فعلا باید فاصله گرفت. درست است فاصله و دوری چندان بار مثبت معنایی ندارد اما فعلا و تنها راهچاره برای نجات و پیشگیری از ویروس کرونا همین است؛ دوری و دور ماندن. دوری از هر جایی که تجمع در آن شکل میگیرد. یکی از این مکانهای تجمع محل کار است که حالا با دورکاری کارمندان ابعاد جدیدی پیدا کرده است. با اینکه بسیاری از کشورهای جهان و شرکتهای معتبر چند سالی است که دورکاری را به تجمع افراد ترجیح میدهند اما این واژه هنوز برای ما ایرانیها جدید است. دورکاری هم مثل خود ویروس کرونا هنوز ابعاد ناشناختهای دارد. خیلیها هنوز نحوه برخورد با آن را نمیدانند و گاه حتی راه را اشتباه میروند؛ درست مثل کارفرمایانی که فکر میکنند دورکاری مرخصی است و حقوق کارمندان را کمتر از قبل پرداخت میکنند.
حقوقها نباید کم شود
از همان روز نخست یعنی موج اول شیوع کرونا در ایران، مسئولان اعلام کردند دورکاری دلیلی برای کاهش دستمزدها نیست و حقوق مانند قبل باید پرداخت شود. یعنی شرکتهای دولتی و خصوصی باید مانند قبل به کارمند خود حقوق و مزایا بدهند و حق بیمه نیز پرداخت شود؛ اما آنطور که شنیده میشود بعضی از کارفرمایان در بخش خصوصی دستمزدی کمتر از حداقلهای قانونی پرداخت و یا حتی از پرداخت حق بیمهها شانه خالی میکنند. این در حالی است که دورکاری به دلیل بیماری کرونا و شرایط خطرناک و بحرانی امروز نمیتواند دلیل کاهش دستمزد باشد. طبق قانون، کارمندان دورکار هم کار روزانه را انجام میدهند و کارفرما باید حقوق کارکنان خود را با رعایت همه مولفههای حقوق مثل حق مسکن، حق اولاد و… به حساب کارمند واریز کند.
دولتیها پایبندتر هستند
سازمانها و شرکتهای دولتی در دورکاری کارنامه بهتری دارند. اینطور که شنیده میشود تاکنون شکایتی درباره کاهش حقوقها ثبت نشده و کارمندهای دولتی وضعیت بهتری نسبت به کارمندان بخش خصوصی دارند. خانم م.الف کارمند یکی از نهادهای دولتی است که شرایط دورکاری دارند. او میگوید از همان روز اول که اعلام شد باید دورکار شویم تا امروز هیچ مشکلی بابت حقوق و واریزیهای هر ماه نداریم. او میگوید: «کار من و همکارانم به گونهای بود که میتوانستیم آن را از خانه نیز انجام بدهیم. برای همین از همان روز اول استقبال کردیم. اینجوری برای خودمان خیلی بهتر است. رفتوآمد و ترافیک را نداریم. مشکل حقوق هم تا امروز نداشتهایم.» او میگوید مثل همان زمانی که در اداره کار میکرده، حالا هم در خانه کار میکند: «به نظر من این اعتماد بین کارمندان و سازمان ما وجود دارد. من و همکارانم مثل قبل کار میکنیم. اگر بخواهیم مرخصی برویم درخواستمان را مطرح میکنیم. همه کارها مثل قبل انجام میشود. سر ساعت کارمان را شروع میکنیم و سر ساعت همیشگی کارمان تمام میشود. قرار نیست چون کسی ما را نمیبیند از کار بزنیم.»
عملکرد ضعیف شرکتهای خصوصی
اما اوضاع در بعضی از شرکتهای خصوصی متفاوت است. با اینکه دولت الزام کرده شرکتهایی که امکان دورکاری دارند حتما این کار را انجام دهند اما بعضی از این شرکتها چندان به این کار تمایل ندارند. پرویز. م مدیر یک شرکت خصوصی است. او معتقد است بازدهی شرکت در صورت دورکار شدن کارمندانش پایین میآید. او میگوید: «بعضی از کارمندهای ما به زور کار میکنند. اگر من بالای سرشان نباشم معلوم نیست اوضاع چه میشود. در شرکت ما همه پروتکلهای بهداشتی رعایت میشود و هرچند وقت یک بار هم تست کرونا میگیریم و هر کس که مبتلا باشد به مرخصی میرود. اما دورکاری به نظر من به ضرر ما تمام میشود.» البته بعضی از شرکتهای خصوصی به دورکاری روی خوش نشان دادهاند، اما بازهم یک جای کار میلنگد. مریم-پ کارمند یک شرکت خصوصی است که از شیوع کرونا تاکنون دورکاری را انتخاب کرده است. او میگوید: «درست است که از تجمع و ویروس دور هستیم اما دورکاری خیلی به ما ضرر زده است. حقوق ما مثل همیشه کامل پرداخت نمیشود. دیگر خبری از مزایا، حق مسکن و... نیست. وقتی هم اعتراض میکنیم میگویند خودتان خواستید دورکار شوید. هزینههایتان کمتر شده و باید حقوق کمتری بگیرید.» اما این پایان ماجرا نیست. بعضی از کارگران شرکتهای خصوصی که خودشان دورکاری را انتخاب کردهاند با مشکلاتی مثل واریز نشدن حقوق برای چند ماه و پرداخت نشدن حق بیمه مواجه هستند.
اکبر. الف کارگر یک شرکت خصوصی است. او میگوید: «چند ماه است که حقوق من و همکارانم پرداخت نشده است. حتی حق بیمه نیز واریز نشده است. در این تورم و گرانی نگرفتن یک ماه حقوق مصیبت بزرگی است؛ دیگر چه رسد به اینکه چند ماه حقوق نگیریم. ما که خودمان نمیخواستیم دورکار شویم. آنها خودشان گفتند دورکار شوید، حالا هم باید حقوق ما را کامل بدهند.»
قانون چه میگوید؟
طبق آییننامه دورکاری افرادی که حضوری سر کار نمیروند، به همان میزان معینی که توافق شده باید در خانه کار کنند. همچنین هر ماه مبلغی به میزان 5 درصد حداقل حقوق موضوع ماده (76) قانون مدیریت خدمات کشوری تحت عنوان کمک هزینههای جانبی برای مواردی از قبیل گرمایش، سرمایش و روشنایی منزل کارمندان دورکار به آنان پرداخت میشود. طبق آییننامه ساعات کاری کارمند دورکار، نحوه انجام وظایف و نحوه ارتباط با فرد دورکار توسط کارگروه اجرایی با رعایت ماده 87 قانون مدیریت خدمات کشوری تعیین میشود. پرداخت اضافه کار و سایر پرداختهای قانونی به اینگونه کارکنان بر اساس حجم و کیفیت کار تعریف شده توسط کارگروه اجرایی و با پیشنهاد مدیر واحد متبوع کارمند و تأیید رئیس کارگروه اجرایی انجام خواهد شد،آییننامهای که گفته میشود بیشتر از طرف ادارات دولتی اجرا میشود و شرکتهای خصوصی چندان به آن پایبند نیستند.
