printlogo


فرهنگ بیمه‌ای در بین روزنامه‌نگاران وجود ندارد
احمد مسجد جامعی

روزنامه‌نگاری در ایران به لحاظ تاریخی سابقه بلندبالایی دارد. از روزهایی که روزنامه «وقایع‌الاتفاقیه» به‌عنوان اولین جریده ایرانی منتشر می‌شد زمان زیادی می‌گذرد. سال‌ها گذشت و روزنامه‌ها یکی پس از دیگری پا گرفتند و سنت مطبوعاتی ایران را شکل دادند. اما آیا همزمان با رشد مطبوعات و ریشه دواندنشان در عرصه اجتماعی و متناسب با این ساختار، نهادهای پشتیبان، ناظر و حامی نشر آزاد افکار و اندیشه‌ها و مهم‌تر از همه روزنامه‌نگار و روزنامه‌نگاری شکل گرفته است؟ پاسخ منفی است. تا چندی پیش بسیاری از نهادهای مهم ازجمله دانشگاه‌های تخصصی روزنامه‌نگاری و رشته‌های تخصصی وجود نداشتند. قوانین و مقررات، تشکل‌های صنفی و... نیز همین‌طور. ما در این حوزه‌ها نقصان‌های زیادی داشتیم. حتی بعد از ایجاد نهادهای آموزشی خاص روزنامه‌نگاری، فارغ‌التحصیلان این رشته بیش از آنکه جذب روزنامه‌ها و نهادهای رسانه‌ای شوند، جذب فعالیت‌های خارج از این حوزه می‌شدند. از طرفی کتاب‌های خاص این حوزه نیز در مقایسه با رشته‌های تخصصی دیگر محدودتر است. فعالیت مطبوعات و به تعبیری عمر رسانه‌ها در ایران، بنا به شرایط اقتصادی و یا سیاسی کوتاه است و تجربه‌ها به شکل مطلوب تجمیع نمی‌شوند. علاوه بر آن کمتر اتفاق می‌افتد که خبرنگاران برای تمام عمر کاری‌شان (تا بازنشستگی) در یک روزنامه باقی بمانند. در این وضعیت، چشم‌انداز اقدامات و هدف‌گذاری‌های بلندمدت چه به صورت فردی و چه به صورت جمعی فراموش می‌شود. از مهم‌ترین این مسائل، بیمه خبرنگاران و روزنامه‌نگاران است. دست‌کم بیش از ده سال است این موضوع دستمایه بحث و گفت‌وگو است و گرفتار در پیچ‌وخم‌های قانون‌گذاری. به عبارتی دیگر مسئله بیمه چالش همواره عرصه مطبوعات است. اما علت را باید در چه جست؟ یک وجه این چالش به ضعف نهادها و دستگاه‌های اجرایی مربوط است و وجه دوم که نباید از آن غافل شد، عدم مطالبه این حق از طرف تحریریه‌ها و روزنامه‌نگاران است. در واقع «بیمه» هیچ‌گاه به شکل درست و عمومی مطرح نشده و شکل مطالبه و خواسته جمعی به خود نگرفته است. تبدیل شدن این خواست حقه به فرهنگ، تداوم گفت‌وگو را می‌طلبد. جایی که می‌تواند بستر مناسبی برای تداوم گفت‌وگو و بحث در خصوص بیمه خبرنگاران باشد و اجماع نظری را در این باره بین اصحاب رسانه ایجاد کند، نشریات تخصصی حوزه رفاه و تامین‌اجتماعی هستند که «آتیه‌نو» نمونه بارز آن‌هاست. البته تعداد این نوع نشریات که به‌طور تخصصی مباحث این‌چنینی را دنبال می‌کنند کم است، اما باید گفت امروز وجود چنین نشریات تخصصی برای پیشبرد مباحث خرد و کلان سیاست‌گذاری‌های اجتماعی از واجبات حفظ حیات نظام رسانه‌ای است و پشتیبان آتیه روزنامه‌نگاران.