پدیده سالخوردگی جمعیت، یکی از مهمترین متغیرهای تبیینکننده تغییرات اجتماعی قرن بیستویکم و پس از آن خواهد بود. تغییرات در ساختار و ترکیب سنی جمعیت را باید همچون یک «انقلاب خاموش» تلقی کرد که سیمای جوامع را دگرگون خواهد کرد. این تغییرات، مسائل و نگرانیهای زیادی از جمله کاهش سهم جمعیت در سنین کار، فشارهای مالی و ورشکستگی صندوقهای بازنشستگی و سلامت، رشد کندتر و حتی کاهش رشد اقتصادی، مواجهه ناعادلانه فرزندان در برابر سالمندان، سقوط بازارهای مالی و سرباری نسلهای آینده فقط چند نمونه از این مسائل هستند. برای افراد واقع در سنین کار و فعالیت، متغیرهای اقتصادی مهمترند، اما به موازات سالمندشدن افراد، متغیّرهای رفاهی مهمتر میشوند، بنابراین سالمندی را باید بیشتر از منظر رفاهی موردبررسی قرار داد. اینکه افراد در دوره سالمندی چگونه زندگی کنند و از چه امکاناتی برخوردار باشند، مسئلهای است که بسته به کشوری که افراد در آن زندگی میکنند، متفاوت است. از این رو، با افزایش تعداد سالمندان، طولانیشدن عمر و سپریشدن بخش چشمگیری از زندگی افراد در دوران سوم و چهارم زندگی، موضوع رفاه و بهزیستی سالمندان به یکی از موضوعات مهم پژوهشی در دنیای دانشگاهی و چالشی در عرصه سیاستگذاری تبدیل شده است، بهنحوی که این پدیده با طیف گستردهای از مفاهیم جایگزین، تعاریف و شاخصسازیها همراه بوده است. یکی از این شاخصها برای اندازهگیری کیفیت زندگی سالمندان و ابعاد آن، شاخص دیدبان سالمندی است که توسط موسسه «HELPAGE» ارائه شده است. شاخص دیدبان سالمندی، وضعیت سالمندان را در چهار محور اصلی امنیت درآمدی، وضعیت سلامت، توانمندی و محیط مناسب بررسی میکند. در بُعد امنیت درآمدی، سیستم بازنشستگی کشوری و عملکرد صندوقهای بازنشستگی اهمیت زیادی دارد. این بُعد با استفاده از میزان پوشش حقوق بازنشستگی، خطفقر سالمندی، رفاه نسبی افراد سالمند و استانداردهای زندگی با استفاده از درآمد خالص سرانه ملی اندازهگیری میشود. در بُعد وضعیت سلامت، امید به زندگی در سنین سالمندی و سالهای سالم زندگی و بهزیستی روانشناختی اندازهگیری میشود. بُعد ظرفیت و توانمندی سالمندان، از طریق میزان مشارکت در بازار کار و وضعیت تحصیلی افراد سالمند بهعنوان معیاری برای سنجش وضعیت اشتغال و بهکارگیری سرمایه انسانی این قشر بهکار میرود. سرانجام بُعد مناسبسازی محیط، شرایط محیطی مناسب برای سالمندان که در آن سالمندان به وسایل حملونقل عمومی دسترسی داشته باشند و از امنیت فیزیکی لازم برای حضور در اجتماع، روابط اجتماعی سالم و مناسب و در نهایت آزادیهای اجتماعی و فردی برخوردار باشند، اشاره دارد. تحلیل تغییرات ساختار سنی جمعیت به این دلیل مهم و حیاتی است که تمرکز جمعیتی در هر کدام از گروههای سنی، نیازها، فرصتها و چالشها و بالطبع برنامهریزیهای خاص خود را میطلبد. در دوران کودکی تامین نیازهای بهداشتی و آموزشی اهمیت ویژهای در برنامهریزیها و سیاستگذاریها دارد. در دوران جوانی و میانسالی جمعیت، مسائل مرتبط با اشتغال، ازدواج و تشکیل خانواده، مسکن و بهطور کلی نیازهای مرتبط با دوران جوانی و میانسالی اهمیت ویژه یافته و بالاخره در ساختار سنی سالخورده نیازهایی از قبیل تامیناجتماعی، مسائل بهداشتی و معلولیتها، مسائل رفاهی، روانی و اجتماعی و بهطور کلی مسائل مرتبط با بازنشستگان و سالمندان اولویت پیدا میکند.