اگر در کارگاه تولید کفش فعالیت میکنید این مطلب را با دقت بخوانید
میخ و شست و کفش را به هم نکوبید!
پا، قلب دوم انسان است. به همین دلیل کفشی که انتخاب میکنیم باید از نظر سلامتی کاملاً از پا مراقبت کند، اما چند قدم پیشتر از ویترین کفاشیها، اشخاصی هستند که این کفشهای زیبا را با کنترل ماشینها و یا با زحمت دستهای هنرمندشان میدوزند؛ کارگران کارخانههای کفشسازی – دستی یا اتوماتیک- و کفاشهایی که پشت پرده مغازه کوچکشان کفش میدوزند در معرض آسیبهای مختلف قرار دارند. با این آسیبها و راهکارهای کنترل آن آشنا میشویم.
مواد اولیه موجود در کارخانههای تولید کفش مانند رویه و تخت کفش، چسب مورد استفاده برای اتصال بخشهای مختلف کفش به یکدیگر، حرارت دادن مواد کفش، ذرات معلق ایجاد شده در هوای تنفسی در مراحل مختلف برش، دوخت و... و بوی حاصل از این مواد همگی میتوانند به سلامت کارگران شاغل در کارخانههای تولید کفش آسیب وارد کند.
رویهسازی نخستین لایه خطر
آمادهسازی رویه کفشهایی که از پوست حیوانات تهیه میشوند با آلودگیهای زیستمحیطی و آسیب به سلامت کارگران همراه است؛ به این دلیل که برای آمادهسازی از مقدار زیادی نمک و «کروم هگزاوالنت» استفاده میشود. علاوه بر این استفاده از مواد برنزهکننده برای تغییر رنگ چرم، مشکلات تنفسی مانند برونشیت، آسم و... را به همراه دارد. همچنین این نوع مواد شیمیایی روی پوست نیز تأثیر منفی میگذارند. اگر با این مواد تماس مداوم وجود داشته باشد؛ امکان نازایی و ابتلا به سرطان وجود دارد. پس از دباغی شدن چرم نیز مواد شیمیایی و رنگها روی چرم باقی میمانند. این مواد میتوانند به افرادی که در کارخانههای تولید کفش فعالیت میکنند، آسیب وارد کنند. البته در حال حاضر از راهکارهای سالمتری برای دباغی چرم استفاده میشود؛ اما با این حال آب باقی مانده از فرایند دباغی میتواند به محیطزیست نیز آسیب رساند.
چه باید کرد؟
1- ماسک: در حال حاضر به دلیل کرونا باید از ماسک استفاده کرد. اما پس از پایان این بیماری نیز حتماً در حین کار ماسک سه یا پنج لایه استفاده کنید.
2- دستکش مناسب: از دستکش مناسب استفاده کنید تا پوست دست با مواد آسیبرسان در تماس نباشد.
3- بشویید: حتماً صورت را در فواصل مختلف کار، بشویید تا آلایندهها روی صورت باقی نمانند.
4- شیر بنوشید: یکی از راهکارهای خوب برای جلوگیری از تأثیر مواد آلاینده، نوشیدن شیر است. سعی کنید حتماً در روز یک لیوان شیر بنوشید.
5- جریان هوا: هواکش باید همیشه روشن باشد. علاوه بر این برای جریان بهتر هوا باید پنجرهها نیز باز باشند.
آمادهسازی؛ دومین لایه خطر
مرحله بعدی ساخت کفش، برش زدن، جداسازی و دستهبندی و آمادهسازی رویه و تخت کفش برای دوختن کفش است. در این مرحله از دستگاههای مختلف برای برش زدن و قالبزنی استفاده میشود. علاوه بر این ممکن است دوخت کفش به شکل دستی انجام شود که همه این موارد میتوانند آسیبهایی را به دنبال داشته باشند. در واقع دستگاههای پرس، کوبیدن، غلتکها، پرچها، ماشینهای خیاطی، برشهای قالب و... همگی میتوانند به دست و دیگر قسمتها بدن آسیب وارد کنند. به این موارد توجه کنید:
1- سوزنهای بزرگ این دستگاهها میتوانند باعث سوراخ شدن دست شوند. امکان قطع شدن دست یا انگشت در دستگاههایی که کار پرس را انجام میدهند وجود دارد.
2- گیر کردن تکههای لباس، شال، روسری و... زیر دستگاهها میتواند باعث آسیب شود.
3- تکههایی از قطعات میتوانند از زیر دستگاههای لرزشی یا پرس رها شده به بخشهای مختلف بدن آسیب رسانند.
چه باید کرد؟
1- برای کار با دستگاهها ابتدا وضعیت دستگاهها را کنترل کنید. در صورت اطمینان از سالم بودن آنها، کار را آغاز کنید.
