سرسبزی در جدال با تاریکی
30 بهمن ماه در تاریخ معاصر ایران به این زودیها فراموش نخواهد شد؛ روزی که شیوع ویروس مرگبار کرونا در ایران به صورت رسمی تایید شد. دو هفته بعد از آن، دکتر حسن روحانی، رییسجمهوری ایران تاکید کرد شیوع ویروس جدید کرونا تقریبا تمامی استانهای کشور را در بر گرفته است. این بحران حالا علاوه بر کشورمان بخش اعظم جهان را نیز گرفتار کرده است. در برخی کشورها بحران عمیق و گسترده است. بعضی جاها نیز تلفات بالاست و بعضی کشورها هم توانستند بحران را کنترل کنند و جلوی شیوع و تلفات گسترده را بگیرند.
ماه دسامبر گذشته بود که دستاندرکاران سلامت عمومی چین به سازمان جهانی بهداشت اعلام کردند که ویروس جدید و ناشناختهای باعث نوعی بیماری با علائمی شبیه به ذاتالریه در شهر ووهان شده است. آنها فورا تشخیص دادند که این ویروس از خانواده ویروس کرونا است و به سرعت در حال تکثیر و راهیابی به بیرون از شهر ووهان است. خیلی زودتر از آنچه تصور میشد، ویروس جدید کرونا که حالا «کووید19 » نام گرفته، مرزها را درنوردید و تقریبا تمام جهان را تصرف کرد. تا زمان تهیه این گزارش هزاران نفر به این ویروس آلوده شده و تعداد زیادی نیز جان خود را از دست دادهاند. تا همین لحظه هنوز واکسن یا پادتنی برای مقابله با آن شناسایی نشده و جهان گرفتار یک خطر عمومی است که شاید شکل زندگی بشر را تغییر دهد.
گیلان پاک، منبع آلودگی
در میان غافلگیری و بیم عمومی از گسترش ویروس کرونا در کشور، گیلان از نخستین استانهایی بود که خیلی زود با این ویروس جدید درگیر و به عنوان یکی از منابع آلودگی شناخته شد. گیلان سرسبز که میان این همه زیبایی، حالا باید با هیولای جهان مدرن گلاویز میشد و مانند تمام دنیا، برای مقابله با این بحران تمامعیارآماده نبود.
شهر شبهای روشن ناگهان با سیطره هراس و تاریکی مواجه شد. در عرض چند روز شلوغی پایان سال در بازار بزرگ رشت جایش را داد به کسادی و سکوتی ترسناک. میدان شهرداری رشت و ابتدای خیابان شریعتی که از صبح تا سپیده روز بعد مملو از زندگی و همهمه بود و تازه از سرشب با حضور گاریهای سیار جلو و دلبریاش آغاز میشد، در اتمسفری غمانگیز و خالی از غلغلههای شبانه به چشم غریبه بود. خیابان شیک در سکوتی غریب گم شده بود.
ابر دلهره بر روی شهر دلربا سایه انداخته بود. حالا شلوغی شهر باران خلاصه شده بود به بیمارستان پورسینا، بیمارستان رسول اکرم (ص) و داروخانه هلالاحمر. کسی این روزهای رشت را نمیشناخت. رشتی خالی از شور زندگی و فرو رفته در ماتم مصیبتی ناشناخته و نفسگیر. اینبار گیلان نه به خاطر انبوهی مسافران نوروزی و شلوغی جادهها که به سبب بالا بودن آمار ابتلا و تلفات در صدر خبرهای اسفند بود.
ستاد ملی مبارزه با کرونا که آن زمان توسط دکتر سعید نمکی وزیر بهداشت اداره میشد، در اولین اقدام دکتر مهدی شادنوش را به عنوان نماینده تامالاختیار وزیر بهداشت به گیلان فرستاد تا این نبرد نابرابر فرماندهای هماهنگ با مرکز داشته باشد. دکتر شادنوش همان ابتدا در گفتوگو با رسانههای استان از درک عمیق فاجعه سخن گفت و تاکید کرد که «ما در شرایط جنگی به سر میبریم و هرچه جلوتر میرویم شرایط سختتر میشود.»
