اجباری شدن عدم حضور کارمندان از دید کارفرمایان
دورکاری؛ مفید یا زیان بار؟
پاییز امسال را باید پاییز جولان کرونا نامید. همانگونه که پیشبینی میشد در این فصل موج سوم کرونا در کشور ما به اوج رسیده و موارد ابتلا و تلفات این بیماری به شکل خطرناکی سیر صعودی به خود گرفته است. در این شرایط، برخی تجربیات موج اول و دوم کرونا از جمله دورکار کردن نیروی انسانی میتواند درصدی از مخاطرات این همهگیری را کاهش دهد. با وجود آنکه تاکنون تعریف یکسان و جامعی از دورکاری ارائه نشده اما میتوان دورکاری را به عنوان شیوهای برای سازماندهی و انجام امور کاری در مکانی غیر از محل سازمان یا شرکت، با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات نامید؛ به نحوی که با این فرایند برای نیروی انسانی، انعطاف زمانی و مکانی در انجام وظایف کاری و فعالیتهای شخصی ایجاد شود. در ادامه، برخی فرصتها و چالشهای مهم در مورد دورکاری را به اختصار مرور میکنیم.
مجتبی کاوه
دورکاری هزینهها را کاهش میدهد
برخی کارفرمایان و مدیران با این تصور که در دورکاری کنترلی روی عملکرد نیروی کار ندارند و همزمان باید حقوق و مزایای پرسنل دورکار را متقبل شوند، این رویه را موجب اتلاف منابع سازمان و یا شرکت تحت مدیریت خود
میدانند.
مدیران و کارفرمایانی که شناخت کافی از توان مدیریتی خود و توانمندیها و نقاط ضعف پرسنل خود دارند، نهتنها چنین تصوری ندارند بلکه به روشنی میدانند که دورکاری کاهش هزینههای سازمان را در پی دارد.
دورکاری، هزینههای اداری و سربار (از جمله هزینه حاملهای انرژی و هزینههای جاری اقلام مصرفی) را کاهش میدهد.
ضمنا با توجه به کاهش هزینه تردد پرسنل به محل کار و این امر بدیهی که کار در منزل با راحتی و رفاه بیشتری نسبت به کار در محل شرکت همراه است، برخی کارفرمایان حقوق و دستمزد یا مزایای پرسنل را مورد بازنگری قرار میدهند و از این راه در هزینههای سازمان صرفهجویی میکنند. البته این نوع کاهش هزینه مطلوب کارکنان دورکار نیست و خود موضوع چالش بین کارفرمایان و کارکنان است.
بازرسی بیمه و پرسنل دورکار
کارفرمایانی که بنا به اجبار محدودیتهای کرونایی (یا به دلایل دیگر) به دورکاری تمام یا بخشی از پرسنل خود رضایت دادهاند با معضل بازرسی بیمه نیز دستوپنجه نرم میکنند.
طبق قانون کار، بازرسان سازمان تأمیناجتماعی حضور نداشتن پرسنل در محل کار طی چند نوبت بازرسی تصادفی را به معنای ترک کار تلقی میکنند و درج نام این افراد در لیست بیمه از نظر بازرسان به منزله تقلب در لیست بیمه کارفرما است که عواقب قانونی به دنبال دارد. پرواضح است که اثبات اینکه کارکنان غایب در محل کار در حقیقت به دورکاری مشغولند به بازرسان عملا امکانپذیر نیست و به همین دلیل این امر گاه به چالشی دردسرساز میان بازرسان و کارفرمایان تبدیل میشود.
کاهش هزینه اجاره دفتر کار
اجاره محل کار در ایران یکی از
پرهزینه ترین هزینه هایی است که به کارفرمایان و صاحبان کسب وکار تحمیل میشود. تجربه موفق دورکاری پرسنل در موج اول و دوم کرونا در برخی شرکتها مدیران و کارفرمایان را به صرافت انداخت که میتوان به تداوم دورکاری حتی بعد از پایان همهگیری نیز اندیشید و به این ترتیب از هزینه سنگین اجاره محل دفتر به طور کل خلاص شد یا حداقل هزینه کمرشکن اجاره دفتر و محل کار وسیع را به هزینه قابل تحمل اجاره محل کار کوچک تبدیل کرد. درباره افزایش یا کاهش بهرهوری در دورکاری بحثهای گستردهای وجود دارد و قابل کتمان نیست. در بعضی کشورها دورکاری به افزایش بهرهوری منجر شده است. واقعیت این است در کشوری مانند کشور ما که بهرهوری همواره حلقه مفقوده زنجیره ارزش به شمار آمده، سخن گفتن از افزایش بهرهوری در زمان دورکاری به این سادگی ممکن نیست.
اگرچه بعضی کارفرمایان و مدیران با تکیه بر استقرار سیستم گزارشدهی کار و تعیین دستمزد بر اساس خروجی کار تا اندازهای بر چالش حفظ و ارتقاء بهرهوری در زمان دورکاری فائق آمدهاند، اما بسیاری از کارفرمایان و مدیران نظر متفاوتی درباره بهرهوری در فرایند دورکاری دارند. از نظر آنها زمان مفیدکاری و همچنین کیفیت کار در دورکاری بسیار کمتر از زمان مفیدکاری و کیفیت کار در زمان کار حضور کارمند در محیط کار
است. در عین حال، گزارشگیری و کنترل از راه دور پرسنل نیز برای آنها کاری بسیار انرژیبر به شمار
میرود.
خاصه آنکه شرایط دورکاری، زمینه انواع بهانهها و دستاویزها – تمارض، قطعی یا سرعت کم اینترنت، مشکلات ادعایی سختافزاری و نرمافزاری سیستمهای خانگی و مانند آنها - را برای انجام ناقص مسئولیتها و امور محوله توسط پرسنل کمبازده فراهم میسازد.
وقتی پای جان در میان است!
فارغ از مزایا و مضراتی که برای دورکاری شمرده میشود، در شرایط کنونی به کارگیری فرایند دورکاری در بسیاری از موارد از سوی کارفرمایان نه یک انتخاب که یک ضرورت است. اگر برخی کارفرمایان و مدیران، دورکاری را مترادف با کاهش بهرهوری و افتادن در چرخه پیگیری مداوم کارهای ناتمام از پرسنل دورکار بدانند، خطر ابتلای دستهجمعی کارکنان مجموعه تحت مدیریت آنها – و حتی خود آنها - به کرونا موضوعی نیست که بتوانند از کنار هزینههای آن به سادگی عبور کنند. فراموش نکنیم این بیماری میتواند برای کارفرمایان نیز به اندازه کارکنان مرگآفرین باشد؛ چراکه کرونا ثابت کرده بین کارفرما و کارگر تفاوتی قائل نیست و همه را به یک چشم مینگرد!