گفتار سه
وابستگی به نفت و بحران صندوقها
محمودرضا کشمیری - رئیس صندوق بازنشستگی نیروهای مسلح
دولت سه بحران بزرگ را پیشبینی کرده که صندوقهای بازنشستگی هم یکی از اضلاع این بحران است. در حال حاضر کشورهای اروپایی که در زمینه صندوقهای بازنشستگی صاحبسبک هستند، به مشکلاتی برخوردهاند و اگر ما نیز با همین رویه ادامه دهیم، به طور قطع مشکلاتمان چندبرابر آنها میشود. حساسیت من بر روی پرداختها و تعهدات صندوقهای بازنشستگی است. اگر بخواهیم با محاسباتی همگرا به این نتیجه برسیم که صندوقها و به طور مشخصتر صندوق بازنشستگی نیروهای مسلح در پایان چشمانداز 1404 چه وضعیتی دارد، متوجه میشویم که وضعیت اصلا مساعد نیست. این صندوق در سال جاری باید 16 هزار میلیارد تومان صرف پرداخت مستمریها کند. با فرض ثابت بودن سایر متغیرها، این رقم در سال 1404 به 35 هزار میلیارد تومان میرسد، که در حال حاضر 2/2 درصد بودجه عمومی کشور است که در 9 سال آینده به 5 درصد افزایش خواهد یافت. منابع نفتی تنها منابع درآمدی عمومی دولت است. عدهای از درآمدهای مالیاتی صحبت به میان میآورند و میگویند اقتصاد ایران به سمت رهایی از وابستگی به درآمدهای نفتی و تامین منابع از طریق درآمدهای مالیاتی میرود. اما مسئله این است که بخش عمده درآمدهای مالیاتی کشور از درآمدهای شرکتهای فعال در حوزه نفت و گاز و پتروشیمی به دست میآید. درنتیجه تنها طبقه بودجه کل است که عوض شده و از یک طبقه به طبقه دیگر تغییر جهت یافته است. با این حال همچنان وابستگی به نفت پابرجاست. با توجه به اوصاف و اعداد و ارقام پیشبینیشده، به طور حتم تمام صندوقها برای پرداخت تعهدات خود به نقطهای بحرانی میرسند. که قطعا در این مسیر وابستگی به نفت متغیری اساسی است. به همین دلیل باید از بحث تعهدات استفاده کرد و این موضوع را بررسی کرد که چه کارهایی میتوان انجام داد تا از طریق سرمایهگذاریها راهحلهایی برای غلبه بر شرایط بحرانی پیشنهاد کرد.