در این شرایط جنگی اما عمر فرماندهی او زیاد طولانی نبود و خیلی زود با انتقادهای سخت رسانهها و افکار عمومی مواجه شد. در این بین بحران جدیتر شده بود و درگیرودار بحث بر سر لزوم برپایی بیمارستانهای صحرایی در استان، دکتر محمدحسین قربانی که خود گیلانی و نماینده مردم آستانهاشرفیه در مجلس دهم بود، جایگزین دکتر مهدی شادنوش شد. حضور یک گیلانی در جایگاه مدیریت بیماری کرونا در گیلان و شناخت دقیق ایشان از بافت و فرهنگ استان، به شرایط آشفته آن روزها نظم بهتری بخشید و فضای رسانهای و به طبع آن افکار عمومی آرامش بیشتری پیدا کرد.
استانداری گیلان زیر تیغ انتقاد
در شرایط بحران، وحشت عمومی بر منطق اجتماعی حاکم میشود و رفتار مدیران بیشتر از قبل زیر ذرهبین مردم قرار میگیرد. باز بودن مسیرهای ورودی استان به رغم شیوع گسترده ویروس کرونا از مسائلی بود که به بحث و جدلهای زیادی دامن زد و برای مدتی سوژه اصلی انتقادها از مدیران استان شد. سارنگ حسنپور، معاون ادارهکل امنیتی و انتظامی استانداری گیلان در رابطه با این موضوع در گفتوگو با هفتهنامه آتیهنو گفت: «نقد کردن و مخالف بودن حق طبیعی افراد است. همانطور که موافق بودن و حمایت کردن نیز به عنوان یک حق برای همه اشخاص محفوظ است. کافی است مدارا کنیم و حرف یکدیگر را گوش دهیم و جدا از مخالفتها و موافقتها از دایره انصاف خارج نشویم و واقعیت را زیر پای خود لگدمال نکنیم».
او با حمایت از تصمیمات استانداری ادامه داد: «شاید خیلیها ندانند که استاندار گیلان در اوایل اسفندماه از وزیر کشور و رییس شورای امنیت کشور خواستند تا در استان گیلان محدودیتهای رفت و آمدی ایجاد شود. شاید خیلیها ندانند دو روز قبل از ابلاغ مقام معظم رهبری به فرماندهی ستاد نیروهای مسلح کشور به جهت ورود در موضوع کرونا؛ استاندار گیلان در مکاتبهای تمهید مقدمات برای حضور نیروهای ارتش را هماهنگ و برنامهریزی کرده بود و دستور رهبری نیز تسریع و تسهیلکننده این فرایند شد.»