2- پیش از شروع کار، نکتههای ایمنی را رعایت کنید. برای مثال، شال یا روسری را کاملاً جمع کنید تا زیر دستگاه گیر نکند. لباس باید مناسب و اندازه باشد تا مانع کار شما نشود. از همراه داشتن دستبند، ساعت و... که بند آنها ممکن است زیر دستگاه گیر کند، خودداری کنید.
3- فاصله ایمنی از دستگاهها را رعایت کنید.
ذرات معلق؛ سومین لایه خطر
برش زدن، سنباده زدن، دوختن، نازککاری درز کفش و... همگی باعث ایجاد مقدار زیادی ذرات معلق در هوای تنفسی کارگاه میشود. تنفس این ذرات میتوانند به مجاری تنفسی و ریهها آسیب رسانند. از سوی دیگر نفس کشیدن هوایی که در آن ذرات چرم وجود داشته میتواند باعث ورود آلایندههایی مانند کروم، نیکل، کادمیوم و دیگر مواد شیمیایی موجود در چرم به داخل مجاری تنفسی و خون شود.
چه باید کرد؟
1- محیط کار باید دارای هواکشهای فعال و پرتوان باشد تا تمام آلایندهها را مکیده و از محیط خارج کند.
2- لباسی که میپوشید میتواند تا حد زیادی بدن را در مقابل آلایندهها محافظت کند. اما برای محافظت بیشتر و کاملتر باید لباس کار، دستکش و ماسک سه یا پنج لایه بزنید.
3- با استفاده از جاروبرقی یا فرچهای که خیس شده، باید میز کار و زمین را تمیز کنید. این کار به کاهش حجم آلایندهها کمک میکند.
4- پیش از مصرف غذا یا هر خوراکی و نوشیدنیای، دست و صورت خود را بشویید.
5- در حین کار آب بنوشید. اما از مصرف خوراکیهایی که ممکن است آلایندهها روی آن بنشینند مانند میوه پوستکنده- خودداری کنید. نوشیدن آب باعث به کار افتادن کلیهها و دفع سموم احتمالی وارد شده به بدن میشود.
آسیبهای عمومی؛ چهارمین لایه خطر
علاوه بر آسیبهای اختصاصیای که به آن اشاره شد، میتوان به آسیبهایی مانند آسیب به شنوایی به دلیل صدای بلند دستگاهها، آسیب به کمر، گردن، ستون فقرات و دستها به دلیل نشستن طولانیمدت و یا کار کردن بدون وقفه، واریس پا به دلیل آویزان بودن پاها به مدت طولانی، ابتلا به بواسیر و اضافه وزن به دلیل نشستن طولانیمدت نیز اشاره کرد.
چه باید کرد؟
1- یکی از راهکارهای مهم برای جلوگیری از آسیب به شنوایی، استفاده از محافظ گوشها است.
2- انجام چند نرمش ساده در محل کار میتواند خستگی کمر، گردن، ستونفقرات و دستها را برطرف کند.
3- به ازای هر یک تا یک ساعت و نیم نشستن و کار کردن، یک ربع ساعت راه بروید. علاوه بر این میتوانید به پشت روی زمین دراز کشیده و پاها را به مدت یک ربع ساعت کمی بالاتر از سطح بدن نگه دارید.
4- روی نیمکت یا صندلیای که مینشینید، از بالش نرم ویژه نشستن استفاده کنید تا دچار بواسیر نشوید.
5- وقتی به منزل رسیدید، حتماً چند ساعتی دراز بکشید تا بدن از حالت نشسته و ایستاده به شکل استراحت قرار گیرد.
6- حتماً آخر هفته ورزش کنید تا بدن از حالت خشکی و گرفتگی ناشی از کار در طول هفته درآید. بهتر است ورزشها هوازی باشند؛ مانند پیادهروی، دوچرخهسواری یا حرکتهای ایروبیک در فضای باز.
دست سفید
میخ زدن و یا استفاده از سایر تجهیزات لرزشی میتواند باعث آسیب به دست به شکل خاص یعنی «دست مرده» شود. در این آسیب ابتدا دست آسیبدیده به رنگ سفید تغییر رنگ داده و سپس به تدریج تیره و کبود خواهد شد. احساس لرزش دائمی در دست و بازوهای افرادی که با دستگاههای لرزشی کار میکنند از دیگر عوارض این نوع کار است. مراقب ناخن یا دست آسیبدیده باشید. به این دلیل که ممکن است تماس آن با وسایل یا آلایندههای محیط کار، عفونت یا قارچ به همراه داشته باشد؛ بنابراین حتماً آن را باندپیچی کرده و باندپیچی را نیز مرتب عوض کنید.