کارکنان بخش حملونقل در سائوپائولو در حالی صورت میگیرد که این ایالت پس از یک مرحله به اصطلاح «اضطراری» که شاهد پر شدن تختهای آیسییو بود، برای اولینبار در یک ماه به کاهش زیر 90 درصدی این رقم رسید و در نتیجه مجدداً خدمات خردهفروشی حضوری را بازگشایی کرد. این اقدام پس از آن صورت گرفت که انجمن مراکز خرید سائوپائولو اعلام کرد در صورت بسته نشدن خردهفروشی برای یک هفته دیگر، فروشگاهها 60 هزار کارگر را در شهر اخراج میکنند. این موضوع نشاندهنده یک درصد از کارگران شهر است که طی یک شب به خیابانها پرتاب میشوند. این ایالت در حال حاضر بیش از 820 مورد مرگ در روز را ثبت میکند.
مرگ جمعی با بدبختی جمعی و رشد بیسابقه نابرابری اجتماعی همراه شده است. دهها میلیون برزیلی از زمان ابتلا شروع همهگیری ویرانگر کرونا به ورطه فقر فرو رفتهاند و بیکاری در سطح بالایی قرار دارد که به نوبه خود رکودی بیسابقه را به دنبال داشته است. بیش از نیمی از جمعیت با عدم امنیت غذایی روبهرو هستند. در همین حال، تعداد میلیاردرهای برزیلی طی سال گذشته از 45 به 65 نفر رسیده، در حالی که ثروت آنها با 72 درصد افزایش به 219 میلیارد دلار بالغ شده است.
جلوگیری از مرگ جمعی
موج اعتصابات و اعتراضات کارگران در برزیل بیانگر افزایش عصبانیت و ستیزهجویی کارگران نسبت به شرایط مشابهی است که در بسیاری از کشورهای جهان وجود دارد. پس از یک سال که شاهد 3 میلیون مرگ ناشی از ابتلا به کرونا و محرومیت اجتماعی بیحدوحصر بودیم، شرایط برای فوران مبارزه طبقاتی در مقیاس جهانی در حال گسترش است. در برزیل، مانند هر کشور دیگر، طبقه حاکم از اقدامات لازم برای جلوگیری از مرگ جمعی و جلوگیری از فقر و گرسنگی جمعی امتناع میورزد؛ چراکه منافع و سود آنها را تحت تأثیر قرار میدهد. بنابراین، نبرد علیه کرونا خارج از مبارزه سیاسی علیه نظام سرمایهداری نمیتواند با موفقیت انجام شود.
برای پیشبرد این نبرد، کارگران برزیل به رهبری جدید و سازمانهای جدیدی برای مبارزه و بسیج سراسری نیاز دارند. اتحادیههای موجود، وابسته به حزب کارگران و برنامه سرمایهداری آن، از مبارزه برای اقدامات لازم برای مهار همهگیری امتناع ورزیدهاند. در عوض، آنها سیاستهای مزورانه در زمینه بازگشایی اقتصادی و مصونیت گلهای حمایت کرده و آنها را ترویج کردهاند و سعی در منزوی کردن همه مبارزات کارگری و اتحادیه دارند. این در حالی است که این نهادها فقط خواستار اولویت دادن به کارگرانی هستند که ادعا میکنند نمایندگی آنها نسبت به سایر اقشار مردم به دلیل تأمین ناکافی واکسن است.