بیمارستانها در گیلان و در مقابله با کرونا روزگار تلخی گذراندند
مقاومت در اوج تنگنا
با شیوع گسترده ویروس کرونا در استان گیلان، مراجعات مردم به بیمارستانها افزایش یافت و موج گستردهای از بیماران به مراکز درمانی گسیل شدند. هرچند در ابتدا به اصحاب رسانه اجازه ورود به داخل بیمارستانها داده نمیشد اما از درون بیمارستانهای گیلان خبر میرسید که به سبب کمبودها، خدمات کافی به بیماران ارائه نمیشود و تختهای بیمارستانی گنجایش حجم بسیار بالای مراجعان را ندارند و این معضل بزرگ گریبانگیر مدیریت بهداشت استان گیلان شده بود.
مشاهدات از داخل بیمارستانها حکایت میکرد که تجهیزات برای پرستاران هنوز کافی و استاندارد نبود؛ نیروی انسانی لازم برای رسیدگی به بیماران تنفسی و کرونایی وجود نداشت و جان کادر پزشکی و پرستاری در خطر بود.
با گذشت چند هفته روز از شروع بحران کرونا در گیلان، اغلب پرستاران به دلیل شیفتهای فشرده و استفاده از پوشش محافظتی سنگین دچار عوارض متعدد از جمله خستگی شدید، مشکلات فیزیکی، کمبود خواب و سوءتغذیه شده بودند و علاوه بر آن شیوع بالای علائم حاد تنفسی، تب و تنگی نفس در میان کادر پزشکی، به حساسیت اوضاع افزوده بود.
دکتر بهراد ذاکری رییس کمیسیون بهداشت شورای شهر رشت در این رابطه به آتیهنو میگوید: «در شروع شیوع کرونا به علت اعلام ناگهانی و دیرهنگام و عدم آگاهی و وجود امکانات و تجهیزات و سرعت بالای انتشار ویروس کادر درمان و بیمارستانها در برابر یک سونامی ناگهانی قرار گرفتند که حاصل آن مرگومیر بسیار بالا و درگیری بسیاری از کادر درمان بود.»
او ادامه داد: «تجهیزات در ابتدا با کمبودهای فراوانی همراه بود و هیچگاه هم تاکنون به طور کامل مهیا نشده است. به نظرم کادر درمان و بیمارستانها در این بحران نمره قبولی گرفتند، هرچند نقصهایی هم وجود داشت که قابلیت بحث و رسیدگی دارند.»
بیماران مبتلا به کرونا در چنین شرایطی نگران و رنجور بودند و هیچ نقطه روشنی برای پایان این بحران تصور نمیکردند.
تجربه ترسناک
دکتر رضا علیزاده، پژوهشگر گیلانی یکی از مبتلایان به کرونا بود که قبل از بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص)، در یکی دیگر از مراکز درمانی استان بستری شدهاند. دکتر علیزاده در گفتوگو با «آتیه نو» با شرح حال آن روزها میگوید: «تا دهم اسفندماه در قرنطینه بودم که حالم بدتر شد و به یکی از بیمارستانهای اصلی استان که به همین منظور اختصاص یافته بود، مراجعه کردم. آنها پس از دو روز و با وجود تب بالا، تنگی نفس و سرفههای شدید به بهانه کمبود جا و انتخاب بین بیماران بدحال و بدتر، با تجویز دارو ترخیصم کردند.»
او با اشاره به بدحالی شدید در آن دوران ادامه میدهد: «13 اسفندماه دوباره و اینبار به بیمارستان تامیناجتماعی گیلان مراجعه کردم و پس از سیتی اسکن ریه متوجه شدم که 60 درصد از حجم ریهام درگیر شده بود. همان لحظه بستری شدم و برخورد بسیار خوب کارکنان، لباس بیمار مناسب و تمیز و اکسیژنتراپی در همان بدو ورود مرا دوباره به زندگی امیدوار کرد!»
این پژوهشگر باسابقه گیلانی ضمن تعجب از تفاوت کیفی بالای بیمارستانها میافزاید: «رسیدگی شبانهروزی به بیماران و بررسی علایم حیاتی آنها و آزمایشات دقیق همیشگی، اعتماد به نفس بالا و انرژی مثبتی به بیماران داده و امید به زندگی را بسیار افزایش داده بود. دلیل این حجم از تفاوت کیفیت خدماترسانی بیش از آنکه به امکانات بیمارستانی بستگی داشته باشد، به سوءمدیریت برمیگردد. بیمار فقط باید با بیماری بجنگد، نه اینکه با حال خراب به ایستگاه پرستاری مراجعه و برای یک داروی تببر خواهش کند.»
دکتر علیزاده معتقد است: «اگر سه ماه قبل تصویری از وضعیت کرونا به مردم میدادیم، هیچکس احتمال نمیداد کشور بتواند از این بحران عبور کند. ما موفق شدیم و بخش بزرگی از این موفقیت به ظرفیت بالای جامعه ایران برمیگردد، ظرفیتی که به دلیل مدیریت ضعیف فقط در مواقع بحران پای کار میآید، نیرویهای مردمی بار بزرگی از دوش دولت برداشتند و بدون حضور آنها عبور از این بحران ممکن نبود. همهگیری بیماری در این سطح وسیع در قرن اخیر بیسابقه بود و جهان هیچ تجربه و خاطره مشترکی از آن نداشت. بنابراین از روز اول ترس و سرگیجه بر ما حاکم بود اما کمکم بر آن پیروز شدیم.»
