گفتار دو
اتحاد استراتژیک، نیاز صندوقها
هوشنگ جنگی - معاون اقتصادی سازمان تامیناجتماعی نیروهای مسلح
تا سالها پیش تصمیمگیری در حوزه سرمایهگذاری در صندوقهای بازنشستگی به صورت مجزا براساس عامل بازده و بهتنهایی صورت میگرفت. از دهه 1950 به بعد، با ارائه مدلهایی از قبیل «داراییهای سرمایهای» دو عامل ریسک و بازده در کنار یکدیگر قرار گرفتند و بازده مورد انتظار تابعی از ریسک در تصمیمات سرمایهگذاری فرض شد. مبحث ریسک از جنبههای مختلف قابلبررسی و جمعبندی است. در حوزه سرمایهگذاری صندوقها علاوه بر ریسکهایی که در حوزه اقتصادی وجود دارد، ریسکهای خاص این صندوقها نیز مطرح است. در حوزه سرمایهگذاری باید به مجموعه دیگری از ریسکها اشاره کرد. ریسک نرخ بازده بدون ریسک یکی از این موارد است. در دو سه سال گذشته نرخ بازده بدون ریسک یا نرخ سپردههای بانکی یا نرخ تسهیلات بانکی هر 6 ماه تغییر داشتهاند. این عامل مهمی است که اثراتی بر تصمیمها دارد. ریسک نرخ تورم، ریسک تغییرات نرخ ارز، ریسک مالی، ریسک نقدینگی و یا کمبود نقدینگی، ریسک مالی، ریسک تجاری و ریسک سیاسی، مجموعهای را تشکیل میدهند که میبایست در تصمیمات سرمایهگذاری به آنها توجه کرد. اگر به این ریسکها توجه نشود، نرخ هدفی که بهعنوان نرخ بازده مورد انتظار در سرمایهگذاریها مطرح است محقق نخواهد شد. توانمندی صندوقهای بازنشستگی نیز حائز اهمیت است. بودجه کل سال جاری کشور حدود 190 هزار میلیارد تومان است که از این عدد تقریبا 150 هزار میلیارد آن صرف هزینههای جاری میشود و الباقی صرف بودجههای عمرانی و طرحهای توسعهای. صندوق بازنشستگی «ساتا» حدود 17 هزار میلیارد تومان بودجه در اختیار دارد. صندوق بازنشستگی کشوری حدود 21 هزار میلیارد تومان و رقم بودجه سازمان تامیناجتماعی نیز حدودا 60 هزار میلیارد تومان است. اگر صندوقهای دیگر را هم وارد محاسبات خود کنیم درمجموع حدود 110 هزار میلیارد تومان منابع و مصارف دارند. پس اگر این صندوقها میان خود نوعی همگرایی و اتحادهای استراتژیک ایجاد کنند، قادر خواهند بود هم در اقتصاد کشور موثر باشند و هم از تجربیات یکدیگر بهخوبی استفاده کنند.