حسنپور در رابطه با کمبود شدید مواد ضدعفونی کننده و ماسک در ابتدای شیوع بیماری در گیلان گفت: «ظرف مدت کوتاهی استان گیلان از نظر تولید مایع و ژل ضدعفونی به حالت اشباع درآمد و در حال حاضر استانهای دیگر نیز تولیدات گیلان استفاده میکنند. تولید ماسک در همین ایام در سال گذشته حدود 2 هزار ماسک بود که به مدد فعال شدن کارگاهها و تغییر خطوط تولید اکنون به بالغ صدهزار عدد در روز رسیده است.» معاون ادارهکل امنیتی و انتظامی استانداری گیلان پیرامون فعالیت ستاد مبارزه با کرونا در گیلان توضیح داد: «ستاد مبارزه با بیماری کرونا در استان گیلان تاکنون 24 جلسه رسمی ستاد و دهها جلسه کارگروههای پنجگانه مختلف ذیل ستاد تشکیل داده و پیگیری و تلاش دکتر زارع به عنوان استاندار و نماینده عالی دولت در برگزاری این نشستها و گزارشگیری و ابلاغ تکالیف دستگاهها و سازمانها جهت کاهش زنجیره بیماری کرونا بسیار موثر و چشمگیر بوده است. بسیاری از اقدامات هم در دست اجرا بود که اختیار اجرای آن به ستاد ملی مبارزه با کرونا در تهران واگذار شد.» او در پایان از تلاش و پیگیری سازمان تامیناجتماعی تشکر کرد و ادامه داد: «با هماهنگی دکتر سالاری مدیرعامل سازمان تامیناجتماعی و استاندار سابق گیلان، برای جذب کمکها و امکانات و تجهیزات پزشکی برای مجموعه درمان تامیناجتماعی تلاش شد. ایشان به دلیل علاقه خاصی که به استان گیلان دارند، مساعدت و همکاری خیلی خوبی نشان دادند. برای نمونه میتوان از تصویب و اجرای اعتبار ۳ میلیاردی خرید دستگاه سیتیاسکن برای بیمارستان تخصصی اطفال 17 شهریور، اعتبار ۳۰ میلیارد تومانی برای تکمیل و تجهیز و خرید دستگاههای پزشکی مورد نیاز، افزایش تختهای بیمارستان رسول اکرم (ص) و سایر مراکز درمانی تامیناجتماعی در استان و طرح توسعهای بیمارستانها در سال ۹۹ نام برد.»
پاندمی کووید 19؛ ماجرا تمام شده است؟
نتایج پروژه تحقیقاتی گروهی از محققان دانشگاهی و پژوهشگاهی در زمینه شبیهسازی انتشار کرونا ویروس نشان میدهد پیشگیری از بروز بیماری کووید 19 بر سایر روشها برتری دارد به گونهای که بر اساس یکی از این سناریوها، افرادی که در منطقهای زندگی میکردند که اصول بهداشتی را رعایت نکردند به میزان 100 درصد بیش از افرادی که ضوابط بهداشتی را رعایت میکردند، دچار کرونا و مرگ ناشی از ابتلا به این ویروس شدند. بنابراین حفظ فاصلهگذاری اجتماعی و رعایت پروتکلهای حفاظت شخصی هنوز هم بهترین روش برای جلوگیری از ابتلا به ویروس کرونا است. دکتر بهراد ذاکری رییس کمیسیون بهداشت شورای شهررشت در مورد شیوع کووید 19 در استان گیلان و ادامه این وضعیت به آتیهنو گفت: «وضعیت فعلی استان از نظر اجرای فاصلهگذاری اجتماعی به هیچ عنوان مناسب نیست، زیرا نظارت کافی بر آن وجود ندارد. خوشبختانه با ضعیفتر شدن ویروس نمودار ابتلا در خط ثابتی حرکت میکند و مرگومیر به میزان بسیار قابل توجهی کاهش یافته است. اما ویروس کرونا میتواند هر لحظه با جهش در ساختارش مجددا
سونامی را تکرار کند که در این صورت به نظر من مرگومیر حتی از بار قبل بیشتر خواهد بود. به همین دلیل بهداشت استان با زیر نظر گرفتن آمار و رصد آن باید بهشدت هوشیار باشد و با کوچکترین تغییری وضعیت قرمز مجددا اعلام شود».
دکتر ذاکری ادامه داد: «من معتقدم در حال حاضر در شرایط پایداری به سر میبریم اما باید نسبت به آگاهیبخشی به جامعه و بالا بردن مراقبتهای بهداشتی به سختی تلاش کنیم. ویروس کرونا هر لحظه امکان اوجگیری مجدد دارد پس باید توصیههای بهداشتی را جدی بگیریم. از طرف دیگر باید آمار روزانه به طور مرتب پایش شوند و بر اساس آن قوانین و مقررات حاکم تعیین گردند.»