مراقبت از سالمندان با سلوک سامورایی
کشورهای زیادی در دنیا نظامهای مراقبت از سالمند قدرتمندی دارند که میتوانند الگوهایی برای نظامهای بیمهای و رفاهی دیگر کشورها باشند. اما در این بین ژاپن به تکریم سالمندان و تعهد به مراقبت همهجانبه از آنها بسیار مشهور است، تا جاییکه تعهد و مسئولیتپذیری اعضای خانواده در برابر یکدیگر، در نوع خاص و متمایز دولت رفاه کشور ژاپن نیز تجسم یافته است. بهواسطه تغییرات جمعیتی دهههای گذشته، ژاپن در حال حاضر پیرترین کشور جهان است. در سال2016، سهم افراد بالای 65 سال در میان گروههای سنی مختلف این کشور، 5/26درصد بوده است. به همین ترتیب، تدارک مقدمات رفاهی لازم برای مراقبت از سالمندان در این کشور، نه دغدغه فردی یا خانوادگی، بلکه دغدغهای کاملا اجتماعی و حتی سیاسی است.
از سال 2000میلادی، کشور ژاپن طرح «بیمه مراقبتهای طولانیمدت» را ارائه کرده است که تمامی افراد بالای 65سال را براساس نیازهایشان تحتپوشش قرار میدهد.
این برنامه، یکی از جامعترین نظامهای مراقبت از سالمندان در جهان محسوب میشود و برای کاستن از بار مسئولیت خانوادهها در حمایت از سالمندانشان طراحی شده است.
تمامی افراد بالای 65سال میتوانند به ادارات محلی و اجرایی مربوطه مراجعه کنند. در این ادارات، آزمونهایی برای شناسایی و ارزیابی نیازهای افراد برگزار میشود تا براساس بودجه و امکانات رفاهی و مراقبتی که در منطقه نزدیک به مکان زندگی هر فرد سالمند وجود دارد، انواع حمایتها و مراقبتهای لازم و ممکن برای وی فراهم
شود.
تأکید این برنامه بر ارائه این خدمات توسط سازمانهای مردمی و محلی است و نه نهادهای خصوصی.
برای تامین هزینههای این طرح، تمامی افراد بالای 40سال باید در پرداخت حقبیمه خود مشارکت داشته باشند. با توجه به ماهیت اجباری بیمه و پوشش جامع تمامی افراد، این برنامه جدید (برخلاف طرحهای حمایتی و مراقبتی پیش از آن) «داغ ننگ» و برچسبی منفی بر افراد تحتپوشش خود محسوب نمیشود و موفقیت آن بهمراتب بیشتر شده است. همچنین در این طرح برای جلوگیری از انزوا و تنهایی سالمندان، مراقبت از سالمندان در خانههای خود سالمندان (و نه در «خانههای سالمندان») موردتأکید قرار گرفته است. در این راستا، از «سازمانهای مردمنهاد» محلی و حتی همسایگان داوطلب برای سرکشی به سالمندان استفاده میشود. همچنین برای حفظ پویایی و توانمندی سالمندان، بسیاری از این افراد داوطلب، خودشان سالمند هستند.