شهدای سلامت در گیلان
نرجس خانعلیزاده پرستار بیمارستان لاهیجان، علی شیخ مرادی پرستار بیمارستان قائم رشت، غلامرضا وثوقیکیا پرستار تیم جراحی بیمارستان رشت، شهربانو جعفری بهورز درمانگاه زیاز رحیمآباد، دکتر وحید منصف کسمایی متخصص طب اورژانس و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، دکتر محمد محمدی پزشک رشتی، دکتر محمدعلی ربیعی پزشک شیفت، دکتر رضا کوچکینیا پزشک شهر آستانهاشرفیه، دکتر سیامک دیوشلی متخصص اطفال بندرانزلی، دکتر حمید لطفی پزشک متخصص ارتوپدی در صومعهسرا از کادر پرستاری و درمانی گیلان هستند که در کمتر از ۲۰ روز اخیر جان خود را در راه خدمت به بیماران کرونایی از دست دادند. دکتر محمد بخشعلی زاده رشتی، از پزشکان مردمی و خیر رشتی هم پس از دو هفته بیماری حاد تنفسی مشکوک به کرونا درگذشت و در بخش خدمات نیز آقایان آلحسینی و زهتاب همکاران واحد خدمات بیمارستان گلسار رشت نیز پس از دست و پنجه نرم کردن با بیماری حاد تنفسی فوت کردند.
بیمارستان تامیناجتماعی قربانی نداشت
بیمارستان رسول اکرم (ص) در بحران کرونا در خط مقدم بود. دکتر محمدحسین شهدینژاد مدیر درمان سازمان تامیناجتماعی گیلان در رابطه با عملکرد این سازمان و بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در بحران کرونا به آتیهنو گفت: «از اول اسفند دومین بیمارستانی بودیم که در سطح رشت قرنطینه و با اختصاص تمام تختها به بیماران کووید 19 سانتر کرونا شدیم. 934 بیمار در این بیمارستان بستری و 9 هزار نفر با مراجعه به اورژانس ویزیت و برای ادامه درمان راهی منزل شدند. این نکته مهم را نیز مطرح کنم که میزان مرگومیر در بیماران بستری شده ما 14 درصد بود که از استاندارد بهداشت جهانی پایینتر است.»
او ادامه داد: «ما جزو معدود بیمارستانهای کشور بودیم که هیچ فوتی از کادر درمان نداشتیم. این موفقیت ریشه در تاریخ تامیناجتماعی و مدیریت باثبات آن دارد. ما تیم مدیریتی متحدی در استان داریم که خردجمعی در تصمیمسازیهای آن حرف اول را میزند. من و تمام مدیران ارشد و میانی بخش درمان همگی بالای 10 سال در پست خود سابقه مدیریتی داریم. به علاوه نظام شایستهسالاری را در انتخابات و انتصابات رعایت میکنیم.»
دکتر شهدی با اشاره به لزوم شایستهسالاری در انتخاب کارکنان افزود: «حتی پایینترین کارمند حوزه درمان ما بدون توصیه و فقط با در نظر گرفتن شایستگی استخدام شده است. طبیعی است در چنین بستری امکان فرماندهی و هدایت صحیح وجود خواهد داشت. من و تیم زحمتکشم در تمام روزهای بحران در کنار کادر درمان حضور داشتیم و به آنها روحیه میدادیم. اگر ما به خانه میرفتیم قطعا پرسنل بیمارستانی روحیهشان افت میکرد. من حتی وصیت خودم را نوشته بودم اما با این وجود به همه روحیه میدادم. این را عرض کنم که تمام مدیران و حتی من به بیماری کرونا مبتلا شدیم اما در اوج بحران کار را رها نکردیم و پای کار حاضر بودیم.» مدیر درمان تامیناجتماعی گیلان گفت: «تجربه و ارتباطات گسترده باعث شد تا از نظر تامین تجهیزات بهترین باشیم. خیرین هم بسیار کمک کردند و در نتیجه هیچ پرسنل درمانی را بدون تجهیزات بالای سر کار نمیفرستادیم. حفظ سلامت کادر درمان مهمترین کار در اوج بحران بود.» او ضمن تشکر از دکتر سالاری رییس سازمان تامیناجتماعی اضافه کرد: «دکتر سالاری بسیار خوش درخشید. ایشان از همان روز اول مدام با من در تماس بودند و اعضای هیاتمدیره سازمان هم با مشورت ما تصمیم میگرفتند. در نتیجه تمام اینها باعث شد تا حتی یک بیمار پذیرش نشده نداشته باشیم و بهترین خدمات ممکن را به مردم ارائه دهیم.» دکتر شهدی در پایان گفت: «من زیباترین جلوههای ایثار را در پرسنل بیمارستان تامیناجتماعی مشاهده کردم که نمونه آن را فقط در دفاع مقدس دیده بودم.»