درسی از اسکاتلند
الفبای احترام به مستمریبگیران یک نظام تامیناجتماعی
در شرایطی که در بسیاری از کشورهای جهان، بهواسطه تسلط نظام اقتصادی نئولیبرال یا تجربه تعدیل ساختاری، شاهد عدم برخورداری بیشتر مردم از حمایت اجتماعی هستیم، تصور آیندهای بهتر بسیار خوشبینانه بهنظر میرسد. به همین دلیل، تجربه اسکاتلند در استفاده از قدرت قانون برای ارائه مزایای مختلف تامیناجتماعی، ارزشمند به نظر میرسد.
در سال گذشته، لایحه خدمات تامیناجتماعی اسکاتلند با اتفاق آرا، تبدیل به قانون شد و مهمترین ویژگی آن، برخورداری از رویکردی «حقمحور» بوده است. در قانون جدید، حق قرارگرفتن تحت شمول حمایتهای نظام تامیناجتماعی از جمله مصادیق حقوقبشر شناخته شده است. در این قانون، حق برخورداری از خدمات تامیناجتماعی بهمثابه نوعی ابزار سرمایهگذاری روی آینده مردم اسکاتلند و راهکاری برای کاهش فقر دیده شده است. یکی از اصول قابلتوجه در قانون جدید، «لزوم برخورد محترمانه، بهمنظور حفظ کرامت مستمریبگیران»، بهعنوان کلیدیترین مسئله در تامیناجتماعی اسکاتلند است. این امر از آن جهت حائزاهمیت است که در بسیاری از کشورهای جهان، از جمله در خود انگلستان، مستمریبگیران تامیناجتماعی، تجربه خود از مواجهه با قوانین و مسئولان تامیناجتماعی را ناراحتکننده و تحقیرآمیز خواندهاند. مستمریبگیران تامیناجتماعی، بهویژه افراد معلول و بیکار، معمولاً از اینکه بهعنوان بخش مشکلآفرین جمعیت برچسب خوردهاند و با آنها، نه بهعنوان فردی با هویت مستقل، بلکه بیشتر بهعنوان یک «پرونده» برخورد میشود، ناراضی هستند. برای نمونه، نتایج یکی از تحقیقات انجامگرفته در انگلستان، نشان میدهد، اگر کارمندان نظام تامیناجتماعی در ادبیات خود در مواجهه با مستمریبگیران، بهجای استفاده از «جملات امری» مانند باید و نباید، از «عبارات اخباری» استفاده کنند و لحن مودبانهتر و دوستانهتری داشته باشند، رضایت مستمریبگیران افزایش قابلتوجهی خواهد یافت.
به نظر میرسد، دولت اسکاتلند، نارضایتیهای موجود را بهخوبی شناسایی کرده است و سعی دارد شرایطی ایجاد کند که در آنها، افراد در پروسه دریافت مزایای تامیناجتماعی نهتنها تحقیر نشوند، بلکه یکی از حقوق انسانی اساسی خود را مطالبه کنند. برای مثال، بازتعریف فرایندهای شناسایی افراد شایسته دریافت مزایای تامیناجتماعی، آموزش دوباره کارکنان برای برخوردهای محترمانهتر و استفاده از مشارکتهای داوطلبانه در اجرای قوانین جدید، موردتوجه قرار گرفته است.